Терең дем алу мазасыздықты азайтатын нақты жүйке жолын іске қосуы мүмкін. Қытайлық ғалымдар тышқандарға жүргізген тәжірибеде мұрын қуысынан басталып, мидың эмоцияға жауап беретін аймақтарына жететін бұрын толық сипатталмаған нейрондық тізбекті анықтады. Ал жылдам тыныс алу осы жүйеге кері әсер еткен, деп хабарлайды turkystan.kz Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) басылымына сілтеме жасап.
Фудань университетінің зерттеушілері тыныс алу кезіндегі ауа ағынының өзі миға маңызды сигнал беретінін тексерген. Тәжірибеде тышқандардың иіс сезу нейрондары әртүрлі жиілікпен жасанды түрде белсендірілген. Баяу ырғақ секундына екі рет, орташа ырғақ төрт рет, ал жылдам ырғақ жеті рет болған.
Баяу стимуляция кезінде тышқандар ашық кеңістікті көбірек зерттеп, мазасыздыққа тән мінез-құлық азайған. Ал жоғары жиіліктегі стимуляция керісінше, жануарлардың ашық аймақтардан қашқақтауын күшейткен. Орташа жиілікте айқын өзгеріс байқалмаған.
Ғалымдар бұл әсердің мидағы нақты жолын да анықтады. Сигнал алдымен мұрын қуысындағы иіс сезу нейрондарынан иіс сезу баданасына жетеді. Одан кейін периринальды қыртыстағы парвальбумин-позитивті нейрондарға, әрі қарай қорқыныш пен мазасыздыққа қатысатын базолатералды амигдалаға беріледі.
Баяу мұрын стимуляциясы кезінде периринальды қыртыста жоғары жиілікті гамма-белсенділік артқан. Бұл өзгеріс мазасыздықтың төмендеуімен қатар жүрген. Ал осы жүйке жолының белгілі бір буындары уақытша өшірілгенде, баяу және жылдам стимуляцияның мінез-құлыққа әсері де жоғалған. Бұл анықталған тізбектің құбылыста маңызды рөл атқаратынын көрсетеді.
Зерттеушілер әсердің ұзаққа созылуын да тексерген. Созылмалы мазасыздық моделі жасалған тышқандарға екі апта бойы күніне екі сағат төмен жиілікті мұрын стимуляциясы берілген. Нәтижесінде олардың мазасыздыққа ұқсас мінез-құлқы азайып, миындағы гамма-белсенділік қалпына келген. Әсер ем аяқталғаннан кейін кемінде бір апта сақталған.
Зерттеу авторларының пікірінше, тыныс алу тек адамның эмоционалдық күйін көрсетіп қана қоймай, сол күйді қалыптастыруға да қатысуы мүмкін. Яғни күйзеліс кезінде жиі әрі үстірт тыныс алу мазасыздықтың салдары ғана емес, оны күшейтетін факторлардың бірі болуы ықтимал.
Дегенмен нәтижені адамдарға тікелей қолдануға болмайды. Тәжірибе тек еркек тышқандарға жүргізілген, ал зерттеуде қолданылған оптогенетикалық және хемогенетикалық әдістер адамдарға арналмаған. Сондықтан баяу мұрынмен тыныс алудың адамдардағы мазасыздық бұзылыстарын емдеудегі нақты тиімділігін клиникалық зерттеулер анықтауы керек.
