ادەبيەتكە كەلگەن نۇقساننان ءالى ارىلعان جوقپىز


م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى وزىندىك
تاريحى بار عىلىمي مەكەمە. وسى قارا شاڭىراقپەن بىرگە استاسىپ جاتقان قانداي
تاريحي وقيعالاردى عۇمىرىڭىزبەن بايلانىستىرا الار ەدىڭىز؟

–  بۇرىنعى قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنا قاراعان ادەبيەت
جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ جاعدايى قازىر وزگەردى. تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى
ادەبيەتتانۋ عىلىمى سانى جاعىنان، قۇرىلىمدىق دەڭگەيى تۇرعىسىنان دا جاڭارۋ
ۇدەرىسىن باستان كەشىرۋدە. ءبىزدىڭ ينستيتۋت ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە
قارايدى. مينيسترلىكتىڭ دە ءوز تالاپ-تىلەكتەرى، زاڭى بار. تاۋەلسىزدىك العان تۇستا،
ەلدەگى توقىراۋ كەزەڭى اياقتالعاندا كەرىسىنشە عىلىمداعى توقىراۋ باستالدى. بۇل
جاعداياتتى كەڭەس كەزەڭىندەگى توقىراۋدىڭ جالعاسى دەسەك تە بولادى. سونىڭ
سالدارىنان عىلىم دا، ەكونوميكا دا تىعىرىققا تىرەلدى. عىلىمداعى جاعداي ادەبيەت
جانە ونەر ينستيتۋتىنا دا ءوز ىقپالىن تيگىزبەي قويعان جوق. ونىڭ اسەرى  90-جىلداردان بەرى جالاقىنىڭ بارىنشا تومەن
بولۋىنا اكەپ سوقتى. سوندىقتان اعا بۋىن عالىمداردىڭ كوبى دەرلىك عىلىم ورداسىنان
كەتە باستادى. مەنىڭ ينستيتۋتقا كەلۋىم سول ۋاقىتپەن تۇسپا تۇس كەلدى. ياعني، 1998
جىلى م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ قولجازبا بولىمىنە كىشى
عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ جۇمىسقا تۇردىم. 2000 جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي ينستيتۋت قابىرعاسىندا عىلىمي اتاق-دارەجەلەرىن قورعاپ
ۇلگەرگەندەر، اشىعىن ايتقاندا، جالاقىسى كوبىرەك، جاعدايى جاقسى، جايلى جاقتارعا
قاراي ىعىسا باستادى. وسى تۇستا عىلىمنىڭ دەڭگەيى ءبىرشاما تومەندەگەن. كادرلار دا
تاپشى بولا باستادى. بۇرىندارى عىلىمدا جۇرگەن، 60-70 جاستى القىمداعان، كەڭەستىك كەزەڭدەگى
قالىپتاسقان جۇيەنى كوزى كورگەن ۇلكەندەردىڭ ءوز الدىنا مەكتەپتەرى بار ەدى. ولاردىڭ
ءبىرازى ومىردەن ءوتتى. عىلىمدا جاڭا ۇرپاق اۋىسۋى كەرەك بولاتىن. بىراق، جاس
عالىمداردىڭ عىلىمعا كەلۋى سيرەپ كەتتى. ءسويتىپ، ارادا ءبىر ەمەس، بىرنەشە ۇرپاق
ءۇزىلدى. سول ۇرپاقتارمەن بىرگە عىلىمي مەكتەپتەر تارادى. ونسىز دا ەلىمىزدە عىلىمي
مەكتەپتەر تاپشى ەدى. وعان اسەر ەتكەن بىرنەشە فاكتورلاردى اتاۋعا بولادى. سونىڭ
ءبىرى جاڭا استانامىزدىڭ سالىنىپ، عىلىم
مەن ءبىلىمنىڭ سول جاققا قاراي اۋىسۋىمەن قاتار، جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اشىلۋى
عىلىمداعى كادرلىق بولىنىسكە ماجبۇرلەدى. عىلىمي
كادرلاردىڭ استاناعا كوپتەپ اعىلۋى ءبىر جاعىنان، جۇمىسقا سۇرانىستىڭ بارىن بىلدىرسە، ەكىنشى
جاعىنان، ول جاقتا جاسالىپ جاتقان جاعدايدىڭ دا ءوز ىقپالى بولدى. باستاپقىدا
استاناعا تابان تىرەگەن عالىمداردىڭ كوبى دەرلىك وقىتۋشى-ۇستاز-عالىم رەتىندە قالىپتاسىپ،
باسپانالى بولىپ تا ۇلگەردى. تاعى ءبىر جاعىنان، باس قالادا قاراسى قالىڭداعان
عالىمدار سول جاقتاعى جاڭادان بوي كوتەرگەن ءبىلىم وشاقتارىنىڭ قالىپتاسۋىنا قىزمەت
جاسادى. ءسويتىپ، ادەبيەت سالاسىنىڭ السىرەۋىنە مەكتەپتەردىڭ شاشىراڭقى تۇردە
قالىپتاسۋى ءوز اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. ءبىر اتاپ ايتارلىعى جاس ۇرپاق، جاڭا
شاكىرتتەردىڭ لەگى قالىپتاسا باستادى. ارينە، ول بارلىق جەردە وسىلاي دەپ ايتۋعا
بولمايتىن شىعار. دەسە دە، بۇل – جالپى تمد كەڭىستىگىندە ورىن العان، ونىڭ ىشىندە
قازاقستاندا ەرەكشە بەلەڭ العان قۇبىلىس. سونىڭ سالدارىنان ادەبيەتكە كەلگەن
نۇقساننان ءالى كۇنگە ارىلا قويعان جوقپىز. ءبىزدىڭ ينستيتۋتتىڭ دا باسىنان ءتۇرلى
كەزەڭدەر ءوتتى. تالاي باسشىلار اۋىستى. ءاربىر ديرەكتور شاما-شارقى كەلگەنشە وسى
ءبىلىم ورداسىنىڭ دامۋىنا، ونىڭ قالىپتاسۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوستى. ءتىپتى، زامانىندا
وسى ينستيتۋت «جابىلادى» دەگەن اڭگىمەلەر دە شىققان بولاتىن. وسى اكادەميانىڭ
عيماراتىنا كوز تىككەن ۇلكەن ادامدار دا كەزدەستى. سايىپ كەلگەندە سونىڭ ءبارى دە عىلىمي
زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ  جاڭا كەزەڭدەگى دامۋىنا
ءبىراز بوگەسىن ەدى.

–  ادەبيەت
تاريحى ءبولىمىنىڭ تاۋەلسىزدىك العان تۇستان بەرگى اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارىنىڭ
قارقىنى قالاي؟

–  ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى اۋقىمدى ءۇش باعىتتا جۇمىس
جۇرگىزەدى. وسى قاتاردا اۋەزوۆ اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ ەجەلگى ءداۋىر جانە ورتاعاسىر ادەبيەتى،
تاۋەلسىزدىك داۋىرىندەگى ادەبيەت، قولجازبا جانە دەرەكتانۋ، ابايتانۋ بولىمدەرى
بار. سونداي-اق، بۇل قاتاردى تولىقتىرعان اۋەزوۆ مۋزەيى، زەرتتەۋ ورتالىعى،
مۋزىكا، تەاتر جانە كينو، بەينەلەۋ ونەرى بولىمدەرى سياقتى ءىرى  ورتالىقتارى كەزىندە جۇيەلى تۇردە جۇمىس
جۇرگىزگەن ەدى. سونىڭ بارلىعى بۇگىنگى كۇنى كادر تاپشىلىعىنان توقتاپ تۇر. 2000
جىلداردىڭ باسىندا اكادەمياعا س. قاسقاباسوۆ كەلدى. سول ارقىلى ينستيتۋت جاڭا
داۋىرگە اياق باستى. اكادەميك س. قاسقاباسوۆ كوپتى كورگەن، تاجىربيەلى مامان
رەتىندە فولكلورتانۋشى بولعانىمەن ادەبيەت تاريحىنان جان-جاقتى ءبىلىمدار ازامات
ەدى. سوندىقتان ينستيتۋتتى جان-جاقتى كوتەرۋگە ات سالىستى. سول تۇستاردا ەل
ەكونوميكاسىندا ازداپ بولسا دا ورلەۋ پايدا بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە مينيسترلىك تاپسىرىسىمەن
ءتۇرلى عىلىمي جوبالار جاسالدى. 2003 جىلى ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن مەملەكەتتىك «مادەني
مۇرا» باعدارلاماسى دۇنيەگە كەلدى. سول كەزدەرى
ينستيتۋتىمىزدا «10 تومدىق قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحى» جازىلدى. «قازاقپارات»
باسپاسىنان شىققان بۇل ءماندى باسىلىم ەلىمىزدەگى بارلىق كىتاپحانالارعا تاراتىلدى.
بۇل ءىس ءبىراز جىلدارعا سوزىلعانىمەن اعالارىمىزدىڭ بار ۋاقىتىندا باستالىپ،
كەزىندە 1960 جىلدارداعى  التى توم بولىپ
شىققان قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحى ءوز جالعاسىن تاپتى. سونىمەن قاتار «مادەني مۇرا»
باعدارلاماسى نەگىزىندە دۇنيەگە كەلگەن «بابالار ءسوزى» ءجۇز تومدىق قازاق فولكلورىنىڭ
سەرياسى سىندى ۇلكەن تسيكلدى باسىلىم، توپتامالار قازاق مادەنيەتى مەن
ادەبيەتىندەگى ەلەۋلى تابىس بولدى. وندا قازاق ومىرىندەگى ادامنىڭ تۋعاننان
ولگەنگە بۇكىل تۇرمىسىن قامتيتىن فولكلوردىڭ قىرىققا تارتا جانرلارى ءتۇرلى
نۇسقالارىمەن ازىرلەنىپ، عىلىمي باسىلىم رەتىندە باسىلىپ شىقتى. بۇل ۇلكەن
ەڭبەكتىڭ باسى-قاسىندا فولكلور سەرياسىن باسقارعان اكادەميك س.قاسقاباسوۆ بولدى. قولجازبا
ءبولىمى وسى ۋاقىتتان باستاپ 100 تومدىقتىڭ تۇگەلدەي جارىققا شىعۋىنا ەرەسەن ەڭبەك
ءسىڭىردى. ناقتى ايتقاندا، 2003-2013 جىلدار ارالىعىندا قازاق فولكلورىنىڭ
ارقايسىسى جيىرما بەس باسپا تاباقتى قۇرايتىن 100 تومدىق جيناعى استاناداعى «فوليانت»
باسپاسىنان تولىقتاي جارىق كوردى. بۇل باسىلىم مامانداردىڭ تاپشىلىعىنا قاراماستان
شاعىن عانا توپتىڭ جان سالىپ، كۇنى-ءتۇنى ۇيىقتاماي ىستەگەن تەرتوكتى جۇمىسىنىڭ
جەمىسى. سوعان قوسا، ءجۇز تومدىقتان باسقا بىرنەشە عىلىمي باسىلىمدار مەن ۇجىمدىق
مونوگرافيالار جاريالاندى. ماسەلەن، قازاقتىڭ ءجۇز رومانى، الەمنىڭ 100 تومدىق
كلاسسيكالىق ادەبيەتى، 10 تومدىق فيلوسوفيالىق مۇرا، ارحەولوگيالىق قازبالار،
ەتنوگرافيا جيناقتارى، ت.ب. وسى  سياقتى
ءارتۇرلى باعالى باسىلىمدار ءوز وقىرماندارىن تاپتى. دەسە دە، «بابالار ءسوزى»
سەرياسىنىڭ وزگەلەردەن ايىرماشىلىعى، بۇل قازاقتىڭ تەك وزىنە عانا ءتان ءتول مۇراسى
بولۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. مۇراعاتتاردا كونەلەنىپ بارا جاتقان دۇنيەلەردىڭ كوبى ءجۇز
جىلدان استام ۋاقىت بويىنا توزىپ، كوزگە كورىنبەيتىن شاڭ باسقان ءار ءتۇرلى قوردا جاتقاندىقتان
كوپ قيىندىقتار تۋىندادى. وعان قوسا، كوپتەگەن ماتەريالدار اراب قارپىندە، ءتۇرلى
نۇسقادا جازىلعان. ونىڭ كوبىسىن كەزىندە شالا ساۋاتتى ادامدار جازعاندىقتان بارلىعىن
وقىپ، سۇرىپتاۋ، جانرلىق جىكتەۋ، جۇيەلەۋ، كوشىرۋ، عىلىمي دالەلدەمە ارقىلى پىكىرلەر
بەرۋ،  قازاقشا حارىپكە ءتۇسىرۋ، عىلىميتۇسىنىكتەمەلەرىن
جازۋ، وسى جۇمىستارمەن اينالىساتىن ماماندار تابۋ –وسىنىڭ بارلىعى بىزگە ۇلكەن سىن
بولدى. كوپتومدىقتىڭ العاشقى جيىرما ەكى تومىنا باسشىلىق  جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، سول
كەزدەگى قولجازبا ءبولىمىن باسقارعان باقىتجان ازىباەۆانى ايتا كەتكەن ءجون. ودان
سوڭ فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى توقتار الىبەكوۆتىڭ زور ەڭبەگى بار.  بەرتىنگى ۋاقىتتا «بابالار ءسوزىنىڭ» جاۋاپتى
رەداكتورى بولىپ، 23-تومىنان باستاپ 65-تومىنا
دەيىنگى ارالىقتا جەتەكشىلىك جاساپ، سول ءبولىمدى باسقاردىم. سول ۋاقىتتا قازاق
ەپوسىنىڭ ۇلكەن قورى جيناقتالىپ، جۇيەلەنىپ، باسىلىپ شىقتى. اسىرەسە، ونىڭ ىشىندە
باتىرلار جىرىن ايتپاعاندا، 40 تومنان اسا قازاق ەپوسى جارىق كوردى. مەن سونىڭ
قىرىق جەتى تومىن ازىرلەۋگە قاتىسىپ، وتىز سەگىزىنە  جاۋاپتى رەداكتور بولدىم. جالپى باتىرلار
جىرىنا، ليرو-ەپوس، بۇرىن دايىندالعان كونە ەپوستارعا اسىرەسە ءدىني داستاندارعا،
شىعىستىق داستانداردىڭ شىعۋىنا قاتىستىم، سونىڭ نەگىزگى جۇمىستارىنا ارالاستىم.
شىعىستانۋشى بولعاننان كەيىن اۋدارما ىسىنە، كوپتەگەن كادرلاردى الليگرافياسى قيىن
اراب ارىپتەرىن، قادىمي جازبالاردى، توتە جازۋدى وقۋعا، قيىن سوزدەردى تۇسىنۋگە،
سوزدىكتەرىن جاساۋعا تۇركىتانۋشى رەتىندە ات سالىستىم دەپ ايتا الامىن. كەيىنىرەكتە
وسى تومداردىڭ ورفوگرافياسى، ياعني ەملە ماسەلەلەرىن جاساۋعا تىكەلەي ىقپال جاسادىم.
قۇراستىرۋشىلاردان دەپ اتالاتىن الدىڭعى تۇسىندىرمە بەتتەر نەمەسە كەيبىر
قوسىمشالار، تۇيىندەمەلەر، سونىڭ بارلىعى مەنىڭ كوز الدىمنان ءوتتى. «بابالار
ءسوزىنىڭ» ءجۇز تومدىعىنا قاتىسقانىما ءوزىمدى باقىتتى سانايمىن. نەگە دەسەڭىز، بۇل
كەز كەلگەن ادامنىڭ ماڭدايىنا بۇيىرمايتىن ەرەكشە باقىت، تاعدىردىڭ ۇلكەن سىيى.

–  جوعارىدا
عىلىمي كادر تاپشىلىعىن ءسوز ەتتىڭىز. وسىعان بايلانىستى الداعى ۋاقىتقا قامدانۋ
ءۇشىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ قانداي دا ءبىر شارا قولدانۋ
جوسپاردا بار ما؟

–  ينستيتۋت تاۋەلسىزدىك داۋىرىندەگى بۇرىنعى وزدەرىنىڭ عىلىمي
جوبالارىن، ودان كەيىنگى، گرانتتىق جوبالاردى جەڭىپ الىپ، بۇگىندە سونىڭ نەگىزىندە
ءبىرشاما شارۋانىڭ باسىن قايىرىپ وتىر. ءار ءۇش جىل سايىن جاڭا عىلىمي جوبالار جاسالۋ ۇستىندە. دەي تۇرعانمەن،
قيىندىقتار كەزدەسپەي تۇرمايدى. سونىڭ ىشىندە باستى ماسەلە – عىلىمي كادر
تاپشىلىعى. بيىلعى جىلى بۇرىنعى جۇيەنىڭ قۇرىلىمى جاڭارىپ جاتىر. كانديداتتىق،
دوكتورلىق جۇمىستار 10 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى توقتاتىلىپ، قورعاۋ اياقتالعان ەدى.
وسىنىڭ سەبەبىنەن بىزدە عىلىمي كادرلار دايارلاۋ قيىنداپ كەتتى. الدىندا بولاشاعى
بار جاس ماماندار بىزگە كەلە بەرمەيدى. سول
كەتكەن ولقىلىقتىڭ ەندىگى ورىنىن تولتىرۋعا مۇمكىندىك قايتا تۋىپ وتىر. وسى جىلدان
باستاپ، ءبىزدىڭ ينستيتۋتىمىزدا، گۋمانيتارلىق باعىتتاعى باسقا ينستيتۋتتاردا دا
دوكتورانتتار مەن ماگيسترانتتار دايارلايتىن ارنايى ورتالىقتار قۇرىلدى. مۇندا
نەگىزىنەن العاندا عىلىمنىڭ ادەبيەت سالاسى، ونىڭ ىشىندە فولكلور، ءماتىنتانۋ،
ادەبيەت تاريحىنىڭ ءارتۇرلى كەزەڭدەرى، سول سياقتى ادەبيەت تەورياسى جاڭا داۋىردەگى
ادەبيەتتىڭ بارلىق كەزەڭى قامتىلاتىن بولادى. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ باسشىمىز، فيلولوگيا
عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۋاليحان قاليجاننىڭ باسشىلىعىمەن ۇلكەن جۇمىستار جاسالدى. ول
كىسىنىڭ جاستارعا جاعداي جاسايمىن دەپ جار قۇلاعى جاستىققا تيمەي جۇگىرىپ جۇرگەن
جايى بار. وسى نەگىزدە بىزگە ءتورت (رھD) دوكتور دارەجەسى ءۇشىن ادەبيەتتىڭ (جەكەلەي
سالالارى بويىنشا) ماماندىعىنا 4 دوكتورانت قابىلدانسا، سول ماماندىقتار بويىنشا
وقۋعا تۇسكەن 10 ماگيسترانت ينستيتۋت تابالدىرىعىن اتتاپ وتىر. جاستاردى الداعى
ۋاقىتتا ادەبيەتتانۋ ماماندىعىنا دايىندايمىز دەگەن ويدامىز.

–  توقىراۋدىڭ
زاردابىن تارتقان عىلىم سالاسىنىڭ ماماندارى ياعني جاس عالىمداردىڭ كۇنكورىس
جاعدايى قانداي بولىپ وتىر؟ تولىق جاعداي جاسالىپ وتىر دەپ ايتا الاسىز با؟

–  جاس عالىمداردىڭ جاعدايى تومەن. قولعا الار جالاقىلارى
40-50 مىڭ تەڭگەنىڭ شاماسىندا. ونىمەن بۇل زاماندا كۇن كورىس جاساۋ وتە قيىن. ءۇي
ماسەلەسى بۇگىنگى بار قازاق بالاسىنىڭ زارى عوي. بۇنى ايتۋ كەرەك تە شىعار. شەشىلۋى
قيىن جاعداي ءبىزدىڭ دە باسىمىزدا بار. كوپشىلىك جاس عالىمدار قالانىڭ شەتىنەن،
اۋدانداردان، الىس ايماقتاردان قاتىنايتىنى جاسىرىن ەمەس. ەلىمىزدەگى عالىمداردىڭ
جالاقىسى ماردىمسىز. بۇل ماسەلەلەر قانشاما رەت كوتەرىلگەنىمەن وسى ۋاقىتقا دەيىن
شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. ينستيتۋت ديرەكتورى دا وسى ماسەلەنى جوعارعى جاققا
ايتۋىنداي-اق ايتىپ ءجۇر. جاعداي وسىنداي بولعان سوڭ عىلىم سالاسىنىڭ ايى وڭىنان
تۋىپ، از ۋاقىتتا داميدى دەۋ قيىن. قاشاندا سانانى تۇرمىس بيلەگەن عوي. عىلىمعا
باس قويعان جاستاردىڭ كەلەشەگى جارقىن بولسىن دەسەك، ءىستىڭ باسىن ولاردىڭ
جاي-كۇيىن وڭالتۋدان باستاعانىمىز دۇرىس. بۇگىنگىنىڭ تاعى ءبىر شىندىعى، عىلىممەن
كوممەرتسيا جاساۋ مۇلدەم قيىن. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى، عالىمداردىڭ جالاقىلارىن
بىرنەشەسە ەسە كوبەيتىپ شەشۋگە عانا بولادى. وعان قوسا، ينستيتۋتقا قاراستى ارنايى
جاتاحانالار سالۋ دا جاس عالىمدار ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولار ەدى.

–  ءبىدىڭ
قوعامداعى ادەبيەت سالاسىنا دەگەن كوزقاراس كوڭىلىڭىزدەن شىعا ما؟

–  سوڭعى 15 جىلدىڭ ىشىندە عىلىمي مەكتەپتەردىڭ تاراپ
كەتكەندىگى وكىنىش تۋدىرادى. ەگەر عىلىمي ورتا، باعىت بەرەر ۇستاز بولماسا عىلىمدى
كوكتەن الىپ، نەمەسە كىتاپتان وقي سالۋ مۇمكىن ەمەس جايت. وسى ماسەلە دە ءوز
شەشىمىن تاپپاعان كۇيىندە قالىپ وتىر. باردىڭ بار ەكەندىگىن، جوقتىڭ جوق ەكەندىگىن
ايتۋ كەرەك. ەلىمىزدەگى عىلىم سالاسى ەندى عانا اياققا تۇرۋ ۇستىندە. ونىڭ ەندى ارى
قاراي قالاي باعىت الاتىندىعى، قانداي جاعدايدا داميتىندىعى، جوعارعى دەڭگەيگە
كوتەرىلە الاتىندىعى، ياكي المايتىندىعى، ول تىكەلەي ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ، جالپى
يدەولوگيا سالاسىنداعى ازاماتتاردىڭ ۇياتىنا بايلانىستى. سەبەبى، كوپ جاعدايدا
يننوۆاتسيا، وڭدىرىسكە ەنەتىن قۇرىلىمدار، عارىش، ەكولوگيا سىندى سالالارعا ءبىرىنشى
كوڭىلىمىز اۋىپ جاتاتىندىعى جاسىرىن ەمەس. ال بىراق، ادام ەكولوگياسى، ادام
كاپيتالى، بىلايىنشا ايتقاندا، مەملەكەتتىڭ باستى بايلىعى تاسادا قالىپ جاتادى.
ەگەر يدەولوگيا دۇرىس بولماسا، ادەبيەت جوعارى دامىماسا، ادەبيەتتىڭ سىنى بولماسا
ادەبيەت سالاسىنىڭ دامۋى نەعايبىل. سول يدەولوگيانىڭ السىزدىگىنەن اينالامىزداعى
باۋىرلاس ەلدەردىڭ ءوزى سوعىسىپ جاتقاندىعىن كوزىمىز كورىپ وتىر. ءوز ۇلتىن، جەرىن،
ادەبيەتىن سۇيگەن حالىق ەشقانداي جات اعىمنىڭ ەتەگىنە ەرمەي، ەلدىكتىڭ پارقىن
تۇسىنە الاتىن قابىلەتكە يە بولاتىن ەدى. جوعارى جاقتاعىلار كوپ جاعدايدا ادەبيەت
سالاسىنا كوڭىل ءبولۋدى كەيىنگە ىعىستىرىپ جاتادى. ءبىزدىڭ ەلدە ەكونوميكا، فيزيكا،
ماتەماتيكا سالالارىنا جاعداي تولىققاندى جاسالعان. دەسە دە، يننوۆاتسيا دەگەنىمىزدىڭ
ءوزى ەڭ الدىمەن ادام ساناسىنان ورىن الۋ كەرەك دەسەك، ونىڭ ءوزىن ۇلتقا دەگەن
جاناشىرلىقتان باستاۋ قاجەت. ەلىمىزدەگى باسىنان باقايشاعىنا دەيىن ورىن العان
جەمقورلىق ماسەلەسى دە ۇلتقا دەگەن تومەن كوزقاراستىڭ، ءبۇتىن ەلدىڭ تامىرىنا بالتا
شابۋدان تايسالمايتىنداردىڭ كەسىرىنەن ورىن الىپ وتىرعاندىعى تاعى بار. ادەبيەت
حالىقتىڭ جانى دەسەك، ادەبيەتتىڭ تاعدىرىنا، ۇلتتىڭ تاعدىرىنا وڭ كوزقاراس
قالىپتاستىرۋ باستى پارىز. عىلىم دا ۇلتقا قىزمەت ەتەتىن نەگىزگى تەتىكتەردىڭ
ءبىرى. عىلىم بولماسا، ەكونوميكا دامىمايدى. ادەبيەت پەن ءتىل قازاقتىڭ قوس قاناتى.
مەن ءجيى ايتامىن، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن زەرتتەپ، دامىتۋشى ينستيتۋت دۇنيە
ءجۇزىنىڭ وزگە ەش جەرىندە جوق. يننوۆاتسيالىق ونىمدەر، وندىرىستەر بارلىق ەلدە بار.
ال قازاق ادەبيەتى تەك بىزگە عانا ءتان. ادەبيەتكە قولداۋ اۋاداي قاجەت جانە ونىڭ
باسقا عىلىمدارمەن بايلانىسىن ارتتىرۋ كەرەك. سىندى ءبىر جولعا قويۋ كەرەك. وعان دا
جاس عىلىمي كادرلار تاپشى. وسى سياقتى تاۋسىلىپ بولمايتىن كەلەلى ماسەلەسى بار ۇلتتىق
ادەبيەت سالاسىنىڭ بولاشاعى مەنى عانا ەمەس، بارشا قازاق زيالىلارىن الاڭداتادى.

–  شىعارماشىلىعىڭىزعا
تابىس، وتباسىڭىزعا اماندىق تىلەيمىز! اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

سۇحباتتاسقان

ەركەجان جۇماتاي

 

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button