Ұзақ уақыт бойы күндізгі ұйқы тек балалардың әдеті немесе жалқаулық белгісі деп есептелетін. Дегенмен қазіргі зерттеулер көрсеткендей, қысқа күндізгі ұйқы дұрыс уақытқа сай жасалса, пайдалы болуы мүмкін. Мұндағы басты шарт – қысқа болуы. Ұйқының ұзақтығы мен уақыты оның пайдасын немесе керісінше зиянын анықтайды, деп хабарлайды turkystan.kz health.mail.ru-ға сілтеме жасап.
Қысқа күндізгі ұйқы шаршағандықты азайтып, концентрацияны арттырады және өнімділікті көтереді. Ол әсіресе ұзақ уақыт жеткіліксіз ұйықтағанда, жоғары ақыл-ой жүктемесі кезінде немесе түнгі ұйқы қысқа болғанда пайдалы. Мұндай демалыс кезінде ми жартылай «қалпына келіп», терең ұйқы фазасына енбейді.
Оптималды ұзақтығы – 20-30 минут. Осы уақыт ішінде адам беткі ұйқы сатысында қалады, сондықтан оянғаннан кейін ойы таза болып, шаршағандық сезімі пайда болмайды. Сондықтан қысқа күндізгі ұйқыны функционалды деп атайды: ол сергектік әкеледі, тежеліп қалмайсыз.
Күндізгі ұйқы уақыты да маңызды. Ең тиімді кезең – күннің бірінші жартысы, 16:00-ге дейін. Бұл уақытта ағза табиғи циркадтық ырғаққа сәйкес сәл шаршайды. Егер ұйқы кешке қарай болса, түнгі ұйқыға кедергі келтіруі, ұйықтау уақытын қысқарту және ұйқы сапасын төмендету қаупі бар.
Ұзақ күндізгі ұйқы 40–60 минут немесе одан көп болса, керісінше әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайда «ұйқы инерциясы» пайда болады: оянғаннан кейін бас ауырсынуы, тежелу және әлсіздік сезімі орын алады. Сонымен қатар, күндізгі ұзақ ұйқы биологиялық сағатты ығыстырып, түнгі ұйқының сапасын нашарлатуы мүмкін.
Индивидуалды ерекшеліктерді де ескеру қажет. Егер адам түнде жақсы ұйықтаса және күндіз ұйқы қажет етпесе, оны жасау маңызды емес. Ал тұрақты шаршау, тығыз жұмыс немесе уақытша ұйқы тапшылығы болса, қысқа күндізгі ұйқы күш жинауға және концентрацияны арттыруға көмектеседі.
Қорытындылай келе, күндізгі ұйқы пайдалы, бірақ тек қысқа және кеш емес жағдайда. Сол кезде ол нағыз демалыс болып, күш жинауға, зейінді жақсартуға көмектеседі, ал ұзақ немесе кешкі ұйқы ағзаның табиғи ритмін бұзады.
