Неге кейбір адамдар қатты ұйықтап, ал басқалары түнде бірнеше рет оянып, таңертең шаршап? Себеп тек стресс немесе ұйқы алдында гаджет қолдануда ғана емес, бауырдың жағдайында да болуы мүмкін. Бұл туралы Пирогов университетінің сарапшысы Анна Тихомирова айтып берді, деп хабарлайды turkystan.kz.
– Неліктен бауырдың саулығы ұйқы сапасына әсер етеді?
– Бауырдың саулығы ұйқы сапасына тікелей әсер етеді және бұл дәлелді медицина деректерімен расталған. Бұл әсер бірнеше нақты биологиялық механизмдер арқылы жүзеге асады, ал ұйқының бұзылуы бауыр ауруларының жиі кездесетін және клиникалық маңызды белгілерінің бірі саналады.
– Бауыр ағзаның циркадтық ырғақтарын реттеуге қалай қатысады?
– Бауыр ағзаның “ішкі сағатының”, яғни циркадтық ырғақтарының жұмысын сақтауда маңызды рөл атқарады. Бауыр жасушаларында бүкіл ағзаның циркадтық ырғақтарын реттеуге қатысатын арнайы рецепторлар бар. Олар энергия алмасуды, май алмасуын және ұйқы үшін маңызды – ұйқы мен сергектік циклдеріне әсер ететін гормондардың бөлінуін реттейді.
Егер бауыр қызметі бұзылса, мысалы бауырдың майлы ауруы немесе цирроз кезінде, бұл “реттеу” механизмі бұзылады. Нәтижесінде циркадтық ырғақтар үйлесімсіздікке ұшырап, бұл ұйқы сапасының нашарлауына және күндізгі ұйқышылдыққа әкелуі мүмкін.
– Зерттеулер бауырдың майлы ауруы бар науқастарда қандай ұйқы бұзылыстарын анықтады?
– Зерттеулерге сәйкес, науқастарда түнгі оянулар саны әлдеқайда көп болған – 8,5, ал сау адамдарда – 5,5. Ұйықтап кеткеннен кейінгі сергек уақыт ұзақтығы оларда 45,4 минут болса, сау адамдарда – небәрі 21,3 минут.
Ұйқының тиімділігі, яғни төсекте жатқан уақыттың қанша пайызы нақты ұйқыға кеткені, науқастарда төмен болған – 86,5%, ал сау адамдарда – 92,8%. Жалпы науқас адамдар шамамен 6 сағат ұйықтаса, сау адамдар 6 сағат 45 минут ұйықтайды.
Бұл деректер бауыр аурулары ұйқының үзік-үзік, үстірт және қысқа болуына әкелетінін көрсетеді. Пациенттер мұны ұйықтап кетудің қиындауы және таңертең өзін әлсіз сезіну ретінде байқайды.
