جاقسى ازامات تاربيەلەۋ – ۇلاعاتتى Iس

بيسميللاھي راحمانير راحيم.

اسسالاۋماعالەيكۋم، ۋا راحماتۋللاحي، ۋا باراكاتۋھۋ.

ادالدىق، جاقسىلىق قاسيەتتەرگە يە بولۋ – پارىز.

ادام – كەرۋەن، ءومiر – جول. ادامنىڭ ويى – كوركەم، بويى دا كوركەم. بiرەۋدiڭ جاقسى iسiن كورسەڭ ول ادامدى ارداقتاي بiل. كiنالi ادامدى كەشiرە بiل. وزiڭە جاقسىلىقتى يگiلi باسقا ادامعا دا تiلە. ادام بالاسى ءۇشiن دۇرىس ءجۇرۋ، تۇرۋ، ادەپتi بولۋ ۇساق تۇيەك ەمەس. ونبە پاراساتتى بولۋ وڭاي قىزمەت ەمەس. اقىن بول، بولما ول – ءوز ەركiڭ.

ەل ازاماتى بولۋ ءار ادامنىڭ مiندەتi. اقىلدى ادام كورiگi – اقىلدىڭ سابىر سەرiگi. مiنە وسىنداي ماقالدار ەل اۋزىنان، ادام، اتا-انادان قالعان قاسيەتتi ۇلاعاتتى سوزدەر. ادام بالاسىنىڭ iشكi دۇنيەسi اقىل بار قاسيەت. حالىق اراسىنداعى مادەنيەتتi ۇلتتىڭ بەدەل، ادام سىرى مادەنيەتiنiڭ دامۋى ويدىڭ دۇرىس بولۋى – قانشاما باقىت ەكەنi بەلگiلi. ومiرگە كەلگەن ادام باقىتتى. ادام ومiرگە كەلگەندە ءار ادامنىڭ وزiندiك ويى، قانداي كاسiپپەن اينالىسۋى، قانعا بiتە دۇنيەگە كەلەد.i ونىڭ قيىندىعى، قىزىعى iشتە جاتقاندا ماڭدايعا جازىلادى. تاعدىرى ۇشى-قيىرلى بولىپ بەكiتiلiپ ومiرگە كەلەدi، قاراپ وتىرساڭ، قانشاما بيلiكتەر ادام بالاسىنا بەرiلگەن. ادام وسى iستەردiڭ ءبارiن مەڭگەرۋگە مiندەتتi. جاقسى قاسيەت بويعا بiتكەن، قانعا سiنگەن قاسيەتتi ەشكiم تاربيەلەپ جەتiستiرە المايدى. جاقسى، تاربيەلi ادام حالىق اراسىندا اتى دا، زاتى دا تاريحتا قالادى. وسىعان قارسى ادام بالاسى قاسيەتسiز iستەرگە كوپ ءۇيiر. وتباسى – وشاق قاسىنان ۇيرەنەدi. بالاعا قارسى تاربيە بەرەتiن جاعدايلار بار. جاستار سونى تەز ۇعىنادى. اقىلسىز، تاربيەسiز ادامدار ەشكiمگە قامقورشى بولا المايدى. ءار ادامنىڭ بويىندا قاسيەتi مەن ەرەكشەلiگi بولادى. قاسيەتسiز ادام دۇنيەگە كەلمەيدi. ومiردە وقىمىستى بولۋ دارىندى بولاتىن كورگەندiك، ءماندi بولۋ ءۇشiن، اقىل بەرۋ ءۇشiن، اۋەلi ءوز جانۇياڭدى، ءوزiڭدi تاربيەلەگەنiڭ، سەبەبi سەنiڭ iسiڭ بوتەن جاندارعا ۇلگi بولاتىنداي قاسيەت بولعانى ءجون. اللا تاعالا ادام بالاسىنا قانداي ەركiندiك باقىت بەردi، ونى بiزدەر تۇسiنەمiز بە؟

دەنساۋلىق، ەڭبەك ەتۋi ەركiمiزگە بەرiلگەنiن بiلمەيمiز. ءار قادام، وي، پاراسات، ونەر، كاسiپ تالاپتىڭ قاسيەتi قالاي مەڭگەرە بiلۋدi ۇيرەتiپ، جاقسى ازاماتتاردى تاربيەلەپ بەرۋ ۇلاعاتتى iس ەكەنi بارiمiزگە ءمالiم.

ءوزiنiڭ وسالدىعىن سەزگەن ادام – ەڭ اقىلدى. بiرەۋدiڭ دۇرىس ەمەس iسiن ءتۇسiنiپ، ءوزiڭ ودان ساباق الساڭ، ونى كiنالاماي، اڭگiمەگە تارتپاي جاقسى جولعا ءتۇسiرiپ جiبەرتسەڭ ودان ارتىق ادام بار ما! ءار جانۇيا ءوز ومiرiندە جاقسى تاربيە بەرە السا ەرتەڭگi قۋانىشقا يە بولۋى راس. ارتىندا ۇلاعاتتى ۇرپاق قالادى ەمەس پە؟! اتا-انا تاربيەسi ءومiردiڭ باقىتى مەن كەلەشەگi، ماقتانىشى ەمەس پە؟! شiركiن، وسىنىڭ ءبارiن تۇسiنەتiن جاندار ومiردە كوپ بولسا – ارمان بار ما!

جاستارعا وسى سوزدەرiمدi ۇلگi ەتiپ تۇسiنەتiندەي دارەجەگە جەتكiزسەم، ويلانسا دەگەن تاربيە مانiندە جازىپ وتىرمىن. جاقسى ءسوز جارىم ىرىس. جاقسى iستiڭ تاربيەسi جەتiسپەي وتىرعان جاعداي بار. جاستارىمىز بiلiمدi، ءساندi، ءماندi ويشىل بولىپ وسسە قانداي عانيبەت! بiر ءسوزدi iلمەسە، بiرەۋiن iلسە، ءومiر – وزەن ەمەس پە!

قيىندىققا دا، باتىلدىققا دا، جاقسى ومiرگە دە بiردەي ءمان بەرۋ تاماشالىق ادامنىڭ ءوزiنiڭ ءومiر ۇلەسi عوي. ءومiردiڭ كوڭiلدi ۋاقىتىندا شاتتانىپ، قيىنشىلىعىندا ءوزiن-ءوزi زابiرلەۋگە بولمايدى، شىدامدىلىق پەن توزiمدiلiك ادام بالاسىنا ءتان قاسيەت. جاقسى ويدا بولساڭ، جاقسى iسiڭ اياقتالماق. بوتەن ادامدى اڭگiمەلەۋگە اۋەستەنبەگەن – تارتiپتiلiك! يماندىلىقتىڭ بiر ءتارتiبi!

جاستاردىڭ وي ورiسiنە، تاربيەسiنە كوڭiل بولۋگە ات سالىسايىق. وتان – وتباسىنان باستالادى. وتانشىل، قايىرىمدى، كاسiپتi، ويشىل، اقىلدى، مەيرiمدi بولۋعا اتا-انالار ۇلەسi جەتiسپەيدi.ءار اتا-انا ءوز بالالارىن ۇستازدىق جولمەن تاربيەگە جەتكiزسە جاماندىق بولماس ەدi. اتا-انا تاربيەسi كوپ جەردە جەتiسپەيدi. ءاربiر اتا-انا بالالارىن ۇلگiلi ەتiپ تاربيەلەسە جاقسى ۇلگi كورسەتۋگە مiندەتتi. بالا تاربيەسiنە اتسالىسۋعا اربiرەۋiمiز دايىن بولايىق. بالالارىمىز باقىتتى بولىپ، تاربيەلi بولۋىنا تiلەگiمiزدi قوسايىق. ەڭبەك ەتۋدi ەستەن شىعارماساق، قيىندىقتى دا، قىزىقتى دا بالامەن بiرگە بولiسكەن ءجوندi دە ءماندi.

 

سەيتكامالوۆا ماريا قاجى

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button