Neuralink компаниясы клиникалық сынаққа қатысып жатқан сал ауруы бар адамдардың мүгедектер арбасын ми сигналдары арқылы басқарғанын көрсетті. Қатысушылар қолмен басқару тетігін қолданбай, ғимарат дәліздері мен ашық кеңістіктегі бағыттардан өткен, деп хабарлайды turkystan.kz.
Жүйенің негізінде ми мен сыртқы құрылғы арасында байланыс орнататын N1 импланты жатыр. Құрылғы адамның қолын немесе аяғын қимылдату ниеті кезінде пайда болатын нейрондық белсенділікті тіркейді. Содан кейін арнайы бағдарлама бұл сигналдарды компьютерлік пәрменге айналдырады. Neuralink-тің ресми мәліметіне сәйкес, N1 имплантында 64 өте жіңішке жіпке орналастырылған 1024 электрод бар. Жиналған деректер сымсыз байланыс арқылы сыртқы құрылғыға беріледі.
Имплант қозғалысты тікелей қалпына келтірмейді және адамның аяқ-қолын қимылдатпайды. Ол мида сақталған қозғалыс ниетін оқып, оны виртуалды меңзерді басқаруға пайдаланады. Сол меңзер мүгедектер арбасына берілетін пәрмендермен байланыстырылған.
Меңзер жоғары жылжыса, арба алға, төмен түссе, артқа жүреді. Оңға немесе солға қозғалғанда тиісті бағытқа бұрылады. Меңзер орталық нүктеден неғұрлым алыс орналасса, арбаның жылдамдығы соғұрлым артады. Қатысушылар орындық пен арқалықтың қалпын да ми сигналдары арқылы реттеген. Жолды бақылау үшін арбаға орнатылған камераның кескіні пайдаланылған.
Қауіпсіздік мақсатында пайдаланушы назарын басқа жаққа аударып, меңзерді басқаруды тоқтатса, жүйе оны автоматты түрде орталық қалыпқа қайтарады. Осы кезде мүгедектер арбасы жылдамдығын біртіндеп азайтып, тоқтайды. Бұл басқару сигналы жоғалған жағдайда арбаның өздігінен жүріп кетпеуіне арналған.
Neuralink-тің алғашқы PRIME зерттеуі 2024 жылы басталды. Оның негізгі мақсаты N1 импланты мен оны орнататын хирургиялық роботтың қауіпсіздігін бағалау, сондай-ақ сал ауруы бар адамдардың компьютер мен сыртқы құрылғыларды ми сигналдары арқылы басқара алу мүмкіндігін зерттеу болды. Компанияның кейінгі CONVOY сынағы имплантты роботтандырылған қол және басқа көмекші құрылғылармен қолданудың орындылығын қарастырады.
2026 жылғы 22 маусымдағы компания мәліметіне сүйенген жарияланымдарда әлем бойынша N1 имплантын 26 адам алғаны айтылды. Алайда Neuralink-тің ашық ресми парақшасында қатысушылардың қазіргі толық саны бөлек көрсетілмеген.
Сынаққа қатысушылардың бірі Одри Крюс 20 жыл бұрынғы жол апатынан кейін мойнынан төмен сал болып қалған. Ол 2025 жылы Neuralink сынақтарына қатысқан алғашқы әйел атанды. Импланттың көмегімен компьютер меңзерін басқарып, суреттер жасай бастаған. Neuralink кейін оның роботтандырылған қол арқылы кенепке бояу жаққанын да көрсетті.
Мүгедектер арбасын оймен басқару сал ауруы бар адамдардың күнделікті дербестігін арттыруы ықтимал. Қолын қозғалта алмайтын пайдаланушы бағытты, жылдамдықты және орындық қалпын өз бетінше реттей алса, басқа адамның көмегіне тәуелділігі азаюы мүмкін.
Дегенмен көрсетілімді дайын медициналық технологияның таныстырылымы деп қабылдауға болмайды. N1 әлі зерттеліп жатқан тәжірибелік құрылғы және АҚШ-тың Азық-түлік пен дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы оны кең қолданысқа мақұлдамаған. Клиникалық сынақ тізілімінде көмекші құрылғыларды басқару зерттеуінің нәтижелері әзірге жарияланбаған.
Зерттеушілер жүйенің ұзақ мерзімді сенімділігін, сигналдың тұрақтылығын және қозғалыс кезінде туындайтын қауіптерді әлі де бағалауға тиіс. Компьютер меңзеріндегі қате көбіне қолайсыздықпен шектелсе, мүгедектер арбасын басқарудағы қате соқтығысуға немесе жарақатқа әкелуі мүмкін. Сондықтан технологияны күнделікті өмірге енгізу үшін кедергілерді тану, төтенше жағдайда тоқтау және басқаруды қосалқы тетікке беру жүйелері жан-жақты сыналуы қажет.
Neuralink көрсетілімі ми мен компьютер арасындағы интерфейстің цифрлық құрылғылардан физикалық ортаға өтіп жатқанын аңғартады. Бірақ қазіргі нәтиже сал ауруын емдеу емес, адамның қозғалу ниетін сыртқы құрылғыға жеткізетін жаңа басқару арнасын жасауға бағытталған.
