Күнделікті өмірдегі күйзеліс адамның түсіне де әсер етуі мүмкін. Жаңа зерттеуде қаржы мәселесі, жұмыс немесе оқу қысымы, сондай-ақ отбасы мен романтикалық қарым-қатынасқа қатысты алаңдаушылық күшейген сайын, адамдардың түсінде жағымсыз эмоциялар жиірек байқалатыны анықталды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеушілер адамның ояу кездегі тәжірибесі мен түсі арасында байланыс бар деген «үздіксіздік гипотезасына» сүйенген. Бұл тұжырым бойынша күндізгі уайым, қорқыныш немесе эмоционалдық күйзеліс ұйқы кезінде де жалғасуы мүмкін.
Зерттеуге 17-61 жас аралығындағы 65 адам қатысқан. Олардың басым бөлігі әйелдер мен студенттер болған. Алдымен қатысушылар күнделікті өміріндегі күйзеліс деңгейін бағалаған. Сауалнамада қаржы мәселесі, жұмыс немесе оқу кезіндегі қысым, денсаулыққа қатысты белгісіздік сияқты факторлар қамтылған.
Одан кейін қатысушылар 14 күн бойы күнделік жүргізіп, әр таң сайын түсін есінде сақтаған-сақтамағанын және түс кезінде қандай эмоцияларды бастан өткергенін белгілеген. Эмоциялар қорқыныш, қайғы, ашу, жиіркеніш, қуаныш, таңғалу және менсінбеу сияқты санаттарға бөлінген.
Екі апта ішінде зерттеушілер 276 түс туралы мәлімет жинаған. Қатысушылардың түстерінде таңғалу мен қуаныш жиі кездескенімен, түстердің шамамен 39 пайызында қорқыныш, қайғы, ашу, менсінбеу немесе жиіркеніш сияқты жағымсыз эмоциялар болған.
Ал түстердің шамамен 11 пайызы қатысушылардың өз бағалауы бойынша қорқынышты түс немесе кошмар санатына жатқызылған. Мұндай түстерде ашу сияқты жағымсыз эмоциялар жиірек кездескен, ал қуаныш керісінше сирек болған.
Ғалымдар күндізгі күйзеліс деңгейі жоғары адамдардың түсінде де жағымсыз эмоциялар күштірек болатынын анықтаған. Әсіресе адамдар арасындағы қарым-қатынас пен қаржыға байланысты алаңдаушылықтың түнгі эмоцияларға әсері айқынырақ байқалған.
Отбасы, достар, романтикалық қарым-қатынас және қарызға қатысты белгісіздіктер жағымсыз түстермен ең тығыз байланысты факторлардың қатарында болған.
Зерттеушілер адамның күйзелісті күндіз қалай жеңуге тырысатыны бұл байланысты әлсірете ме деген сұраққа да назар аударған. Олар әлеуметтік қолдау іздеу, позитивті ойлау сияқты конструктивті тәсілдер жаман түстерді азайтады деп болжаған. Алайда мұндай байланыс статистикалық тұрғыдан маңызды болмаған.
Сол сияқты алкоголь немесе темекіні күйзелісті басу үшін қолдану да түстегі жағымсыз эмоциялардың айқын артуымен байланысты болмаған. Яғни зерттеу адамның күйзелісті күндіз қандай тәсілмен жеңетіні оның түнгі эмоцияларына әсер етеді деген болжамды растамаған.
Авторлар зерттеудің бірнеше шектеуі бар екенін атап өтеді. Қатысушылар өз түстерін таңертең өздері сипаттағандықтан, олардың есте сақтау ерекшеліктері нәтижеге әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар зерттеуге негізінен жас студенттер қатысқан, сондықтан қорытындыны барлық жастағы адамдарға бірдей қолдану қиын.
Зерттеуде зиянды күйзеліс стратегиялары ретінде негізінен алкоголь мен темекі ғана қарастырылған. Ал шамадан тыс тамақтану, проблемадан қашу немесе әлеуметтік оқшаулану сияқты басқа мінез-құлықтар есепке алынбаған.
Сондықтан ғалымдар болашақта зерттеуге қатысушылардың санын көбейтіп, бақылау кезеңін ұзартып, әсіресе жиі кошмар көретін адамдарды жеке зерттеу қажет деп санайды.
Жалпы алғанда, зерттеу күндізгі уайым мен түнгі түстер арасында байланыс болуы мүмкін екенін көрсетеді. Әсіресе ақша мәселесі мен жақын адамдармен қарым-қатынасқа қатысты алаңдаушылық ұйқы кезінде де жағымсыз эмоциялардың жалғасуымен байланысты болған.
