АЛМАНИЯДАҒЫ АЛТЫ КYН

Гете институты Германияның Парламентi Бундестагқа сайлау барысында ТМД және Оңтүстiк Африка мен Оңтүстiк Шығыс Азия елдерiнiң журналистерiн арнайы шақырып, Германияның саяси мәдениетiмен таныстыруды мақсат еттi.

ТМД мемлекеттерiнен жасақталған орыстiлдi топтың құрамында 9 елден 14 делегат болды. Олар – Ресей, Украина, Тәжiкстан, Грузия, Молдова, Белоруссия, Өзбекстан, Әзiрбайжан және Қазақстаннан келген журналистер едi. Журналистердi ең әуелi батыстық демократияның ерекшелiктерi мен мұндағы саяси құрылымның бiзге, яғни кеше ғана тоталитарлық режимде болған, әлi күнге дейiн оның санадағы көрiнiсiнен айыға алмаған елдерге берер үлгiсi қызықтырды.

ГЕРМАНИЯ – САЙЛАУ АЛДЫНДА

Әлеуметтiк мәселе:

Бiздегiдей партиялардың сайлауалды тезистерiнде әлеуметтiк мәселе басты тақырып ретiнде көрсетiледi екен. Бiздiң сапарымыз ең әуелi ақпарат құралдары мен ғылымның орталығы саналатын Гамбург қаласынан басталды. Гамбург – өзi жеке федералдық жер болып есептелiнедi. Яғни, оның жеке Конституциясы, парламентi және бюджетi бар. 16 федералдық округтен тұратын Германия үшiн Гамбургтiң орны ерекше. Екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн, Гамбург ағылшындардың қарамағында қалған.

– Мұнда ғылым мен ақпарат құралдарының ерекше дамығандығының себебiнiң өзi осында. Ағылшындар ғылым мен мәдениеттi өркендетуге ерекше күш салды, – дейдi Гете институтының қызметкерi Артур Тетцлафф.

Бiздiң алғашқы кездесуiмiз Гамбург парламентiнiң вице-президентi Вольфхард Плоогпен өттi. Гамбург парламентiнде Христиан-демократиялық одағы, Социал-демократиялық партиясы, жасыл және солшыл партиялардан сайланған 121 депутат бар.

Вольфхард Плоог мырзаның айтуына қарағанда, Парламент соңғы жылдары әлеуметтiк мәселелерге ерекше ден қоюда екен. Әсiресе, мектепке дейiнгi балаларды балабақшамен қамтамасыз ету iсi және жұмыссыздарға төленетiн төлемақыны көбейту, жұмыс орындарын ашу мәселесi де бiздегiдей өзектi. Гамбургте мектеп реформасын қайта қарау жөнiнде заң қаралып жатыр екен. Балаларды үлгерiмi бойынша топтау iсi тым ерте басталып келген екен. Осы мәселенi қайта қарап, әр партия өз ұсынысын ұсынған. Мәселен, Жасылдар партиясы балаларды 9 сыныпқа дейiн бiрге оқытуды ұсынады. Ақылдаса келе, заң жобасына балаларды қазiргiдей 4 сыныптан бастап, үлгерiмi бойынша, бөле-жармай 6 сыныптан кейiн ғана оларды гимназиялар мен жай мектептерге бөлу iсi қарастырылып отыр. Қазiр Германияда орта бiлiм беру тегiн. Тек оқулық үшiн ата-аналардан 100-120 еуро (22000-26000 теңге) көлемiнде жарна алады. Бұның өзi ата-аналардың табысына байланысты. Айлық табысы тым төмен немесе кедей ата-аналар бұл жарнадан босатылады.

Бiзге кездескен саясаткерлердiң көбiнiң сөз ауанына қарасақ, iрi деп есептелiнетiн екi партия – ХДО мен Социал-демократтар қандай да бiр мәселенi ту еткеннен гөрi, өз үмiткерлерiне көбiрек сүйенетiн көрiнедi. Олар Германия канцлерi Ангела Меркель мен бұған дейiн Сыртқы iстер министрi қызметiн атқарып келген, осы сайлауда канцлерге үмiткер болған Штайнмайер.

Ал, қалған кiшi партиялар қандай да өзектi мәселенi ту етiп көтерген. Бiздiң Германиядағы жолбасшыларымыздың бiрi – Роберт Кокон «Социал -демократтардың идеясы жақсы, бiрақ олар ақшаны кедейлерге оңды-солды таратып беруге шақырады. Бұл қоғамда жатып iшерлердi көбейтедi. Сол себептi де мен оларды қолдай қоймадым. Дауысымды либералдарға бердiм» дейдi. Социал-демократтар аты айтып тұрғандай әлеуметтiк мәселелердi ту етедi екен. Бұл ретте олар Германияда кедейлердiң күн өткен сайын көбейiп келе жатқанына алаңдайтындығын бiлдiрдi. Берлинде бiз Социал-демократиялық партиядан сайланған Детлеф Дзембритцкиймен кездестiк. Социал-демократтар әуелi жаңадан пайда болады деп күтiлген ХДО мен еркiн демократтардың одағын құптамайтындығын жеткiздi ол.

– Өйткенi, – дедi ол, – егер бұл одақ өмiрге келетiн болса әлеуметтiң жағдайы бұрынғыдан да қиындай түсетiн болады. Екi партия да әлеуметтiк мәселелерге көз жұма қарайды.

Социал-демократтар өзiнiң бағдарламасында супер байлардың табыс салығын молайтып, кедейлердiң табыс салығын азайту жөнiнде ұсыныс бiлдiрген. Ал, либералдар керiсiнше, жалпы табыс салығын азайтуды қолдайды.

Социал-демократтар әлеуметтiк теңсiздiктi болдырмау үшiн жаңа жұмыс орындарын ашуды, жұмыссыздықпен күресудi және ең төменгi айлық сағаттық еңбекақымен есептелуi жайында ұсыныстар енгiзген. Сондай-ақ, социал демократтар 2022 жылдан бастап iске қосылатын Атом энергия станцияларына қарсы. Олардың атом қалдықтарын қайда жiберу мәселесi әлi күнге шешiлген жоқ. Бүгiнде жаңадан құрылып жатқан коалиция ХДО мен либералдар атом энергостанцияларына қарсы емес. Сондай-ақ, бiлiм беру саласына iшкi жалпы өнiмнiң 3%-ы бөлiнгенiн талап ететiндiктерiн айта отырып, медициналық сақтандырудың жалпылама болғанын қалайтындықтарын айтты. Өйткенi, қазiргi медициналық сақтандыру кейбiр ауруларды қарағанымен, кейбiрiне жарамсыз болып жататын көрiнедi. Сөйте тұра, олар солшылдарды популистер деп айыптайды. «Солшылдардың сайлауда әжептәуiр қолдауға ие болуы мүмкiн. Бiрақ, онымен коалиция құрып, үкiмет жасақтау iсi мүмкiн емес», – дейдi олар.

Германия бүкiл әлемдi жаулаған дағдарысқа қарамастан, әлеуметтiк шығындарды қысқартқан емес. Әуелi, Германияда өз азаматтары түгiлi, шеттен келген, азаматтығы жоқ, алайда, мұнда тұрақты тұруға мүмкiндiк алған шетелдiктерге де әлеуметтiк төлемдер төлейдi. Бұл жағынан Германия ЕуроОдаққа мүше елдердiң барлығынан жоғары тұр. Әрине, мұндай төлемдер Еуропа мемлекеттерiнiң бiразында бар көрiнедi, бiрақ, төлемақы көлемi жағынан олар Германияға жетпейдi. Дағдарыс салдарынан Германияда қызметсiз қалғандар саны күн санап артып отырған екен. Германия жұмыссыз қалғандар үшiн алғашқы кезде оның бұған дейiнгi жалақысының 65%-ын төлейдi, бiраз уақыт өткеннен кейiн, жұмыс таба алмаса, 349 еуро төлеуге мәжбүр. Бұл бүкiл жұмыссыздарға арналған төлемақы.

Партиялық құрылым:

Германияда бүгiнде 30-дай саяси партия бар. Соның 5-уi Бундестагта және федералдық округтар парламентiнде орын алған. Олар – Ангела Меркель басқаратын Христиан демократиялық одағы (ХДО), Франк-Вальтер Штайнмайер басқаратын Социал демократиялық партия, Еркiн демократиялық партия немесе либералдар, Одақ90/Жасылдар мен солшылдар. Бұдан 8 жыл бұрын Бундестагта 3 партия болған екен. Бұл дәстүр Германия Парламентiнде 60 жылдай уақыт жалғасып келген. 2005 жылғы сайлауда ол дәстүр бұзылып, 5 партия парламентке сайланған. Содан берi Германияда 5 партиялық жүйе қалыптасып келедi.

– Бұл жағдайды бiраз қиындатып жiбердi. Яғни, коалиция құруға келгенде бұл өте қиын, – дейдi бiзге кездескен саясаткерлердiң қай-қайсысы да.

Германияда парламенттiк билiк болғандықтан, Бундестагта жеңген партия үкiметтi жасақтауға ерiк алады. Алайда, егер ол партияның Бундестагтағы орны 50%-дан асатын болса ғана өзi жалғыз үкiметтi жасақтауға ерiктi. Германия тарихында тек бiр ғана партиядан жасақталған үкiмет те, парламент те болған емес. Бұл жолы 33%-бен жеңiске жеткен ХДО 22% дауыс жинаған Социал-демократтармен емес Гидо Вестервелле басқаратын Еркiн демократиялық либералдар партиясымен үкiметтi жасақтамақ.

Соңғы жылдары халықтың қолдауына ие болып келе жатқан және осы сайлауда да бұның алдындағыдан көп дауыс жинаған Одақ90/Жасылдар партиясы мен солшылдар.

Жасылдар партиясы экологиялық мәселелердi ту етедi. Жалпы, бүкiл әлемдегi экология проблемаларын өздерiне жат емес деп есептейдi. Сол себептi де, атом энергостанцияларына қарсы, жалпы барлық әскери қимылдардан бастартуды ұсынады. Бiз жасылдар партиясының жетекшiсi, Бундестаг депутаты Вольфганг Виландпен кездесуiмiзде олар өздерiнiң осы ойларымен бөлiстi. Қазақстан мен Өзбекстандағы Арал проблемасымен таныс екендiгiн айтты. Жасылдар партиясының құрылғанына көп бола қойған жоқ. Бiрақ, соған қарамастан соңғы екi сайлауда да әжептәуiр қолдауға ие болған. Iшкi iстер министрлiгiндегi кездесуде бiз «Жасылдар сияқты тағы бiр партияның саясат әлемiнде пайда болу мүмкiндiгi бар ма?» деген сауал қойдық. Олар бұл партияның кездейсоқ және аяқасты халық қолдауына ие болғанын айта отырып, қазiргi сәтте тағы бiр жаңа партияның алға шығуының мүмкiн еместiгiн айтты.

Солшылдар – бұрынғы Германия демократиялық республикасындағы коммунистiк партияның тiкелей мұрагерi. Бiрақ, соған қарамастан соңғы кездерi халықтың қолдауына ие болып, Бундестагта 50-дей орынды иеленiп отыр. Әрiптестерiмiздiң бiрi – саясаткерлермен кездесуде солшылдардың неге халықтың қолдауына ие болып отырғандығын және кезiнде Шығыс Германиядағы тоталитарлық билiктiң салдарынан қаншама адамның мерт болғандығын халықтың қалай тез ұмытып кеткендiгiн айта отырып, партияларға тыйым салу мәселесi жайында сауал қойды. Осыдан 5 жыл бұрын солшылдар партиясын сотқа берiп, оны жауып тастауға әрекет етiлген екен. Алайда, Конституциялық сот талап еткен дәлелдердiң жеткiлiксiздiгiнен бұл партияны жабу талабы қанағаттандырылмаған. Әрине, бүгiнде солшылдар өзiнiң бұрынғы бағытынан ауытқыған. Бастапқыда Батыс Германияның қолдауына ие бола алмаса, кейiнгi кездерi батыс саясаткерлерiмен бас қосып, бұл өңiрден де әжептәуiр қолдауға ие болған. Солшылдардың ең басты мақсаты – әлеуметтiк мәселелерге көбiрек мән беру және Ауғанстандағы Германия әскери базасын алып кету.

Қазақстанда ұлттық және дiни партиялардың құрылуына тыйым салынып, әрбiр партия 50 мың мүше жинап, Қазақстанның 14 облысы мен 2 қаласында филиал ашуға мiндеттi болса, әрi 7%-дық өткелдi жеңер болса, ғана Парламентке сайлануға мүмкiндiк алады. Германияда мұндай қатаң талаптар жоқ. Партия құру үшiн қойылатын талаптар Федералдық заңдарға қайшы келмеу, демократия талаптарына жауап беру және 200-дей адамның қолын жинау қажет. Сол үшiн де мұнда Пираттар партиясы Парламентке жолдама алған. Алайда, олардың парламентке өте алмайтындығын кез келген саясаткер мойындап отырды. Әрi Пираттар партиясын ұнатпайтындығын және халық қолдауына ие бола алмайтындығын ашық айтты.

Германияда партияларды қаржыландыру да өзгеше жүйемен жүзеге асады. Бiрiншiден, әр партияны қаржыландыратын өз қоры болады. Мысалы, Екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн Германияның алғашқы канцлерi болған Конрад Аденауэр атындағы қор негiзiнен ХДО, социал-демократтар мен жасылдар және либералдарды қолдайды. Ал, солшылдарды Роза Люксембург атындағы қор қолдайды екен. Конрад Аденауэр қорының «Iшкi саясат» бөлiмiнiң бастығы Ральф Томас Баус қордың жылдық бюджетi 110 миллион еуро екендiгiн айтты.

Партияларды федералдық бюджет олардың сайлаудағы дауысына орай қаржыландырады екен. Егер, Бундестагтағы партияның алған орны көбiрек болса, қаржыландыру да соған сай қомақты болмақ.

Бiздегi саясаткерлердiң Парламентке өткен партияны қаржыландыру туралы идеясының көктен алынбағаны осыдан көрiнiп тұр.

Әлеуметтiк сауалнама және үгiт-насихат iсi:

Бұған дейiн әлеуметтанушылардың болжауы – алдағы сайлауда қара және сары одақ, яғни ХДО мен либералдар өзара одақ құрып, Социал-демократтар оппозицияға кетедiге сайған едi. Болжам айқындалды. Сайлау алдындағы әлеуметтiк сауалнамалардың бұған дейiн қателескенi болмапты. Егер, сауалнама мен нәтиже екi түрлi болатын болса, бұл әлеуметтанушылардың рейтингiсiне керi әсер етедi екен. Әлеуметтiк сауалнамаларды сайлауға бiр апта қалғанда жариялау тоқтатылады. Бiзге кездескен саясаткерлер әлеуметтiк сауалнамаға қатысушылардың 40%-ының кiмге дауыс беретiндiгiн әлi айқындамағандығын айта отырып, бұл жолы либералдардың айы оңынан туатындығын жеткiзген едi.

Бiзде егер қандай да бiр үгiт насихат iсi сайлауға 24 сағат қалғанда тоқтатылатын болса, Германиядағы саяси партиялар сайлауға бiр күн қалғанда өз шерулерiн өткiздi. Бiз солардың iшiнде жасылдар мен Социал-демократтардың және Христиан демократиялық одағының бейбiт шеруiне бардық. Социал-демократтар мен жасылдардың шеруi ашық алаңда өтiп, оған қатысу да еркiн болса, билiк партиясының шеруi жабық жерде өттi. Әрi оған аккредитация алған адамдар ғана қатыса алды. Бiрақ соған қарамастан, алдыңғы екi партияның шеруiне қарағанда мұнда адам көп болды. Шеруге канцлер Ангела Меркельдiң өзi келдi.

Жалпы, сайлау барысында бұндағы бiрiншi тұлға өзiн өзгелерден жоғары санап, қандай да бiр дебаттарға қатысудан бас тартпайды екен. Бiздiң сапарымыздың алдында ғана Ангела Меркель өзiнiң басты қарсыласы Штайнмайермен теледебатқа қатысып, бұл теледебатта жеңiлiс тапқан екен. Саясаткерлер Штайнмайердiң бұл жеңiсi сайлау барысына әсер етуi де мүмкiн деп бағамдады. Алайда, бiзге кездескен Солтүстiк Германия телевидениесi мен радиосының «ARD aktuell» бөлiмiнiң бастығы Буркхард Нагел Штайнмайердiң сайлауалды кампаниясының тым белсендi еместiгiн айтты.

– Әрине, Штайнмайер теледебатта жеңiске жеттi. Бiрақ, одан берi екi күн өттi, оның не iстеп, қандай әрекеттермен айналысып жатқаны белгiсiз. Ол қайда жүр? Осы уақытта Ангела Меркель өз ұпайын қайта түгендеп алды, – дедi ол.

Сайлау комиссиялары:

Бұнда Орталық сайлау комиссиясының мiндетiн Iшкi iстер министрлiгi атқарады екен. Сайлау учаскелерiнде 5-9 адам ерiктiлерден құралады. Егер, ерiктiлер болмаса, онда мемлекеттiк қызметкерлер де сайлау учаскелерiнде қызмет ете алады. Сайлау учаскелерi 1 ай көлемiнде жасақталады. Мемлекеттiк қызметкерлердiң айлығы және жұмыс орны сақталады. Ал, ерiктiлер жұмыссыздар қатарынан болса оларға күнiне 31 еуро тәулiктiк ақы төленедi. Осы жолғы сайлауда Германия бойынша 299 сайлау округi, 90 мың сайлау учаскелерi жасақталған. Бiр округте өзiн-өзi ұсынған бiр үмiткерден болады екен. Демек, Бундестагтағы 600 орынның 299-ы мажоритарлық жүйе бойынша сайланғандар. Сондай-ақ, ғылым мен техниканың жоғары деңгейде дамығандығы, адамдардың санасында қарақұрықтық жасау мәселесiнiң жойылып, әдiл дауыс беру мен әдiл сайлау жүйесi жолға қойылғандығына қарамастан, электронды дауыс беру жүйесi пайдаланылмайды. Әрине, ондай қадамдардың болғаны рас. Бiрақ, Федералдық конституциялық сот электронды дауыс беру құралдарына тыйым салған.

Сайлау комиссияларында қай партияның өкiлi отырғандығы, олардың өзара үлес салмағы ескерiлмейдi екен. Тек дауыс санау үшiн жасақталған арнайы комиссияларда бұл мәселеге қатаң назар аударылады.

Сондай-ақ, бұл сайлауға ешқандай бақылаушылар қатыспайды. Тек биыл ғана халықаралық бақылаушылар ретiнде ЕҚЫҰ-дан 15 адам келген.

– Бiзде сайлау учаскелерiнiң қызметкерлерi бiрiн-бiрi бақылайды. Ал, ақпарат құралдарынан жасақталған бақылаушылар кез-келген уақытта сайлау учаскелерiне келiп, жағдайды көзiмен көруiне болады, – дейдi бiз арнайы бас сұққан 184-шi сайлау округiнiң 106-шы учаскесiнiң қызметкерi.

Сыртқы саясат:

Әрине, бiздi бәрiнен бұрын Германияның сыртқы саясаты қызықтырды. Әсiресе, оның Ресеймен арадағы қарым-қатынасы негiзгi әңгiменiң арқауына айналды. Өйткенi, Ресейдiң Еуроодақпен қарым-қатынасы Еуроодақтың өзге де посткеңестiк елдермен қарым-қатынасын анықтайды. Украина мен ТМД елдерiнен шығып үлгерген Грузияның Ресеймен арадағы қарым-қатынасының тым ушығып кеткенi белгiлi. Бiрақ, немiс саясаткерлерi бұл мемлекеттердiң Еуроодақ пен НАТО-ға ұмтылысын тым қуаттамайтындығын бiлдiрдi.

– Бiрiншiден, – дейдi олар, – бұған Украина мен Грузия халқы дайын емес. Екiншiден, қоғам әлi демократиялық стандарттарға жауап бере алмайды. Үшiншiден, бұл мемлекеттер өз көршiлерiмен тату емес. Осының барлығы олардың Еуроодаққа немесе НАТО-ға ену iсiн баяулата бермек.

Сондай-ақ, Еуроодақ елдерiнiң iшiнде Германия Ресеймен өте тату қарым-қатынасты ұстанады. Ал, оның ықпалындағы елдердi Еуроодаққа немесе НАТО-ға тарту Германия мен Ресей арасындағы қарым-қатынасқа сызат түсiруi мүмкiн. Демек, бұл елдер Еуропаға жақындау саясаты тұрғысынан Германиядан ешқандай қолдау таппайтыны белгiлi болды.

«Berliner Zeitung» газетiнiң «Федералдық бюро» бөлiмiнiң директоры Хольгер Шмале мен осы бөлiмнiң редакторы Дамир Фраспен кездесуiмiзде украиналық әрiптесiмiз Анна Хрипункова осы сауалды қойған едi.

– 50 жылдан кейiн кездесемiз, – дедi олар. – 2017 жылы Севастополь мәселесiне нүкте қойылады. Содан кейiн ғана, осы мәселелер қарастырыла бастайды.

Демек, Украина мен Грузия қанша асықса да, олардың Еуроодаққа немесе НАТО-ға мүше болуы таяу жылдарда шешiле қоятын iс емес екендiгi айқындалды. Дәл осы мәселенi «Ғылым және саясат» атты Германияның халықаралық саясат және қауiпсiздiк институтының «Ресей/ТМД» зерттеу тобының қызметкерi Сьюзан Стюартпен әңгiме кезiнде де сөз еттi. Сьюзан Стюарт Ресей мәселесiне қанық саясаткер екендiгiн танытты. Ол әуелi орысша тiл қатысты. Оның пiкiрiнше, Украина Батысқа жақындауы үшiн еркiн сауда айналымын дамытуы тиiс. Әрине, немiс саясаткерлерi Медведевтiң жақында ғана Ющенкоға жазған хатын қатты сынға алды. Онда Ющенконың президент болып тұрғанында, Украинаға бармайтындығы жайлы айтылған едi. Бұл саяси этикаға қайшы дейдi олар.

Бiрақ, Ресейдi көршiлерiне ұстанып отырған саясаты үшiн айыптағанымен, оның көршiлерiн де басынан сипай қоятын ешкiм байқалмайды. Осы ретте энерготасымалдарының Ресей территориясын айналып өтетiн «Nabucco» құбырының салыну iсi және оған Германияның көзқарасы да әңгiме арқауына айналды. Айқын болғаны, Германия посткеңестiк елдердi Ресейдiң энерготәуелдiлiгiнен құтқаруға асығар емес. Олар «Nabucco»-дан гөрi, Ресей территориясымен өтетiн «Nordstreem» құбырының құрылысын қолдайтындықтарын бiлдiрдi.

Өз кезегiнде Сьюзан Стюарттан бiз Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы жөнiнде және Ұжымдық қауiпсiздiк ұйымы аясында құрылған Жедел ықпал ету ұжымдық күшi жайындағы пiкiрiн сұрап бiлдiк. Сьюзан Стюарт келесi жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету алдында демократияны дамыту жөнiнде берген уәделерiн толықтай орындай алмай отырғандығын айтып, жыл алдында бұл мәселеге айналып соғу қажеттiгiн ескерттi. Сондай-ақ, Жедел ықпал ету ұжымдық күшi Еуропаны тым үрейлендiрiп те, сақтандырып та отырмағандығын айтты.

Жалпы, Германияда Қазақстан туралы ақпарат тым сараң. Бiз биыл Қазақстанның Германиядағы жылы екендiгiн ескертiп, газет-журнал және теледидар басшыларынан бұл жайында ақпаратты қаншалықты бiлетiндiгiн сұрадық. Олар одан бейхабар болып шықты. Керiсiнше, Берлиндегi қазақ отбасы мұнда Қазақстанның Германиядағы жылына орай Құрманғазы оркестрiнiң концерт берiп кеткендiгiн айтады. Одан басқа еш пенде бұл жайында жақ ашпады.

Саясаткерлердiң барлығы Ауғанстанда Германияның бiтiмгершiлiк отрядының болуына қарсы. Бiрақ, оны алып кетуге болмайды деген пiкiрде. Бәлкiм бұл АҚШ пен өзге де Еуроодақ елдерiнiң арасындағы өзара келiсiм-шарттарға байланысты болса керек. «Frontal ХХI» телестудиясы аптасына бiр рет бiр сағаттық сараптамалық хабар таратады. Осы телестудияның басшылығының өкiлi Клаус Рихтер бiр сюжетiнде Ауғанстандағы немiс жауынгерлерiнiң болуының мәнiн зерттеп көргендiгiн айтады.

– Алайда, ешқандай мән таба алмадық. Кезiнде 150 мың Совет жауынгерлерi де мұнда тыныштық орната алған жоқ. Ал, НАТО-ның азғана солдаты мұнда қандай тәртiп орната алсын. Бiрақ, Ауғанстаннан шығып кету де қиын. Америка қоғамы да Ауғанстанның iшкi iсiне араласуға қарсы. Бiрақ, ешкiм одан әскерiн шығарып алып кетуге асықпайды, – дейдi ол.

БАҚ:

Германияда мемлекеттен немесе қандай да бiр саяси күштерден қаржыландырылатын ақпарат құралы атымен жоқ. Мұндағы ақпараттардың көбi тәуелсiз әрi қоғамдық ақпарат құралы. Бiз арнайы ат басын бұрған Гамбургтегi «Der Spiegel» журналы мен Солтүстiк Германия телевидениесi мен радиосы, Берлиндегi «Berliner zeitung» газетi мен «Frontal ХХI» телестудиялары бiзге осыны жеткiздi. Телеарналардың басым көпшiлiгi қоғамдық, яғни салық төлеушiлердiң жарнасы негiзiнде күн көредi екен. Сайлау кезiндегi саяси жарнамалар телеарналарда тегiн, газет-журналдарда ақылы көрiнедi. «Дер шпигель» апталық журналының таралымы 1 миллион. Бiрақ, соған қарамастан, журнал иелерi дағдарыс салқыны жарнама берушiлерге және журналды сатып алушыларға әсер еткендiгiн айтады. Олар немiс оқырмандарының қартайып бара жатқандығын жеткiздi.

– Қазiргi жастар негiзiнен интернетке көбiрек ден қояды. Бұл газет-журналдардың оқырманының азаюына әкелiп соқтыруда. Сол себептi, жарнама беру де газет-журналдан гөрi интернетке көшiп кеттi. Бiздiң негiзгi тамағымыз – жарнама. Демек, интернеттiң қарқынды дамуы бiздiң күнкөрiсiмiздi қиындатып кеттi, – дейдi журналдың халықаралық бөлiмi редакторының орынбасары Кристиан Нееф.

Ақпарат құралдарының тәуелсiздiгi еркiн ақпарат таратудың кепiлдiгi болып отыр. Екiншi Германия телевидениесiнiң «Frontal ХХI» телестудиясының қызметкерi Клаус Рихтер әртүрлi тақырыптарға журналистiк зерттеулер жүргiзетiндiгiн айтады. Немiс әлеуметтанушылары сайлауға жалпы 62 миллион электораттың 65%-ы барады деген ақпарат таратқан. Ал, қатыспайтындардың не үшiн қатыспайдығы жөнiнде ештеңе айтпаған. Аталған телестудия халықтың 20%-ы сайлауға байкот жариялап отырғандығы жайында айтады. Өйткенi, олардың пiкiрiнше, кез-келген партия бұлардың мұң-мұқтажына құлақ аспайды екен. Сондай-ақ, бұл телестудия қызметкерлерi жасырын камера арқылы немiс байларының Швейцария банкiлерiне жасырын қаржы аудару iсiн де әшкерелептi. Осы сюжеттен кейiн Федералдық сот Швейцария банкiлерiне қаржы аударатын алаяқтарды құрықтаған.

ГЕРМАНИЯ – САЙЛАУДАН КЕЙIН

27 қыркүйек күнi сағат 18-де сайлау учаскелерi жабылып, дауыс беру аяқталды. Ал, дауыс санау iсi тiкелей эфир арқылы көрсетiлiп, тiкелей репортаждар жүргiзiле бастады. Әрбiр iрi партиялар өз штаб-пәтерлерiнде дауыс санаудың қорытындысына көз тiктi. Бiз жеңiске жететiндiгiне сенiмдi ХДО-ының штаб-пәтерiне Берлин уақыты бойынша 20 сағатта соқтық. Бұнда дауыс санау нәтижесi белгiлi болып қалған екен. Христиан демократиялық одағының мүшелерi де, басшылары да тойлауда. Бiздiң жолбасшымыз Роберт Кокон

– Сайлаудың нәтижесi белгiлi болмаса да, партиялар өз штаб-пәтерiнде осылай тойлауды бастап кетедi, – дейдi.

Ал, көгiлдiр экран әрбiр секунд сайын әр сайлау учаскесiнен келiп түскен дауыс нәтижелерiн жариялап тұрды. Айналасы екi сағаттың iшiнде дауыс беру нәтижесi анықталып, ХДО мен Еркiн демократтар өзара одақ құратындығы айқындалып үлгердi. Оппозицияға жететiнiн мәлiмдеген социал-демократтар өз жеңiлiсiне ешкiмдi айыптамады. Тек ендiгi ұстанар бағыты басқа болатындығын айтып, өзгелерге табыс тiледi. Сайлаудың әдiл өткенiне сенетiнiн жеткiздi. Әлеуметтанушылар 82 миллион халқы бар Германияның 62 миллионы дауыс беруге құқылы екендiгiн, соның 42 миллионы дауыс беретiндiгiн жария еткен. Айтса айтқандай-ақ, Германия электоратының 74%-ы сайлауға қатысқан. Демек, саяси белсендiлiк мұнда тым жоғары екендiгi байқалады. Дегенмен, бiзге саясаткерлер жыл өткен сайын халықтың саяси белсендiлiгiнiң төмендеп келе жатқандығын сөз еткен едi. Сондай-ақ, олар немiс жастарын саясат та, өзгесi де қызықтырмайтындығын айтады.

Алматы – Гамбург – Берлин – Амстердам – Алматы

Редакция таңдауы

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...
photo 79180

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021...
photo 79186

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір...
604318aa3f0bf406053231

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс...

Жаңалықтар

Алматы облысының дәрігер қыз-келіншектері марапатталды

Алматы облысының әкімі Амандық Баталов Талдықорған көп салалы ауруханасына барып, облыстағы денсаулық сақтау саласында еңбек етіп жүрген, індетпен күресте алдыңғы шепте болған бірқатар нәзік...

Дзюдодан париждегі Grand Slam турнирі қазан қаласына ауыстырылды

Дзюдодан 5-7 мамыр күндері Парижде өтуі тиіс Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды. Бұл туралы Халықаралық дзюдо федерациясының (IJF) баспасөз қызметі хабарлайды.  Франция тарапының...

Жансай Смағұлов Grand Slam турнирінің күміс медалын иеленді

Дзюдодан Ташкентте өтіп жатқан Grand Slam турнирінің финалында бақ сынаған Қазақстан балуаны Жансай Смағұлов турнирдің күміс жүлдегері атанды деп хабарлайды Olympic.kz. 73 келіде сынға түскен...

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021 оқу жылының үшінші тоқсанында мыналарға рұқсат етіледі: оқушылар саны 300-ге дейін контингенті...

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір білдірді - деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Облыстық жануарлар дүниесі инспекциясының мамандары бұл мәселені талқылады....

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Ақмола облысының қыздары 4 алтын медаль иеленді

ШҚО Өскемен қаласында жалауын көтерген әйелдер арасындағы еркін күрестен Қазақстан чемпионаты өз мәресіне жетті. Бәсекеде Ақмола облысының төрт қызы төрт алтын медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық...

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды, деп хабарлайды NewTimes.kz. Экология министрлігі бұл оқиғаның мән-жайын анықтап, арыстан Қарағанды хайуанаттар...

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген ақпаратқа сәйкес, баланың еш жеріне зақым келмесе де, аман қалмады. Бала әкесімен бірге...

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта өтеді. Жыл сайын іс-шараға 40 мың көрермен қатысатын. Онымен қоса 25 елден 300-ге...

Атырауда автотұрақтағы 5 автобус өртеніп кетті

Оқиға салдарынан қаза болғандар мен зардап шеккендер жоқ. Атырау облысындағы Теңіз кенішінде 5 автобус өртеніп кетті, деп хабарлайды inbusiness.kz Оқиға 5 наурызда сағат 19:30-да Жылыой...

Елімізде 2021 жылғы алғашқы екі айда 120 адам жемқорлыққа қатысты сотты болған

2021 жыл басталғалы бері  шамамен 120 адам жемқорлық ісіне қатысты сотты болған. Бұл жөнінде ҚР сыбайлас жемқорлыққар қарсы іс-қимыл агенттігінің Telegram каналында хабарланды. Cотталғандардың ішінде 28...

Экстремистік идеология жақтастарын райынан қайтару – басты міндет

Қазақстанда  жат діни ағымдарды түбегейлі ауыздықтау мүмкін болмай отыр. Діни ахуалдың тереңдеуіне қауіптің  алдын алу жұмыстарының жеткіліксіздігі себеп болуда. Бұл туралы Алматыда Абай атындағы...

Әлемде адам тіршілігі үшін қажетті негізгі тауарлардың бірі таусылуға жақын

Дүние жүзінде адам тіршілігі үшін маңызды тауарлардың бірі — құмның тапшылығы сезіле бастады. Құм судан кейінгі ең көп сұранысқа ие ресурс болып саналады, деп...

Бас санитардың жаңа қаулысы шықты

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды.  Жаңа қаулыға сәйкес, қылмыстық-атқару мекемелерінде санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтау алгоритмі» атты 24-қосымшада 4-тармақ өзгертілді. «4. Маскаларды...

Дәрігер әйел адамның денсаулығына қауіп төндіретін ең зиянды өнімдерді атады

Ресейлік диетолог Наталья Круглова әйел адамның денсаулығы мен сұлулығы үшін ең қауіпті тағам түрлерін атады, деп хабарлайды Lenta.ru. Дәрігердің сөзінше, әйелдер жейтін тағамының калориясына мән...

Елорда асханаларының бірінде өрт шықты (видео)

"5 наурыз күні сағат 11.48-де өрт сөндіру бөлімнің қызметкерлері шұғыл түрде Достық көшесінде орналасқан "Избушка" дәмханасына аттанды", – делінген астаналық төтенше жағдайлар департаментінің хабарламасында. Тұрғын...

«Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны қолды болды

Ақмола облысында «Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны ұрланды, деп хабарлады zakon.kz. «Ақмола облыстық полиция қызметкерлері 2 наурызға қараған түні «Қазақалтын» АҚ-қа тиесілі катодты алтынды ұрлау...

Орыс тілінде сөйлеген депутат партия қатарынан қуылды

Украинада Харьков облыстық кеңесінің депутаты Александр Дорошенко орыс тілінде сөз сөйлегені үшін  партия қатарынан шығарылды, деп хабарлайды РИА Новости. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясы баспасөз қызметінің мәліметінше, ...

Жамбылда 38 елді мекенді қызыл су басуы мүмкін

Жамбыл облысында 38 елді мекен су астында қалуы мүмкін. Олардың басым көпшілігі су қоймаларының маңайында орналасқан. Егер көктемде күн күрт жылып, таудағы қар ерісе...

Елімізде жаңа мереке пайда болды

ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына толықтыру енгізетін бұйрыққа...

«Алаяқтардың қолына түсуі мүмкін»: Маман телефоннан қандай хабарламаларды жойып отыру керегін айтты

"Цифрлық платформалар" автономды коммерциялық емес ұйымының бас директоры Арсений Щельцин смартфоннан қандай хабарламаларды өшіріп отыру керегін айтты, деп хабарлады РИА Новости.     Маманның айтуынша, телефоннан...

Алматылық оқушы халықаралық математика лигасында топ жарды

Алматы қаласындағы «Білім-Инновация» мамандандырылған лицейінің 9-сынып оқушысы Нұрасыл Бейсенбай  The Math League – Халықаралық математика лигасында топ жарды, деп хабарлайды Алматы арнасы.  Олимпиадаға әлем бойынша...

Өр тұлғалы өңір басшысы

Күрделі кезеңдерде республикамыздың бес облысының әкімі болған, Елбасының сенімді сардарына айналған Бердібек Сапарбаевтың атқарған еңбегін, көзбен көріп, көңілге түйген сол облыстардың халқы әлі күнге...

Қасым-Жомарт Тоқаев түрік халқына көңіл айтты

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Кугар» әскери тікұшағының апатқа ұшырап, бірнеше адамның қаза болуына байланысты Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоғанға Қазақстан халқының және жеке өзінің...

8 наурызға 18 кітап

Көктемнің алғашқы шуақты мерекесі жақындаған сайын көпшілігімізді, әсіресе ер-азаматтарды жақындарыма «не сыйласам?» деген сауал мазалайтыны белгілі. Кітап сыйлаңыз. Жақсы таңдалған құнды кітап басқа жанның...

Елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыт салынады – министр

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев 2025 жылға дейін елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыттың құрылысы аяқталатынын айтты. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында мұнай және газ-химия...

Қазақстанда әйелдер мемлекеттік қызметтерді алуға аз жүгінеді

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Азаматтарға арналған үкімет мемлекеттік қызметтерге қанша әйел жүгінетінін есептеп көрді. Белгілі болғандай, 2020 жылы мемлекеттік корпорацияға түрлі қызметтерді алу үшін 6,2...

8 наурыздан бастап Өзбекстанға жаңа әуе рейсі ашылады

2021 жылғы 8 наурыздан бастап «SCAT» әуе компаниясы Ақтау және Үргеніш қалалары арасында аптасына 2 рейс орындай бастайды, – деп хабарлады ҚР ИИДМ баспасөз...

АҚШ ғалымдары коронавирус инфекциясын қоздыратын қан тобын анықтады

АҚШ ғалымдарының зерттеуі бойынша, ІІ қан тобының иелері коронавирус инфекциясының жұқтыруға «бейім» келеді. Гаврард медициналық мектебінің «Бригэм энд уименз» клиникасында қызмет ететін ғалымдардың бұл...

Коронавирус: 226 адамның жағдайы ауыр

5 наурыздағы мәлімет бойынша, Қазақстанда 18 882 адам короновирус инфекциясынан (13 236 КВИ+ және 5 646 КВИ-) емделіп жатыр. Денсаулық сақтау министрлігінің Telegram каналында олардың...

Ауа райының бұзылуына байланысты 7 өңірде көлік қозғалысы шектелді

ҚР ИИДМ баспасөз қызметінің мәліметінше, республикалық маңызы бар жолдардың төмендегідей учаскелерінде қозғалысқа шектеу енгізілді. Ақмола облысында: 1. 03.03.2021 ж. сағат 16.00 «Жезқазған-Петропавл» автожолының 377-536 шақырымында,...

Ақылы автожолдарда көлігі бұзылған жүргізушілерге тегін көмек көрсетіледі

«ҚазАвтоЖол» Ұлттық компаниясы ақылы автожолдарда жанармайы таусылған немесе автокөлігі бұзылған жүргізушілерге көмек тегін көрсетілетінін мәлімдеді. Павлодар облысының Павлодар, Екібастұз, Ақсу, Аққулы, Железин және Тереңкөл аудандарында...

5 наурыз: еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалар болды

Осыдан 25 жыл бұрын, яғни 1996 жылы 5 наурызда Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры «Ақан сері-Ақтоқты» пьесасының (режиссер Ж. Омаров) қойылымымен ашылды. Сол жылы...

Елордада ауа райының бұзылуына байланысты оқушылар қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы бүгін ауа райының күрт бұзылуына байланысты мектеп оқушылары мен колледж студенттері қашықтан оқыту форматына көшірілгенін хабарлады. «Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы хабарлайды:...

ШҚО-да дүкенге маскасыз кірген адамға айыппұл салынды

Шығыс Қазақстан облысының 5 ауданында карантиндік шектеуді бұзғандар тіркелді. ШҚО Ақпарат орталығының мәліметіне сүйенсек, мониторингілік топтар Шемонаиха ауданында 74 нысанға тексеру жүргізіп, ереже бұзудың 1...

Өткен тәулікте 857 адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 857 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 132, Алматы қаласы - 134, Шымкент қаласы - 27,...

Еліміздің басым бөлігінде қар аралас жаңбыр жауады – Қазгидромет

5 наурыз күні Қазақстанның басым бөлігіне әлі де Солтүстік-Батыс циклонның әсері сақталады, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын күтіледі, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың оңтүстік...

Абай атындағы университет үздіктер қатарына енді

Абай университеті екі бағдарлама бойынша QS World University Ranking by Subject-2021 рейтингінде топ-250 үздіктер қатарына енді. Абай атындағы ҚазҰПУ алғаш рет «QS World University Ranking...

Кремль: «Cанкцияның әсері де, мағынасы да жоқ»

АҚШ-тың "Навальныйдың ісі" бойынша жаңа санкциялары екіжақты қатынастарға "қатты әсер етеді", қазірдің өзінде "жағдай нашар". Бұл туралы Кремльде айтылды. АҚШ-та Ресейдің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасын...

«Құтадғу біліктің» жаңа аудармасы оқырманға тарту етілді

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Отырар» кітапханасында Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» еңбегінің жаңа аудармасының таныстырылымы өтті. Қарахандар дәуірінде 1069 жылы жазылған құнды жәдігер...

Министрлік коронавирус «гүл арқылы жұғады» деген ақпаратқа түсінік берді

Коронавирус инфекциясы гүл арқылы жұғады деген ақпарат жалған. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті өкілдері айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі. Департамент мәліметіне қарағанда, Желіде...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Бішкекте қандасымызға арналған музыкалық кеш өтті

1 наурызда  Бішкектегі К.Молдобасанов атындағы Қырғыз ұлттық консерва­тория­сында Қыр­ғыз Республикасындағы қазақтардың арасынан шық­қан талантты әнші, қырғыз елінің  мә­дениетіне еңбек сіңірген қайраткер Ержан Му­синді еске...

Енді WhatsApp-тың компьютерлік нұсқасында бірнеше адаммен видео арқылы сөйлесуге болады

WhatsApp мессенджерінің компьютер арқылы қосылатын нұсқасында бірнеше адам видео және аудио байланыс арқылы сөйлесе алады, - деп хабарлайды Tech Crunch. Аудио және видео қоңыраулар шифрлау арқылы...

Ауылдағы іскер әйелдерге 4000 доллар қайтарымсыз грант беріледі

Ауылды жерлерде кәсіпкерлікпен айналысатын әйелдердің 4000 доллар қайтарымсыз грант ұтып алу мүмкіндіктері бар, деп хабарлайды Аtameken Business.     https://youtu.be/rIWRXS-QT2Q Ол үшін өз ісіңізді ашуға деген...

2020 жылы Қазақстанда 48 ірі сүт фермасы іске қосылған

Өткен жылы ауыл шаруашылығы саласында импорттық өнімдерді алмастыру жоспары бойынша Қазақстанда 48 тауарлы сүт фермасы, 3 ет комбинаты іске қосылды. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы...

Пандемия кезінде гендерлік теңсіздік күшейді – ДДСҰ

Пандемия Еуропадағы гендерлік теңсіздікті күшейтті. Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Еуропалық аймақтық бюросының директоры Ханс Клюге бейсенбі күні Facebook-те жарияланған Копенгагенде өткен...

Украина коронавирустың үшінші толқынына дайындалуда – Премьер-министр

Украина премьер-министрі Денис Шмыгаль елде COVID-19 үшінші толқынының басталғанын мәлімдеп, келесі локдаунның мүмкіндігін жоққа шығармайтынын айтты.  Укринформ сайтының мәліметінше, Денис Шмыгаль жағдайды бейімделген карантин құралдарымен...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Еліміздегі мешіттер қазақы стильде болуы керек – Бас мүфти

Елордада Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының төрағалығымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жанынан құрылған Қазақы стильдегі мешіт құрылысы бойынша жұмыс тобының алғашқы мәжілісі өтті, –...

«Nur Otan»: Түркістанның тазалығына жауапты көпбалалы аналар ардақталды

Бүгін «Nur Otan» партиясының Түркістан облыстық филиалында 8 Наурыз – әйелдердің халықаралық мерекесіне орай, бір топ көпбалалы анаға құрмет көрсетілді. Партияның «Бақытты отбасы» жобасы...

Жаңа орда құратын ұрпақ тәрбиелегіміз келеді

Парасат ТАНЕН, Orda Gen жобасының директоры: Тәуелсіздіктің ақ таңында дүниеге келген сәбилердің емін-еркін ойланып, жан-жақты дамып, қазақы мінез қалыптастыруына ертегі арқылы жол ашу – Orda...

Жасотандықтар мереке қарсаңында жас аналарға құрмет көрсетті

8 наурыз қарсаңында жасотандықтар Нұр-Сұлтан қаласындағы №2 көпбейінді орталық аурухананың акушерлік бөлімнің нәзік жанды қызметкерлері мен аналарын құттықтады. «Jas Otan» ЖҚ жетекшісі Нұржан Жетпісбаев: «Әйелдер күнімен...

Өскеменде баланы еденге лақтырған тәрбиешіге іс қозғалды (видео)

Өскемен қаласындағы «Арман» балабақшасының тәрбиешісіне қатысты қылмыстық іс қозғалды. ШҚО әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, 3 наурызда облыстық білім басқармасына хабарласқан ата-ана «Арман» балабақшасындағы «Еркетай» тобы...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...

Алма ҚҰНАНБАЕВА, Стэнфорд университетінің профессоры: Америкалықтар қазақтың киіз үйіне келіп, күйін тыңдауға құмар

АҚШ-тағы әлемге әйгілі Стэнфорд университетінің профессоры Алма Құнанбаева көп жыл бойы америкалық студенттерге қазақ мәдениеті туралы лекция оқыған. Сонымен қатар ол Беркли қаласында Орта...

Ақмола облысында шахтада топырақ басып қалған жұмысшылар құтқарылды

Ақмола облысында шахтада топырақ үйіндісінің астында қалған екі жұмысшы құтқарылды. Oблыстық ТЖД баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға 4 ақпан күні Астрахан ауданындағы «Айна – ресурс» ЖШС...

Сарқылмас сезім бұлағы

Өнер атаулы сұлулықты дәріптеуден тұрады десек, сол дәріптеудің таусылмас кені, сар­қыл­­мас шабыт көзі – әйелдер. Және бұл өнер­­дің барлық түріне тән. Ежелгі дәуірден бері...

Ақұштап БАҚТЫГЕРЕЕВА: Ақынның мақсаты – әлдекіммен қылыштасу емес, ақиқатқа көз жеткізу

8 наурыз Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Túrkistan басы­лымы арқылы қазақ қыздарына өз ақыл-кеңесімді айтқым келеді. Басылымдарыңызды замандастарыммен қатар оқитын жас қыз-келіншектер пайдалысын көңіліне тоқып,...

Рухани жаңғыру − рух тазалығына ұмтылу

Әр дәуір өз жаңалығымен келеді десек те, ұлт ретінде қалып­тас­қан халықтың өзгермейтін бір талабы болады, ол − ру­хани тұрғыдағы біртектіліктен ажырамау. Елді ел ететін...

Енді педагогтер жұмысқа конкурс арқылы қабылданады – министр

Бүгін Парламент Сенатында депутаттар білім саласына қатысты бірнеше маңызды жаңа нормаларды қамтитын заң жобасын қарастырып, мақұлдады. Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов осы құжатта...

Қазынаның шығыны көп, кірісі аз

2020 жыл әлем экономикасы үшін сынақ жылы болды. Көрсеткіштердің бәрі кері кетті. Алыс-беріс азайып, барыс-келістің тоқтауы көп елдің қазынасын ортайтып, қарызын еселеді. Пандемия  Қазақстан...

Тәж-Махалдан мыңнан астам турист эвакуацияланды

Бейсенбі күні таңертең Үндістанның Агра қаласындағы Тәж-Махал кесенесі аумағынан кем дегенде мыңнан астам турист эвакуацияланды, – деп жазды Hindustan Times газеті. Басылымның мәліметінше, жергілікті полицияға...

Жоғарғы соттың екі судьясы қызметінен босатылды

Парламент Сенатының жалпы отырысында ҚР Жоғарғы сотының судьялары қызметінен босатылды. «Сіздердің қарауыңызға Анатолий Сергеевич Смолинді және Серік Қазбекұлы Әбнәсіровті Жоғарғы Сот судьясының қызметінен босату туралы...

Қаржы министрлігі аппаратының жаңа басшысы тағайындалды

ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Абзал Бейсенбекұлы Қаржы министрлігі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, – деп хабарлады осы ведомствоның баспасөз қызметі. Абзал Бейсенбекұлы 1985 жылы Жамбыл облысында дүниеге...

Австралияда «жұмбақ рейстерге» билет сатыла бастады

Австралиялық Qantas әуе компаниясы бағыты беймәлім рейстердің ашылғаны туралы хабарлады. Компания "жұмбақ рейстер" деп атаған тасымалдың бұл түрі – шекаралар жабық кезде ішкі рейстерді...

Шетелден 500 млн доллардан астам қаржыға сатып алған малдың пайдасы болды ма?

Қазақстан соңғы жылдары шетелден 153 мыңнан астам асыл тұқымды мал сатып алған. Оған барлығы 500 миллионнан астам доллор жұмсалған. Бірақ сатып алып келген малдан...

Оралда көпірдің астынан жас жігіттің мәйіті табылды

Азиат пішіндес жас жігіттің мәйіті бүгін сағат 07.01-де Орал қаласына қарасты Деркөл кентіндегі көпірдің астынан табылған. Бұл туралы БҚО денсаулық сақтау департаменті хабарлады.  Жасы шамамен...

Терезеден құлап кеткен баланы құтқарған павлодарлық 1 млн теңге сыйақы алды

Павлодар қаласының тұрғыны Александр Жұмабаевқа терезеден құлаған баланы құтқарғаны үшін миллион теңге берілді. Ер адам биіктен құлап кеткен қызды қағып алуға үлгермей қалды, алайда...

Туысының үйінен соғым етін ұрлаған жамбылдық бас бостандығынан айрылуы мүмкін

Соғым етін ұрлаған жамбылдық тұрғын бас бостандығынан айрылуы мүмкін,  деп хабарлайды Polisia.kz. Ағымдағы жылдың 1 наурызында Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көгершін ауылының тұрғыны xабарласып, үйінің...

Қазақстанда төлқұжаты жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды

Қазақстанда жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды. Бұл жайында Мәжіліс депутаттарының сауалына ҚР Премьер-Министрі Асқар Маминнің жауабында айтылған. «2020 жылғы қыркүйек...

Apple саңылаусыз iPhone шығарады

Apple физикалық порттарсыз жұмыс істейтін смартфон өндірісін қолға алды. Бұл туралы Appleosophy басылымы хабарлады. Дереккөздердің хабарлауынша, америкалық компанияның инженерлері iPhone-ды компьютермен синхрондаудың жаңа әдістерін жасауда....

Алматыда «Рахат» базарының 300-ге жуық саудагері наразылыққа шықты

Алматыда "Рахат" базарының 300-ге жуық саудагері өздері жан бағып отырған сауда орнының жабылуына қарсылық білдіріп, наразылыққа шықты. Айтуларынша, орнына жиһаз фабрикасын салуға рұқсат беріпті,...

Жұмыс істеуге ең қолайлы мемлекет анықталды

Әлемдегі еңбек мигранттарының ширек бөлігіне жуығы жұмыс істеу үшін Канадаға қоныс аударуды құп көреді екен. Бұл туралы BCG және The Network-тің бірлескен зерттеуінде айтылған,...

Ақмола облысының күре жолдарында көлік қозғалысы шектелді

Ауа райының қолайсыздығына байланысты Ақмола облысының күре жолдарында көліктің барлық түрлерінің қозғалысына шектеу қойылды.  4 наурыз күні сағат 07.00-де Ақмола облысында ауа райының нашарлауы (жел,...

Коронавирусты «мәңгілікке» жұқтырған алғашқы науқастар тіркелді

Америкалық дәрігерлер коронавирусты "мәңгілікке" жұқтырудың алғашқы жағдайларын анықтады, деп хабарлайды medRxiv.  Оңтүстік Калифорния университетінің мамандары вирустың іздері алты ай бойы ақ қан ауруымен ауыратын бірнеше...

4 наурыз: атаулы күндер, есте қалар оқиғалар

4 наурыз Тәуелсіз Қазақстан тарихында қандай оқиғалармен есте қалды? Еске түсіріп көрейік... 1993 жылы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы» ҚР Заңы күшіне енді. 1997 жылы ҚР...

WhatsApp арқылы 20-ға жуық адамға 70 млн теңгеден астам залал келтірген әйел ұсталды

Ақмола полицейлері интернет-ресурстардың көмегімен пирамида ұйымдастырған алаяқты анықтады, деп хабарлайды Polisia.kz. 2021 жылдың 1 наурызында Көкшетау қаласының ПБ кезекші бөліміне Көкшетау қаласының 65 жастағы тұрғынынан...

Тұман, көктайғақ, жел: Синоптиктер ел өңірлерінде ауа райы қандай болатынын айтты

Бүгін Қазақстанның басым бөлігінде Солтүстік-Батыс циклонының өтуімен құбылмалы ауа райы сақталып, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын болады. Еліміздің оңтүстігінде қатты жауын-шашын күтіледі, кей жерлерде...

28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі

Шығыс Қазақстан облысында 8 наурыз – Халықаралық әйелдер күніне орай 28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі. Мереке қарсаңында көпбалалы аналар 5 АЕК (14...

Елімізде темекі бағасы қымбаттайды

Ұлттық экономика министрі 2024 жылға дейін темекі бағасын кезең-кезеңмен көтеру жоспарын жариялады. Мәжілісте ЕАЭО-ға мүше елдердің темекі өнімдеріне акциздер саласында салық саясатын жүргізу қағидаттары туралы...

Моңғолия 1 мамырдан бастап шекарасын ашады

Бүгін Моңғолияның министрлер кабинеті 1 мамырдан бастап шекараны ашу туралы шешім қабылдады деп хабарлайды pavlodarnews.kz сайты. Мемлекеттік төтенше комиссия басшысы С.Амарсайханның айтуынша, премьер Л.Оюун-Эрдэнэ өткен...

Этнограф Болат Бопайұлы «Мәдениет саласының үздігі» атанды

Бүгін «Отандастар қоры» және Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының ұйымдастыруымен белгілі жазушы, этнограф Болат Бопайұлының салт-дәстүрі туралы 10 кітабының таныстырылымы өтті. Салтанатты жиынға жазушы, түрколог-ғалым Тұрсынхан Зәкенұлы,...

Денсаулық сақтау министрлігі үндеу жасады

Денсаулық сақтау бірінші вице-министрі Марат Шоранов қазақстандықтарға Наурыз мейрамын тек отбасымен тойлауға және үлкен мерекелер өткізбеуге кеңес берді. «Үлкен мерекелік іс-шаралар өткізбей, Наурыз мейрамын отбасымен...

Әзірбайжан Арменияның қанша азаматын тұтқында ұстап отырғаны белгілі болды

Арменияның диаспора істері жөніндегі бас комиссары Заре Синанян РИА Новостиге берген сұхбатында Әзірбайжанның өз аумағында жүзден астам армян азаматын әлі де тұтқында ұстап отырғанын...

Биыл 1-сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталады

Бірінші сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталып, 1 тамызға дейін жалғасады, деп хабарлайды ҚР Білім және ғылым министрлігі. Ведомствоның мәлімдеуінше, бұл – білім беру...

Нұр-Сұлтанда тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті

Елорданың сол жағалауында тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаменті хабарлады. «Бүгін сағат 15:50-де Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаментінің құрамында...

Курьер жігіт 12-қабаттан құлаған сәбиді қағып алды (видео)

Курьер болып жұмыс істейтін вьетнамдық жігіт 12-қабаттан құлаған бүлдіршінді қағып алды, деп хабарлайды Daily Mail.  Нгуен Нгок Ман 12-қабаттың терезесінен құлап кеткен екі жасар бүлдіршіннің...

Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті мерейтойымен құттықтады

ҚР Тұңғыш Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті 90 жас мерейтойымен құттықтады. Бұл туралы Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің Instagram-дағы парақшасында хабарланды.  Құттықтауда КСРО Тұңғыш президентінің...

Саша Барон Коэн Қазақстанға келуге ниетті

Сценарист және актер Саша Барон Коэн өзінің ойдан шығарылған кейіпкері — Бораттың отаны Қазақстанға келуге дайын екенін мойындады. Бұл туралы ол "Известия" басылымына берген...

Бішкекте «Астана» халықаралық қаржы орталығының филиалы ашылуы мүмкін

Қырғызстан Президентінің елімізге жасаған мемлекеттік сапарының соңында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров «Астана» халықаралық қаржы орталығын аралап көрді, деп хабарлады Ақорданың ресми сайты. Мемлекет басшылары...

Қазақстан Қырғызстанға әскери-техникалық көмек көрсетеді

Қазақстан мен Қырғызстан қорғаныс министрлері әскери ынтымақтастық туралы құжаттарға қол қойды, деп хабарлайды ҚР Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі. Қазақстанның Қорғаныс министрі генерал-лейтенант Нұрлан Ермекбаев Қырғызстан...

Жомарт Ертаев тағы да 9 жылға сотталды

Алматыда «Bank RBK», «Qazaq Banki» және «Eurasian Bank» банктерінен 188 миллиард теңгеден астам қаражатты жымқыру ісі бойынша сот үкімі шықты. ҚазАқпараттың хабарлауынша, айыптылардың қатарында экс-банкир...

Кардиолог инфаркт алу қаупін азайтатын үш жаттығуды атады

Кардиолог және жүрек-тамыр хирургі Владимир Хорошев инфаркт қаупін азайту үшін үш жаттығуды ұсынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Маман бірінші кезекте көбірек жаяу жүруге кеңес берді:...

Алматы облысында мас жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті

Алматы облысында мас көлік жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті. Әртүрлі дене жарақаттарын алған үш бала ауруханаға жатқызылды. «Оқиға 2 наурызда сағат 18:40-та Еңбекшіқазақ ауданында болған....

Илон Маск өз қаласын салуға кірісті

Америкалық кәсіпкер, Tesla және SpaceX компанияларының негізін қалаушы Илон Маск Техаста жаңа қала құрылысын қолға алды. Бұл туралы ол өзінің Twitter-дегі парақшасында мәлімдеді. "Мен Техаста...

Айға саяхат: жапон кәсіпкері бұл сапарға 8 адамды таңдап алмақ

Жапон кәсіпкері Юсаку Маэдзава сәрсенбі күні «өзін әртіс деп есептейтін» қоғамның 8 өкілін 2023 жылы Ай орбитасына алып кететінін мәлімдеді. Бұл – SpaceX фирмасы...

Алматыда Роза Бағлановаға ескерткіш қойылады

Алматы қаласы Мәдениет басқармасының хабарлауынша, Қабанбай батыр көшесінің оңтүстік бөлігі мен Байсейітова көшесінің шығыс жағында Роза Бағланованың құрметіне ескерткіш орнатылады. «12 наурызға дейін Роза...