قازاقستاندىق عالىمدار كومىردەن گاز الماق

قازاقستاندىق عالىمدار كومىردەن گاز الماق. قازاقستاندىق عالىمدار كومىردەن گاز الۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ۇستىندە. بۇل تۋرالى بۇگىن ۇكىمەت ۇيىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «كومىر حيمياسى جانە تەحنولوگياسى ينستيتۋتى» جشس-نىڭ ديرەكتورى، حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بولات ەرماعامبەتوۆ ايتتى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

«قازاقستان كومىر كەندەرىنە وتە باي. قازىر ەلىمىزدە 126 كومىر كەشەنى جۇمىس ىستەيدى. جىلىنا 100 ميلليونداي كومىر ءوندىرىپ، ونىڭ 30 ملن تونناسىن ەكسپورتقا جىبەرەمىز. جىلدان-جىلعا كومىر ءوندىرۋ كولەمى قىسقارۋ ۇستىندە. كومىر ساپاسىنىڭ ناشار بولۋى، ونىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەر اسەرىنىڭ كوپ بولۋى سەبەبىنەن وڭدەۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسى قاجەت.  كومىردىڭ ءار تونناسىنان قانشا ەنەرگيا الساق،  سونشاما  كولەمدە ءبىز قورشاعان ورتانى لاستايمىز. سوندىقتان قازىرگى كەزدەگى ماڭىزدى ماسەلە  كومىر كەنىشتەرىن يگەرۋ ءۇشىن  تەحنولوگيالار كەرەك. ەگەر كومىردىڭ قۇرامىنداعى سۋتەگىنى 14 پايىزعا جەتكىزەر بولساق، وندا كومىر سۇيىلادى. وسىلايشا ودان گاز الۋعا بولادى»، – دەدى عالىم.    سونىمەن قاتار ول كومىردەن گاز الۋ جوباسىنا قاتىستى كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى. «بۇل جوبامەن اينالىسقانىما ءبىراز جىل بولدى. ەندى اتالعان تەحنولوگيانىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالايىن. ءبىز كومىردى جاعۋ ارقىلى ودان گاز الامىز. بۇل پروتسەسس گازيفيكاتور قۇرالىندا جۇرگىزىلەدى. ياعني، كومىردى گازيفيكاتوردا جاعامىز ءارى ونداعى وتتەگىنىڭ مولشەرىن باقىلاپ، ءبىز «جانعىش گازدى» الامىز. ول – كومىردىڭ توتىعىنان جانە سۋتەگىنەن تۇرادى. ءبىر ماسەلە – جانعىش گازداردىڭ قۋاتتىلىعى. ارينە، تابيعي گازعا قاراعاندا كومىردەن الىنعان گازدىڭ جانۋ قۋاتى ازداۋ. بىراق جانعىش گازدان جىلۋ الۋعا، ونى كۇندەلىكتى تۇرمىستىق قاجەتتىلىككە پايدالانۋعا بولادى. بۇل جوبا ەكولوگيالىق جاعىنان ءتيىمدى. گازيفيكاتور دەگەنىمىز – رەاكتور. تسەستەرناعا ۇقسايدى. بىراق وعان كومىر سالىنادى. استىنان اۋا جىبەرىلەدى. اۋا سۋدىڭ بۋىن ايدايدى. وسىلايشا كومىر جانادى. سوسىن جانعىش گاز پايدا بولادى. بۇل – اۆتوتەرميالىق پروتسەسس»، – دەدى ەرماعامبەت. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل جوبا باياناۋىل اۋدانىندا جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلۋدە. ويتكەنى وسى اۋدانعا قاراستى مايكوبە كەنىشىنىڭ كومىرىنەن گاز الۋعا بولادى. «جوبانىڭ قۇنىن ءبىز ءالى ەسەپتەگەن جوقپىز، ەسەپتەۋ ۇستىندەمىز. ءتيىمدى بولاتىنىنا سەنەمىن. جوبا ىسكە اسسا باياناۋىل، تورايعىر اۋىلدارىن جانە مايقايىڭ كەنتىن كومىردى وڭدەۋ ارقىلى الىنعان گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە بولادى. بۇل جوبامىزدى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە ۇسىندىق. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ اكىمدىكتىڭ قۇزىرىندا. سونداي-اق، قاراجاتقا دا بايلانىستى. قازىرگى تاڭدا بارلىعى تابيعي گازدى پايدالانۋ كەرەك دەيدى. بىراق تابيعي گازدى باتىس قازاقستاننان الىپ  كەلۋ كەرەك. ول ءۇشىن گاز قۇبىرىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن تۋىندايدى. 1 مىڭ شاقىرىم قۇبىرعا، مىسالى، استانا، كوكشەتاۋ، پەتروپاۆل قالالارىن گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 1 ترلن تەڭگە كەتەدى. بۇل قوماقتى قارجى. سوندىقتان وڭىرلەردى دامىتۋ ءۇشىن جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالار كەرەك»، – دەدى  حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button