قۇمدى كورشىلەردەن تاسيتىن ەل

قازاقستان مەن سينگاپۋر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق ۇزدىكسىز دامۋ ۇستىندە. بۇگىندە سينگاپۋر قازاقستاندىق تاۋارلاردى ساتۋدىڭ جاڭا نارىعىنا اينالىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدار ىشىندە ەلىمىزدىڭ ارالدىق مەملەكەتكە جەتكىزىپ وتىرعان ەكسپورتىنىڭ كولەمى تۇراقتى ۇلعايۋدا.

«وسىدان قىرىق جىل بۇرىن سينگاپۋر ءوز تاۋەلسiزدiگiن العان كەزدە، جان باسىنا شاققاندا 200 دوللارعا جەتپەس تابىسى بار الەمدەگi ەڭ كەدەي ەلدەردiڭ بiرi ەدi. بۇگiنگi تاڭدا سينگاپۋرلىقتاردىڭ جان باسىنا شاققاندا 20 مىڭ دوللاردان اساتىن تابىسى بار. ءوزiنiڭ حالقى، ەتنيكالىق قۇرامى جونiنەن جانە باسقا دا «كوپتەگەن» پارامەترلەرi بويىنشا بiزگە ۇقساس ەل، مالايزيا دا 20 جىلعا جەتپەيتiن ۋاقىت iشiندە ءوز ازاماتتارىنىڭ ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيiن 10 ەسە ارتتىرۋعا قول جەتكiزدi. وسىنداي تابىستارىنىڭ ناتيجەسiندە بۇل ەلدەر كۇللi الەمدە ازيا جولبارىستارى رەتiندە تانىلىپ وتىر» دەگەن ەدى ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا.

شىنىندا دا، «ادامدى بايلىققا كەنەلتەتىن اقىلى مەن ىسكەرلىگى» دەسەدى. بۇل قاناتتى ءسوزدى كەڭ كولەمدە تۇتاس ءبىر ەلگە نەمەسە مەملەكەتكە دە قاتىستى ايتۋعا بولاتىن ءتارىزدى. ولاي دەيتىنىمىز، اۋماعى نەبارى 714،3 شارشى شاقىرىم بولاتىن، بىرنەشە ارالداردان تۇراتىن، حالقى 5،3 ملن،  جەرىندە ەشقانداي تابيعي جانە قازبا بايلىقتارى جوق، ىشەتىن اۋىز سۋ، ءتىپتى، قۇرىلىسقا قاجەتتى قۇمنىڭ ءوزىن كورشىلەس مالايزيادان تاسىمالدايتىن سينگاپۋر ەلى الەمدەگى ەڭ باي مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. ونى مۇنداي بايلىققا كەنەلتىپ، بيىك دەڭگەيگە كوتەرىپ وتىرعان دانا ەكونوميكالىق ساياساتى مەن تىنىمسىز ءىس-ارەكەتى.

مىنە، بۇگىندە ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا 25 جىل تولدى. سينگاپۋرداعى قازاقستاننىڭ ەلشىلىگىندە وتكەن شاراعا سينگاپۋر ۇكىمەتىنىڭ، ديپلوماتيالىق كورپۋسىنىڭ، بيزنەس-قۇرىلىمدارىنىڭ، مادەني جانە عىلىمي ورتانىڭ، باق وكىلدەرى جانە سينگاپۋردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قازاقستاننىڭ ازاماتتارى قاتىستى. كەشتىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولعان قازاقستانداعى سينگاپۋردىڭ ەلشىسى زۋلكيفلي باحارۋدين، سينگاپۋرداعى قازاقستاننىڭ ەلشىسى ۇسەن سۇلەيمەن ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ىرگەتاسىن قوس مەملەكەتتىڭ كوشباسشىلارى – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن سينگاپۋردىڭ ءبىرىنشى پرەمەر-ءمينيسترى لي كۋان يۋ قالاعانىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاندىق ديپلوماتتىڭ ايتۋىنشا، ەكى مەملەكەت بارلىق باعىت بويىنشا، اتاپ ايتقاندا قىتايلىق «ءبىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى اياسىندا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى بەكەمدەۋدە زور الەۋەتكە يە. ال قازاقستانداعى سينگاپۋردىڭ ەلشىسى زۋلكيفلي باحارۋدين قازاقستان قازىرگى تاڭدا سينگاپۋردىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەسى بولىپ وتىرعانىن، 2017 جىلى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 100 ملن اقش دوللارىنان اسقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەكى ەلدىڭ اراسىندا اۆياحابارلامانىڭ تەزىرەك جولعا قويىلۋى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى دامىتۋدا قوسىمشا سەرپىن بولماق. سونىمەن بىرگە بۇل قادام سينگاپۋردان قازاقستانعا باراتىن تۋريستەردىڭ سانىن ارتتىرىپ، ەكى حالىقتىڭ دوستىعىن نىعايتۋعا ۇلەس قوسارى ءسوزسىز.

قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ 99 پايىزىن شيكى مۇناي جانە شيكى مۇناي ونىمدەرى قۇرايدى، ال سينگاپۋرلىق يمپورتتىڭ ىشىندە مال جانە وسىمدىك مايلارى، حيميالىق ونەركاسىپ، پلاستماسسا، تەرى، توقىما، زەرگەرلىك بۇيىمدار، اعاش جانە قاعاز ونىمدەرى، ەلەكتروندىق، مەحانيكالىق قۇرال-سايماندار، كولىك جانە ونىڭ قۇرىلعىلارى، وپتيكالىق ونىمدەردەن تۇرادى.

سينگاپۋرلىق «Surbana Jurong» كومپانياسى قازاقستاندا حيميالىق كلاستەردى دامىتۋ بويىنشا كونسالتينگتىك قىزمەت كورسەتەدى. بۇعان قوسا اتىراۋ وبلىسىنداعى قاراباتان ستانتسياسىنداعى مۇنايحيميالىق پاركىنىڭ باس جوسپارىن جانە تەحنيكا-ەكونوميكالىق نەگىزدەۋىن، قازاقستاننىڭ قازىرگى نارىقتىق جاعدايىن جانە ەلىمىزدەگى بارلىق ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ ونەركاسىپ ماقساتتارى بويىنشا ءتيىستى زەرتتەۋلەر وتكىزدى. اتالعان كومپانيانىڭ ەلىمىزدەگى سوڭعى جوبالارى ىشىندە «استانا – جاڭا قالا» ەركىن ەكونوميكا ايماعىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ باس جوسپارىن جانە تەحنيكا-ەكونوميكالىق نەگىزدەۋىن ازىرلەۋ بولدى.

كونسۋلتاتسيالىق جوبالاردان باسقا، سينگاپۋرلىق كومپانيالار قازاقستاننىڭ كومىرسۋتەك كەن ورىندارىن وڭدەۋ جۇمىستارىنا قاتىسۋدا. قازىرگى تاڭدا «Azura International» كومپانياسى اقتوبە وبلىسىنداعى «مامىتسكوە» قوڭىر كومىر كەن ورنىن وڭدەۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ كەتكەن. كەلىسىمگە سايكەس، سينگاپۋرلىق تاراپ كەن ورنىن بارلاۋعا 55 ملن اقش دوللارىن بولمەك جانە 2016-2018 جىلدار ىشىندە 400-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جوسپارلانعان.

مەملەكەتتەر اراسىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعى وتە جاقسى دامىعان. بۇنىڭ كورنەكتى دالەلى رەتىندە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» جانە لي كۋان يۋ اتىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبى اراسىندا ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناستارى جاقسى جولعا قويىلعان، 2015 جىلدان بەرى اتالعان سينگاپۋرلىق مەكتەپتىڭ پروفەسسورى حۋەي ۆەنگ تات «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» مەملەكەتتىك ساياسات جوعارى مەكتەبىنىڭ دەكانى لاۋازىمىنا يە. قازىرگى تاڭدا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» جانە سينگاپۋردىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى.

ودان بولەك ەلىمىزدىڭ وقۋ ورىندارىنىڭ 200-دەن استام باسشىلارى جانە وقىتۋشىلارى سينگاپۋرلىق «تەماسەك فاۋندەيشن» اتتى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنا قاتىستى.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا، كىشىگىرىم ارال مەملەكەت سينگاپۋردىڭ جولىمەن ءجۇرۋ دامۋشى ەلدەر ءۇشىن ۇلگى-ونەگە. ءارى تابيعاتتىڭ مول قازىنا بايلىعىنسىز دا تاقىر جەرگە تابان تىرەپ، ىسكەرلىكپەن تىرشىلىك ەتىپ، ەلدىڭ داۋلەتى مەن ساۋلەتىن اسىرۋعا بولاتىندىعىنىڭ جارقىن دالەلى رەتىندە ۇيرەنەتىن تۇسىمىز كوپ.

 

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button