نۇرسۇلتان نازارباەۆ: بىزگە ءار ادامنىڭ پىكىرىن ءبىلۋ ماڭىزدى

قازاق ءالىپبيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ەلىمىزدى زامان كوشىنە ىلەستىرىپ، وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتىمىزعا جاقىنداتا تۇسەتىن قادام ەكەنىن ەل تۇرعىندارى ءتۇسىنىپ، سارابدال ۇسىنىستى قولدادى. ەندىگى ماسەلە – تەحنيكا مەن عىلىمنىڭ، ادەبيەتتىڭ تالابىنا ساي كەلەتىن، رۋحاني جاڭعىرۋعا جول اشاتىن، قولدانىستا قيىندىق تۋدىرمايتىن ءالىپبي جوباسىن تاڭداۋ. بۇعان دەيىن ازىرلەنگەن قارىپ نۇسقالارى حالىق اراسىندا كەڭىنەن تالقىلاندى، كەم-كەتىگى سارالاندى. كوپشىلىك پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ دايىندالعان جاڭا نۇسقا اپتا باسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تانىستىرىلدى.

ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرىن قابىلدادى. جيىندا مەملەكەت باسشىسىنا قوعامدىق تالقىلاۋلار بارىسىندا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن بىرىڭعاي ستاندارتىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك ءتىلدى رەفورمالاۋ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

‒ بۇل كۇندەرى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىنە بايلانىستى ماسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىلانۋدا. وعان كوپتەگەن ادام قاتىستى. لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى يدەيا ءبىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن تۋىنداعان بولاتىن. قازاق جازۋىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ءاردايىم مەنىڭ ايرىقشا باقىلاۋىمدا بولدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى لاتىن قارپىنە كوشۋ ۇدەرىسىنىڭ تاريحي ءمانى بار ەكەنىنە توقتالىپ، بۇل ماسەلەنى بىرلەسە شەشۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

‒ الەمدە ەشبىر ەل ءوزىنىڭ جاڭا ءالىپبيىن بۇكىل حالىق بولىپ وسىلايشا تالقىلاعان ەمەس. ءبىز ءۇشىن ءاربىر ادامنىڭ پىكىرىن ءبىلۋ ماڭىزدى. لاتىن قارپىنە كوشۋگە بايلانىستى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە 300-دەن استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. جاستاردىڭ بۇل ۇدەرىستى قولداعانى قۋانتادى، ‒ دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا ءالىپبيىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋعا جەتەكشى قوعامدىق بىرلەستىكتەر، عىلىمي ورتا مەن جۇرتشىلىق بەلسەندى تۇردە اتسالىستى. كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى جونىندە ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.قاجىبەك جانە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ باياندادى. ەلباسى جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسەبى مەن پىكىرلەرىن تىڭداپ، ايرىقشا ءمان بەرۋدى قاجەت ەتەتىن جەكەلەگەن ماسەلەلەرگە توقتالدى.

‒ جالپى، اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قولدايمىن. جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا الەمدىك تاجىريبە ەسكەرىلدى. بۇل وتە ماڭىزدى. سونىمەن بىرگە، قازاق ءالىپبيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت، ‒ دەدى مەملەكەت باسشىسى.

سونداي-اق، ەلباسى بۇل رەفورما باسقا تىلدەردىڭ دامۋىنا نۇقسان كەلتىرمەي، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا ءتيىس ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى.

‒ قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ورىس ءتىلدى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن، ورىس ءتىلى مەن باسقا دا تىلدەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەمەيدى. ورىس ءتىلىنىڭ كيريلل قارپىندە قولدانىلۋى وزگەرىسسىز قالادى. ول بۇرىنعىداي قىزمەت اتقارا بەرەتىن بولادى. جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، ‒ دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە –  جاڭا ءالىپبيدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ ءۇشىن مۇعالىمدەر مەن ادىستەمەلىك بازانى دايىنداۋ. ۇكىمەتكە وسىنداي مىندەت جۇكتەگەن ەلباسى ونى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جونىندەگى جوسپار ازىرلەۋدى تاپسىردى. جيىن سوڭىندا ەلباسى قازاق ءالىپبيىن رەفورمالاۋعا قولداۋ ءبىلدىرىپ، ونى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى اتسالىسقان بارشا قازاقستاندىقتارعا، عالىمدار مەن تىلتانۋشىلارعا العىس ايتتى.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button