اسسامبلەيا قازاقتىڭ مۇددەسIنە قاشان قىزمەت ەتەدI?

وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا الماتىداعى دوستىق ۇيiندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ جيىن وتكiزiپ، ۇلت پاتريوتتارىنىڭ كوكەيدە جۇرگەن ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردi.

قازاق ۇلتشىلدارىنىڭ جيi قىرىنا iلiگiپ، ۇنەمi قوعامنىڭ سىنىنا ۇشىراپ جۇرەتiن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازاق قوعامىنداعى ءرولi جانە ونىڭ ەل، مەملەكەت، قالا بەردi قازاق مۇددەسiنە قىزمەت ەتۋiن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشiن نە iستەۋگە بولادى؟ جيىندا وسى ماسەلە توڭiرەگiندە پiكiر الماسىلدى.

جينالعانداردىڭ كوپشiلiگi قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازاقستان سەكiلدi ۋنيتارلى مەملەكەتتە باسى ارتىق كونستيتۋتسيالىق ۇيىم ەكەندiگiن باسا ايتتى. ويتكەنi، مۇنداي كونستيتۋتسيالىق ۇيىمنىڭ بولۋى فەدەرالدى مەملەكەتتiڭ العىشارتتارىن قۇرايدى.

كۇنi كەشەگە دەيiن ونىڭ مارتەبەسi دە، وكiلەتتiگi دە ايقىندالماي كەلگەن بولاتىن. الداعى كۇزدە ماجiلiسكە ونىڭ مارتەبەسi مەن وكiلەتتiگiن انىقتايتىن زاڭ جوباسى كەلiپ تۇسەتiن بولادى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى زاڭ جوباسى قازiردiڭ وزiندە دايىن. ول ەندi تەك ماقۇلداۋدى كۇتۋدە. ول زاڭ جوباسىن الىپ قاراساڭىز اسسامبلەياعا بەرiلەتiن وكiلەتتiك تە، قۇقىق تا وتە جوعارى. اسسامبلەيا كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىم بولىپ بەكiتiلمەك. ءارi ەلدەگi ءارتۇرلi iشكi ساياساتتى رەتتەۋگە ارالاساتىن بولادى.

جالپى، قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇرامىن كوپۇلتتى مەملەكەت دەپ ايدارلاۋ دۇرىس ەمەس. بۇل قازاقستاننىڭ دامۋ جولىندا ۇلكەن ساياسي قاتەلiك بولدى. العاشقىلاردىڭ بiرi بولىپ ءسوز العان عالىم، جازۋشى سوۆەتحان عابباسوۆ قازاقستانداعى ۇلت وكiلدەرiنiڭ مادەني ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتi مەن قارجىلىق رەسۋرسىنىڭ مۇلدەم جابىقتىعى ويلانتاتىندىعىن ايتتى. "ويتكەنi، بۇل مادەني ورتالىقتارعا وزگە ۇلت وكiلدەرi مۇشە بولا المايدى، قۇجاتتارى بويىنشا ۇكiمەت تاراپىنان قامقورلىققا مۇقتاج مادەني ورتالىقتار دا، ال iس جۇزiندە ەرەكشەلەنگەن ۇلت وكiلدەرiنiڭ قارجى-وندiرiستiك يمپەريالارى مەن كورپوراتسيالارى دەپ ءتۇسiنiپ ءجۇرمiز. قازiر بiر عانا ۇلتتان تۇراتىن كومپانيالارعا وزگە ۇلت وكiلدەرi جۇمىسقا كiرە المايدى. بiز وسىلاي سەپاراتيزمدi قولدان جاساپ وتىرعان جوقپىز با؟ ەكiنشiدەن، بۇل ورتالىقتاردىڭ وزدەرiنiڭ ۇكiمەتتiك جانە مەملەكەتتiك جۇيەلەرiن قۇرماۋىنا كiم كەپiل؟" – دەدi، ول.

ال، جازۋشى سماعۇل ەلۋباي "ەلدە "قازاقستان حالقى" اتتى بiرتۇتاس ۇعىمنىڭ قالىپتاسۋىندا اسسامبلەيانىڭ ءرولi بولماي قويعان جوق. كەرiسiنشە، ەلدەگi تىنىشتىق پەن بەيبiتشiلiكتiڭ جۇزەگە اسۋىنا اسسامبلەيا سەكiلدi اكiمشiلiك جۇيەنiڭ بولعانى كوپ اسەر ەتتi. قازاقستاننىڭ تاۋەلسiزدiگiن مويىنداعىسى كەلمەگەن، قازاقتارعا ۇنەمi جوعارىدان قاراپ ۇيرەنگەن ورىس ۇلتىنىڭ وكiلدەرi اسسامبلەيا بولماعاندا بiرنەشە جەكە قوعامدىق ۇيىمدار قۇرىپ الىپ، سەپاراتيزمگە باستاۋى مۇمكiن ەدi. بۇل تۇرعىدان اسسامبلەيانىڭ وبلىس، اۋدانداعى وكiلدiكتەرiنiڭ باسشىلارىنا دەيiن اكiمدەردiڭ تاعايىنداپ كەلۋi دە ءوز جەمiسiن بەردi. بiراق، "كوپۇلتتى قازاقستان" دەگەن ۇعىمدى ءالi كۇنگە دەيiن قوعامنىڭ ساناسىنا سiڭiرiپ كەلۋiمiز دۇرىس ەمەس. اسسامبلەيا دا، "كوپۇلتتى قازاقستان" دەگەن ۇعىم دا جويىلۋى كەرەك" دەي كەلە، – "اسسامبلەياعا كۆوتا بويىنشا سايلاناتىن دەپۋتاتتار سانى 500-گە دە جەتپەيتiن دياسپورالار اراسىنان سايلانباسا ەكەن. سانى 500 مىڭنان اساتىن دياسپورالارعا عانا كۆوتا بولiنسە" دەگەن وي ايتتى.

"اللاجار-قولداۋ" قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى بولات بوتەەۆ اسسامبلەياعا مۇشە بولىپ كەلەتiن الماتى قالاسىنداعى 25 قالالىق، 31 رەسپۋبليكالىق ۇلتتىق مادەني ورتالىققا بيىلدان باستاپ بيۋدجەتتەن 521 ميلليون تەڭگە ءبولiنiپ كەلگەندiگiن ايتتى. بيىلدان باستاپ بۇل سوما 639 ميلليون تەڭگەگە وسكەن ەكەن.

كەلەلi كەڭەستە ايتىلعان پiكiرلەردi ساراپتاي وتىرىپ اسسامبلەيا توراعاسى ەرالى توعجانوۆ مىرزا قورىتىندى ءسوز ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، اسسامبلەيانىڭ سەكرەتارياتى جانىنان ساراپشىلار القاسىن قۇرۋ جوسپارلانىپ قويعان ەكەن. وسى ساراپشىلار القاسى بۇگiنگiدەي باس قوسۋلاردى ۇيىمداستىرىپ، عىلىممەن تەرەڭ اينالىسىپ جۇرگەن ازاماتتار دا ونىڭ قۇرامىنا ەنەتiن بولادى.

— قازiرگi قازاق قوعامى اسسامبلەيانىڭ قىزمەتi مەن اتقارىپ جاتقان iس-شارالارىنان ماقۇرىم. سiزدەردiڭ ايتىپ وتىرعاندارىڭىزعا قاراساق، "اسسامبلەيانىڭ باستى مiندەتi بiرiكتiرۋ ەمەس، كەرiسiنشە، ىدىراتۋ" دەگەن تۇسiنiكتەر باسىم ەكەن. سوندىقتان، حالىق اراسىندا اسسامبلەيانىڭ جۇمىسىن ۇگiتتەۋ iسiن قولعا الۋىمىز كەرەك. قوعامداعى كۇيiپ تۇرعان تولعاقتى ماسەلەلەردi، سونىڭ iشiندە قازاق ماسەلەلەرiن شەشۋدەن اسسامبلەيا تىس قالماۋى كەرەك. ەلiمiزدiڭ سولتۇستiگiندە "ناتسيونالنايا شكولا ۆوزروجدەنيا" دەگەن مەكتەپتەر جۇمىس iستەي باستاپتى. بiز وسى مەكتەپتەردiڭ جۇمىسىن تەكسەردiك، نەمەن اينالىسىپ جۇرگەنiن انىقتادىق. ول مەكتەپتەردە اۋەلi مەملەكەتتiك تiل ۇيرەتiلەدi ەكەن. سودان كەيiن ازاماتتاردىڭ قالاۋى بويىنشا، وزگە تiلدەردi ۇيرەنۋگە دەگەن ىقىلاستارىنا وراي، تiل ۇيرەتiلiپ كەلiپتi. سول سەبەپتi دە اسسامبلەيادان ۇركۋدiڭ قاجەتi جوق، اسسامبلەيانىڭ مiندەتi قازاقستان قوعامىن ينتەگراتسيالاۋ بولىپ تابىلادى، — دەدi ول.

سونىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتiنiڭ بىلايعى جۇرتقا تۇسiنiكسiزدەۋ بەتiن اشۋعا تىرىسقان جيىندا ايتىلعان ويلار وسى. ەلدەگi نەگiزگi ۇلت پەن وزگە ۇلتتار اراسىنداعى الشاقتىق، قازاق قوعامىنداعى ەكi ءتۇرلi مادەنيەت پەن ەكi ءتۇرلi تiل توڭiرەگiندەگi توپتاسۋ، ورىستiلدiلەر مەن قازاقتiلدiلەر اراسىنداعى تۇسiنiسپەۋشiلiك ماسەلەلەرi وسى جيىن ارقاۋىنا اينالعانىمەن، كونسترۋكتيۆتi ديالوگ ءورiس تاپتى دەپ ايتۋ قيىن. اسسامبلەيا ەلدەگi 100-دەن اسا ۇلت دياسپورالارىنىڭ، سونىڭ iشiندە باسىمدىق تانىتىپ وتىرعان ورىس ۇلتى وكiلدەرiنiڭ عانا سويىلىن سوقپاي، قازاق مۇددەسi ءۇشiن قىزمەت ەتۋi كەرەك. بۇل تۇرعىدان ونىڭ قىزمەتiن ماقتاۋلى دەي المايمىز.

ەسەنگۇل كاپقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button