بيبىگۇل تولەگەنوۆا: انشىدە دارىنمەن قاتار ادامگەرشىلىك بولۋ كەرەك

بيىلعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى فورۋمدار مەن جيىندارعا قوسا ونەر بايقاۋلارى، ءتۇرلى فەستيۆالدەردىڭ ەلوردادا ءبىر-بىرىنە ىركەس-تىركەس وتۋىنە ۇيىتقى بولدى. سونىڭ ءبىرى – بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ ءىح حالىقارالىق ۆوكاليستەر بايقاۋى 5-10 قىركۇيەك ارالىعىندا استانانىڭ تورىندە ۇيىمداستىرىلدى. بايقاۋدىڭ شىمىلدىعى اشىلعان كۇنى كسرو حالىق ءارتىسى، سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى، كسرو جانە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتى، اكادەميك بيبىگۇل تولەگەنوۆاعا ارنايى جولىعىپ، ەكسكليۋزيۆتى سۇحبات العان ەدىك. بيبىگۇل احمەتقىزى ءوزى تۋرالى، ونەر تۋرالى، وزىنەن كەيىنگى جاس انشىلەر تۋرالى سىر شەرتتى.

– بيبىگۇل احمەتقىزى، بيىل ءسىز ءۇشىن جەمىستى جىل بولعان سياقتى. شىلدە ايىندا «قازاق وپەراسىنىڭ اڭىزدارى» اتتى جوبانىڭ تۇساۋىن كەسىپ، انتولوگياسىن شىعاردىڭىز. ەندى مىنە، ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى اياسىندا بيبىگۇل تولەگەنوۆا اتىنداعى ءىح حالىقارالىق ۆوكاليستەر كونكۋرسى ءوتىپ جاتىر.

– «بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ كونكۋرسى» وسىدان ون جەتى جىل بۇرىن باستالعان ەدى. بۇل مەنىڭ قايتىس بولعان قىزىم ماريامگۇلدىڭ جوباسى بولاتىن. كوزى تىرىسىندە جوسپارلاپ، ويلاستىرىپ قويعان ەدى. «بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ كونكۋرسىنىڭ» ەكى كەزەڭىن ءوزى وتكىزىپ ۇلگەردى. بيىلعى بايقاۋدىڭ ەرەكشەلىگى دە سول – ماريامگۇلدىڭ اتىنان وتكىزىلىپ وتىر. بيىل ماريامگۇلدىڭ دۇنيەدەن قايتقانىنا ون جىل بولدى، ءتىرى بولسا، بۇگىندە الپىس بەس جاسقا تولاتىن ەدى. كەزىندە وسىنداي بايقاۋ ۇيىمداستىرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ، پرەزيدەنتىمىز ن.ءا. نازارباەۆقا جوبا يدەياسىن تانىستىرعان ءوزى بولاتىن. مۇنى ءبىز ءاۋ باستا ءوز قارجىمىزعا جاسايمىز دەپ ويلاعان ەدىك، بىراق ەلباسى: «بۇل جەكە بايقاۋ بولمايدى، بىزدە بيبىگۇل تولەگەنوۆا بىرەۋ، ەندەشە ونىڭ اتىنداعى بايقاۋ مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولۋى كەرەك» دەپ وسى جوبانىڭ جولىن اشىپ بەردى. سودان بەرى، قۇدايعا شۇكىر، ون جەتى جىلدان بەرى پرەزيدەنتتىڭ سەنىمىن اياقاستى ەتپەي، بايقاۋدىڭ دارەجەسىن تۇسىرمەي، ابىرويمەن وتكىزىپ كەلەمىز. بيىل ەكسپو كورمەسىنىڭ وتۋىنە بايلانىستى توعىزىنشى بايقاۋدى استانا تورىندە ۇيىمداستىردىق. وعان قازاقستان، رەسەي، ارمەنيا، بولگاريا، وزبەكستان، موڭعوليادان باس-اياعى قىرىق ادام قاتىسىپ وتىر. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بايقاۋدىڭ ءباسىن تۇسىرمەي، ونى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋگە اركەز تىرىسىپ باعامىز. قۇدايعا شۇكىر، ابىرويسىز ەمەسپىز. كەرىسىنشە وسىنداي بايقاۋدىڭ بار ەكەنىن ەستىگەن كەيبىر قالتالى جىگىتتەر «بىزگە نەگە ايتپادىڭىز؟» دەپ رەنجىپ جاتادى. ولارعا: «قايدان بىلەيىن سىزدەردىڭ كومەك بەرەتىندەرىڭىزدى، كەلەسى جولى ايتامىز» دەپ قويامىن. مەملەكەتتىك قولداۋدان تىس جەكە دەمەۋشىلەرىمىز بار، سوندىقتان وسى جوبانىڭ ابىرويى ءۇشىن ەلباسىنا دا، دەمەۋشىلەرىمىزگە دە العىس ايتامىن.

– ون جەتى جىلدان بەرى ءبىر بۋىن وپەرا انشىلەرى تاربيەلەنىپ شىققان بولار. ءبىر سوزىڭىزدە ايتىپ قالدىڭىز عوي، سىزدەردىڭ جاس كەزدەرىڭىزدە انشىلەردىڭ شەبەرلىگىن شىڭدايتىن مۇنداي بايقاۋلار از بولعان ەكەن…

– ءيا، ءبىزدىڭ جاس كۇنىمىزدە مۇنداي بايقاۋلار بولعان جوق. بولعان كۇندە دە ءبىزدى وعان قاتىستىرمايتىن. وداقتىق جانە ەل ىشىندەگى بايقاۋلارعا قاتىستىراتىن، بىراق حالىقارالىق بايقاۋلارعا مۇلدە جولاتپايتىن ەدى. فۋرتسەۆا دەگەن ءمينيستردىڭ تۇسىندا  ءبىر بايقاۋعا بارۋعا قاتتى ءوتىنىپ سۇرانعانىم ءالى ەسىمدە. ءتىپتى ۆيتسە-مينيسترگە دەيىن بارىپ، ءوتىنىش جاسادىم: «اعا، مەن يتالياعا بارىپ، تاجىريبە جيناقتايىن» دەپ ەدىم، ول ماعان: «بيبىگۇل، سەن رەنجىمە، مەن فۋرتسەۆاعا ايتىپ ەدىم، ول: «زاچەم؟ ونا ي تاك حوروشو پوەت» دەدى»، – دەپ جاۋاپ بەردى.

قۇدايعا شۇكىر، قازاعىم امان بولسىن، مەن حالىقتىڭ ىشىندە ءجۇرىپ ونەر كورسەتتىم، شىڭدالدىم، ءوستىم. ەڭ العاشقى تىڭدارماندارىم، سىنشىلارىم – جۇمىسشىلار، ديقاندار مەن شاحتەرلەر ەدى. ءوزىم دە قارا جۇمىسشىلاردىڭ اراسىنان شىققان اداممىن، سوندىقتان قاراپايىم حالىقتان بويىمدى اۋلاق ۇستاعان ەمەسپىن. ەل ارالاپ كونتسەرت قويىپ جۇرگەندە، قانداي ۇيگە اپارسا دا، «جاعداي جاسامادى» دەمەدىك، بۇيىرعان ءدامدى تاتىپ، ايتەۋىر اياق سوزىپ وتىراتىن جەر تابىلسا، سوعان شۇكىر ەتەتىن ەدىك. سودان بولار، حالىق مەنى تانيدى، جاس بولسىن، كارى بولسىن، كورگەن جەردە جىك-جاپار بولىپ امانداسىپ، ەسەندىك سۇراسىپ جاتادى. كەيدە ءتىپتى شاشىنا اق تۇسكەن ۇلكەن كىسىلەردىڭ ءوزى مەنى كورە سالا: «اپاي، ەسىڭىزدە بار ما، ءسىز قايبىر جىلى ءبىزدىڭ ۇيگە كەلگەنسىز، ول كەزدە مەن بالا ەدىم، ءسىز اپامىزبەن بىرگە وتىرىپ، ءشاي ءىشىپ، اڭگىمە-دۇكەن قۇرعانسىز» دەپ جاتادى. سونداي كەزدە: «قۇدايعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر» دەيمىن. مەنى «اپاي» دەپ كەلىپ وتىرعان ادامنىڭ ءوزى ءتىسى ءتۇسىپ، ۇلكەيگەن ادام عوي (وسىلاي دەپ بيبىگۇل احمەتقىزى ادەمى جىميىپ قويدى). سوندىقتان حالقىما مىڭ دا ءبىر راحمەت ايتامىن. مەن حالقىمنىڭ ارقاسىندا وسىنداي دارەجەگە جەتىپ، وسىنداي قۇرمەتكە بولەنىپ وتىرمىن. ەڭ ءبىرىنشى جانكۇيەرلەرىم دە، مەنەن ەڭ اۋەلى ەمتيحان الۋشىلار دا – مالشى، ەگىنشى، شاحتەرلەر مەن جۇمىسشىلار بولاتىن. سوندىقتان ءوز جۇمىسىمدى ەڭ اۋەلى سولارعا ارنايمىن.

كەيىن سوۆەتتەر وداعى قۇلاعاننان كەيىن شەتەلگە دە شىقتىم، تالاي ەلدى ارالاپ، تالاي جەردە ونەر كورسەتتىم. وكىنىشكە قاراي، مەنىڭ جاسىم كەلىڭكىرەپ قالدى (وسى ءسوزدى ايتىپ، بيبىگۇل احمەتقىزى جايدارىلانا ءبىر ك ۇلىپ الدى). قازىرگى جاستارعا قاراپ ءارى قىزىعامىن، ءارى قۋانامىن. ولارعا ايتامىن عوي: «سەندەر قانداي باقىتتىسىڭدار. استانانىڭ سول جاعالاۋىندا، قانداي ءزاۋلىم سارايدا ونەر كورسەتىپ جۇرسىڭدەر. ال ءبىز جاس بولعان كەزدە بۇل جەردە سيىر قورا، مال قورا بولاتىن، سونىڭ اراسىندا ءجۇرىپ ءان ايتتىق. ال سىزدەردە «استانا وپەرا»، «قازاقستان» كونتسەرت زالى سياقتى نەشە ءتۇرلى عيماراتتار بار، قانشاما بايقاۋلار، تالاي مۇمكىندىكتەر بار. مۇنىڭ ءبىرى ءبىزدىڭ تۇسىمىزگە كىرمەيتىن» دەيمىن. راس، ءبىز ەل ارالاپ ونەر كورسەتىپ جۇرگەندە، اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ الدىنا شىعامىز، دالادا، مەكتەپتىڭ ءبىر بۇرىشىندا نە قورانىڭ سىرتىندا جەردىڭ شاڭى باسىلسىن دەپ كىشكەنە سۋ سەۋىپ، بىزگە ساحنا دايىندايتىن. ميكروفون جوق، ەشقانداي تەحنيكا جوق، بايانيست نە اككورديونيستىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ءان ايتىپ جۇرە بەرەتىنبىز. مەن قاراپايىم اداممىن. قازىرگى جاستارعا ايتامىن: «سەندەر استانادا نە الماتىدا جۇرەسىڭدەر، ءارى كەتسە قاراعاندى سياقتى قالالارعا عانا باراسىڭدار، ودان دا اۋىلعا بارىڭدار، ونەرلەرىڭدى، مادەنيەتتەرىڭدى اۋىلعا اپارىپ كورسەتىڭدەر. وسىلاي ەلدىڭ مادەنيەتىن كوتەرۋ كەرەك، ولارعا كۇش-ءنار بەرۋ كەرەك» دەيمىن.

– ون جەتى جىلدىڭ ىشىندە تالاي ءانشى وسى بايقاۋدان سوڭ قانات قاعىپ، ۇلكەن ونەرگە جولداما الدى. ولاردىڭ ىشىندە تالاي اتاعى الىسقا كەتكەن انشىلەر بار…

– ءبىزدىڭ بايقاۋدىڭ ءار جىلدارداعى جۇلدەگەرلەرىنىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرى تالعات مۇساباەۆ، باشقۇرتستاننىڭ ەڭبەگى سىڭگەن ءارتىسى الفيا كاريموۆا، قازاقستاننىڭ ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرى ازامات جەلتىرعۇزوۆ، قازاقستاننىڭ ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرى سۇندەت بايعوجين، قازاقستاننىڭ ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەرى دينا حامزينا بار. ولاردىڭ ءبارى بۇگىندە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى.

بۇل بايقاۋعا كوبىنە 18-20 جاس شاماسىنداعى تالاپكەرلەر قاتىسادى. ولار ءۇشىن ۇلكەن ساحناعا شىعىپ، ءبىرىنشى رەت پيانينو، وركەسترمەن بىرگە ءان ايتۋدىڭ ءوزى جەتىستىك ءارى تاجىريبە. بايقاۋ قيىن بولعانىمەن، ولار ءۇشىن بۇل – قاناتىن قاتايتىپ، ونەرىن شىڭداۋعا مول مۇمكىندىك. وسى جاستارعا قاراپ قۋاناتىنىم، ولاردىڭ ەشبىرى ءبىزدى جەرگە قاراتقان جوق، ءبىزدىڭ بايقاۋدان ورىن العان جاستارىمىز قازىر شەت ەلدەردە ءجۇرىپ، تەلەفون سوعىپ، «مىناداي بايقاۋعا قاتىسىپ جاتىرمىن، مىنانداي ورىن الدىم، مىنانداي كونتسەرت بەرىپ جاتىرمىن» دەپ حابارلاسىپ، قۋانىشتارىمەن ءبولىسىپ جاتادى. قازىر الماتى مەن استاناداعى وپەرا جانە بالەت تەاترلارىنداعى جەتەكشى سوليستەردىڭ كوبىسى – ءبىزدىڭ بايقاۋدىڭ لاۋرەاتتارى. تالاي ديپلومانتتارىمىزدىڭ ءوزى يتاليادا، اۆستريادا، باسقا دا الىس-جاقىن شەت ەلدەردە ۇلكەن ساحنالاردا ونەر كورسەتىپ ءجۇر.

– ماۋسىم ايىندا «قازاق وپەراسىنىڭ اڭىزدارى» اتتى جوبانىڭ تۇساۋىن كەستىڭىز…

– ءيا، ول جوبا دا مەنىڭ قىزىم ماريامگۇلدىڭ جوسپارلاپ، بىراق ورىنداي الماي كەتكەن يدەياسىنان تۋعان بولاتىن. ونى جۇزەگە اسىرۋ، شىعارۋ وڭاي بولدى دەي المايمىن. كۇلاش اپايدىڭ، روزا جامانوۆانىڭ داۋىستارىن مۇراعاتتان تاۋىپ، تاسپاعا ءتۇسىرۋدىڭ اۋرەسى كوپ بولدى. انتولوگيا شىقتى، بۇل بىراق ساتىلىمعا شىعاتىن دۇنيە ەمەس. ءبىز ونى جاساپ، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە تاپسىردىق، ەندى ول كىتاپحانالارعا تاراتىلىپ، سىرتتان كەلەتىن قوناقتارعا بەرىلەتىن كادەسىي بولادى. مەملەكەتتەن بولىنگەن قارجى جەتپەي قالىپ، ءوز قالتامىزدان قوسۋعا دا تۋرا كەلدى. بىراق پرەزيدەنتتىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقاندىقتان، قولعا العان دۇنيەنى ابىرويمەن اتقارۋعا تىرىسامىز.

– ونەر جولى اۋىر عوي.

– وتە اۋىر.

– وپەرا ءانشىسىنىڭ ءومىر جولى ءتىپتى اۋىر شىعار. مىسالى، ەسترادا انشىلەرىنىڭ تانىلۋى تەز، ولار تەلەديداردان جارق ەتە قالىپ، بىردەن كوزگە تۇسەدى ەمەس پە؟

– مەن ەسترادا انشىلەرىن ءتىپتى ءانشى دەپ سانامايمىن (وسىلاي دەپ بيبىگۇل احمەتقىزى شىدامسىزدانا قولىن ءبىر سىلتەدى). وسىلاي دەگەنىم ءۇشىن ولار ماعان رەنجيدى. «نەگە سولاي دەيسىز؟» دەپ. مەن ولارعا: «سىزدەر ءانشى ەمەسسىزدەر، ورىنداۋشىسىزدار. ءسىزدىڭ ورىنداعانىڭىزدى كىم بولسا دا ورىندايدى. تويدا استا-توك تاماق ءىشىپ، قارنى تويىپ وتىرعان ادامعا بويىنداعى اسىن قورىتۋ ءۇشىن داڭعىر-دۇڭعىر مۋزىكا قوياسىڭدار» دەيمىن. ەسترادا ءانشىسى دەپ ديماشتى ايتساق بولادى. مىنە، ناعىز ءانشى! قانداي ءانشى ول! جەر جۇزىنە اتى ءمالىم. ەڭ  وكىنىشتىسى، ەكىنىڭ ءبىرى ايتاتىن ءاندى ايتىپ جۇرگەن، كوپتىڭ ءبىرى بولاتىن انشىلەر كوپ. ال ونىڭ ىشىنەن ىرىكتەپ الاتىنى از. مىسالى، روزا رىمباەۆا، ماقپال ءجۇنىسوۆا داۋسى بار انشىلەر ەدى، ولار دا ەسترادانىڭ جولىنا ءتۇسىپ كەتتى. ال قازىرگىلەرگە قاراساڭ، نە ىستەپ تۇرعانى تۇسىنىكسىز، داڭعىر-دۇڭعىر، نە ايتىپ تۇرعانىن دا ەستىمەيسىڭ. «انا مۋزىكانىڭ داۋىسىن باسساڭدارشى، ءانشىنىڭ ءۇنىن ەستيىك تە» دەسەڭ، «اپاي، ءسىز بىلمەيسىز عوي، ولار «داۋسىن كوتەر» دەپ وزدەرى سۇراپ الادى» دەيدى. سوندا ولار ءوز داۋىسىنىڭ جەتىسپەگەن تۇسىن بىلدىرتپەس ءۇشىن مۋزىكانى نەعۇرلىم داڭعىرلاتىپ قويادى ەكەن. ال وپەرا انشىلەرىنە سۇيەمەلدەۋدىڭ قاجەتى جوق، كەز كەلگەن ۋاقىتتا مۋزىكاسىز دا ءان شىرقاي بەرەدى. مەنىڭ ءوزىم دە ءالى كۇنگە دەيىن «ءان سال» دەسە، كەز كەلگەن حالىق ءانىن ءوز داۋسىممەن ايتا بەرەم. ءانشى دەگەن سونداي بولۋى كەرەك.

– مۋزىكامەن ۇلتتى تاربيەلەۋگە بولادى دەسەدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازىر ەسترادانىڭ ناسيحاتى نەگە كۇشەيىپ كەتتى؟

– قازىرگى ەسترادا – يۋ-قيۋ، داڭعازا مۋزىكا.  جىن قاققان ادامداي ج ۇلىنىپ تۇرعانى ساحنادا. ولار ءان ايتپايدى، مۋزىكانى قويادى، ول مۋزىكا وزىمەن-ءوزى جۇرەدى، ال ولار سەكىرىپ، جۇلقىنىپ جۇرەدى. سەكىرىپ ءجۇرىپ كىم ءان ايتا الادى؟ ادامنىڭ تىنىسى تارىلىپ، القىنىپ قالادى. سەكىرىپ ءجۇرىپ ءان ايتپاق تۇگىلى، سويلەي دە المايسىڭ.

قازىر تەلەديدار قاراعاندا، ءبىر جاعىنان قارنىڭ اشادى، ءبىر جاعىنان ەلگە جانىڭ اشيدى. كونتسەرتتىڭ ءبارى ىردۋ-دىردۋ، ايعاي-شۋ، ويىن-كۇلكى. اقىل سالاتىن، عيبرات الاتىن سالماقتى دۇنيەلەر از. قايداعى بىرەۋدى وتىرعىزىپ قويىپ، بىرەۋلەردى جاماندايدى، وسەك ايتادى. بۇل جامان نارسە. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە مۇنداي نارسەلەر بولعان جوق. جاقسى ءاننىڭ ءوزى جاستارعا كۇش-ءنار بەرىپ، تاربيەلەيتىن. ال قازىر ۇرپاقتىڭ تاربيەسىن ويلاپ جاتقاندار از، ءوز قالتاسىنا پايدا ءتۇسۋىن عانا كوزدەيتىن سياقتى. سوندىقتان مىنا بايقاۋعا كەلگەن جاستارعا قاراپ، قاتتى قۋانامىن. كاسىبي دەڭگەيدە ءانشى بولامىن دەپ وسىنداي ۇلكەن بايقاۋعا قاتىسىپ، ءوزىنىڭ تالابىن بايقاپ، باعىن سىناپ كورۋگە بەل بايلاۋ – مىقتىلىق.

– ءسىزدىڭ ءوز تاعدىرىڭىز دا تار جول، تايعاق كەشۋگە تولى. اكەڭىز رەپرەسسيا قۇربانى بولعان ەكەن، ءوزىڭىز ەت كومبيناتىندا جۇمىسشى بولعانسىز، تۇرمىستىڭ ءبىراز قيىنشىلىعىن كورگەن ەكەنسىز…

– قۇدايعا شۇكىر، قارا جۇمىسشى دا بولدىم، ەلدىڭ ارتىنان ءجۇرىپ، باتپاعىن دا، كىر-قوڭىسىن دا جۋدىم. مەنىڭ باسىمنان ءبارى ءوتتى، انامىز جيىرما بەس جاسىندا جەتى بالامەن جەسىر قالىپ، سودان ەرتە جاستان بىلەگىمىزدى ءتۇرىپ الىپ، تىرلىككە ارالاسۋعا تۋرا كەلدى. قارا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە، جەر اۋدارىلىپ كەلگەن ەۆرەيلەر، ورىستار: «مىنا قارا قىزىڭىزدىڭ داۋسى جاقسى، ونى وقىتۋ كەرەك» دەپ ءجيى ايتاتىن، سوندا شەشەم: «ءان ايتۋ دەگەن وقۋ بولا ما ەكەن؟ كەرەگى جوق، اۋەلى مەكتەبىن جاقسى وقىسىن» دەپ تىيىپ تاستاۋشى ەدى.

– سول كەزدە «بولاشاقتا ءانشى بولامىن» دەگەن وي بولدى ما سىزدە؟

– جوق، ونداي وي بولعان جوق. 18 جاسىمدا جازۋشى سەرەبرياكوۆامەن تاعدىر جولىقتىردى، كوزىمدى اشقان سول كىسى. «سەنىڭ داۋىسىڭ وسىنداي، ساعان وقۋ كەرەك»، «ساعان كونسەرۆاتورياعا وقۋعا بارۋ كەرەك» دەدى. اڭقاۋ باسىم، سوندا  كونسەرۆاتوريانىڭ نە ەكەنىن بىلمەيمىن عوي (بيبىگۇل احمەتقىزى تاعى ك ۇلىپ الدى)، «مەن ونسىز دا كونسەرۆى زاۋىتىندا ىستەيمىن عوي» دەپپىن. ول كىسى «جوق، ول كونسەرۆى جاسايتىن جەر، ال كونسەرۆاتوريا تالاپتى جاستاردى تاربيەلەيتىن وقۋ ورنى» دەپ ءتۇسىندىردى. سودان سوڭ ول كىسى مەنىمەن جارتى جىلداي جۇمىس ىستەپ، الماتىعا وقۋعا اتتاندىردى. كونسەرۆاتورياعا وقۋعا تۇسكەنگە دەيىن جەتى-اق كلاستىق ءبىلىمىم بولعان ەدى. مەنى ەكى جىلدىق دايىندىق كۋرسىنا قابىلدادى، ودان سوڭ كونسەرۆاتوريانى ءبىتىرىپ شىقتىم. قۇدايعا شۇكىر، جامان ەمەسپىن.

– ونەر جولىڭىز داڭعىل بولدى ما؟ ەشقانداي كەدەرگى بولعان جوق پا جولىڭىزدا؟

(بيبىگۇل احمەتقىزى جايدارى كۇلكىسىمەن شۋاق شاشتى).

– ونەر ادامىنا كەدەرگى بولماي تۇرۋشى ما ەدى؟ قاي جەردە بولسا دا كەدەرگى بولادى. بايقاۋعا كەلگەن پيانيست جاستاردىڭ ايتاتىنى بار: «ءسىزدىڭ بايقاۋدى ءبىز جاقسى كورەمىز، ساعىنامىز، سەبەبى ەڭ ءادىل بايقاۋلاردىڭ ءبىرى» دەيدى. وزبەكستاننان كەلگەن ءانشى راميز ۋسمانوۆ وسى بايقاۋدا باس جۇلدە العاندا تىزەسىن بۇگىپ، قولىمنان ءسۇيدى، ءسويتىپ جىلاپ جىبەردى. مەن ايران-اسىر بولدىم: «بالام، ساعان نە بولدى؟» دەسەم، «بيبىگۇل حانىم، قانشا بايقاۋعا قاتىستىم، تالاي جەردە باق سىنادىم، بىراق قانشا جەردەن جاقسى ايتسام دا ماعان ەشقاشان باس جۇلدە بەرىپ كورگەن ەمەس. وزدەرىنىڭ ادامدارىنا ءبولىپ بەرەتىن، مىنا بايقاۋدا مەن باس جۇلدە الامىن دەپ ويلاعان جوقپىن» دەدى. سول جىگىت قازىر وزبەكستاننىڭ حالىق ءارتىسى، بيىلعى بايقاۋدىڭ قازىلار القاسىنىڭ  مۇشەسى. جالپى، بيىل ءبىز بۇرىن وسى بايقاۋدىڭ باس جۇلدەگەرى بولعان لاۋرەاتتارىمىزدى قازى بولۋعا شاقىردىق، ءبىر جاعىنان ولار ءوز باستارىنان وتكەرگەندىكتەن، بايقاۋعا كەلگەن جاستاردىڭ قانداي سىنعا ءتۇسىپ جاتقانىن جاقسى تۇسىنەدى، ەكىنشى جاعىنان، ەكسپو اياسىندا ءوتىپ جاتقاندىقتان، وسى جولى ون جەتى جىلدا بىزدەن ءوسىپ شىققان لاۋرەاتتارىمىزدى كورسەتۋ، سولارمەن ماقتانۋ دا ويىمىزدا بولدى. ولار دا ۇيرەنسىن، وزدەرىنەن كەيىنگىلەرگە جول سىلتەسىن. ءبىزدىڭ لاۋرەاتتارىمىز ءبىزدىڭ بايقاۋدان كەيىن باسقا حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ، ول جاقتان دا ابىرويلى بولىپ، باس جۇلدەلەر الىپ ءجۇر. سوندىقتان ەڭسەمىزدى تىكتەپ، «مىنە، ءبىزدىڭ لاۋرەاتتارىمىز وسىنداي!» دەپ ماقتانۋعا لايىق جاستار ءوسىپ شىقتى.

– قازاق ءانشى حالىق. ءاۋ دەمەيتىن قازاق از شىعار. ءوزىڭىز دە ايتىپ وتىرسىز، وپەرا انشىلەرىنىڭ جاڭا بۋىنى ءوسىپ كەلەدى دەپ. جالپى، وپەرا ونەرى قازاقتىڭ تابيعي داۋسىنا جاقىن با؟

– قازاقتار بۇرىننان ايتىس ونەرىمەن شۇعىلدانعان عوي. دومبىرانى قاعىپ-قاعىپ جىبەرىپ، اۋەلەتە ءان سالىپ، ايتىس ۇيىمداستىرعان. سوندىقتان وپەرا بىزگە جاقىن شىعار دەپ ويلايمىن. قازىرگى جاستاردىڭ ىشىندە تالانتتى انشىلەر وتە كوپ. كوپتىگى سونشاما، بايقاۋعا كەلگەن تالاپتىلاردىڭ ىشىنەن قاي تالانتتى ەرەكشەلەرىمىزدى بىلمەي قينالامىز كەيدە. قازىلار القاسىنىڭ ءتورايىمى بولعاندىقتان مەندە ەكى داۋىس بار، ەگەر داۋ تۋا قالعان جاعدايدا، ءوزىم تاڭداعان لاۋرەاتقا داۋسىمدى بەرەمىن، وعان ەشكىم تالاسا المايدى.

– قازىرگى وپەرا ناسيحاتىنا كوڭىلىڭىز تولا ما؟

– تولادى. قازىرگى وپەرا انشىلەرىنە قاراپ وتىرىپ، قۋانامىن. «استانا وپەراعا» كەلگەن سايىن قۋانىپ، راحاتتانىپ وتىرامىن. مۇنداي جەرگە كەلگەندە، رۋحاني راحاتتانىپ، دەمالاسىڭ، وعان الدىن-الا كيىنىپ، دايىندالىپ كەلەسىڭ. قانداي ەڭسەلى، سالتاناتتى ساراي، ول جەردىڭ تابالدىرىعىنان اتتاۋ ءۇشىن ارنايى كيىنىپ كەلۋ كەرەك. كەيدە اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنا بىرەۋلەر شالبارمەن كەلە سالعانىن كورگەندە، رەنجيمىن. ال مىنا عيماراتقا قالاي بولسا سولاي كەلۋگە ادامدار ۇيالادى. وسى سالتاناتقا ساي كيىنىپ، دايىندالىپ كەلۋى كەرەك. قۇدايعا شۇكىر، قازىر تالانتتى جاستار شىعىپ جاتىر. بۇرىن ءبىزدىڭ سانىمىز بىرەن-ساران بولاتىن، ۇلكەنىمىز ەرمەك سەركەباەۆ، ودان كەيىن روزا جامانوۆا، سودان كەيىن مەن – ۇشەۋمىز عانا ەدىك. وكىنىشكە قاراي، ول ەكەۋى كەتىپ قالدى، مەن ازىرشە وتىرمىن.

– وتكەن اپتادا «استانا وپەرا» ساحناسىندا لۋچانو پاۆاروتتيگە ارنالعان كونتسەرتكە كەلگەنىڭىزدى كوردىم. سوندا ءسىز جايمەن كىرىپ كەلگەندە، زالعا جينالعان جۇرت، ونىڭ ىشىندە ءوز قانداستارىمىز دا بار، شەتەلدىك قوناقتار دا كوپ، ءبارى ءبىر كىسىدەي ورىندارىنان تۇرىپ، قول سوعىپ، قۇرمەت كورسەتتى. قاي جەردە بولساڭىز دا، حالىقتىڭ وسىنداي قۇرمەت-ىقىلاسىنا بولەنىپ جۇرەسىز…

– قۇدايعا شۇكىر، قايدا بارسام دا حالىق قۇرمەتپەن قارسى الادى، مەن ساحناعا شىققاندا اۋزىمدى اشپاي جاتىپ، حالىق اياعىنان تىك تۇرىپ،  قوشەمەت كورسەتەدى. سوندىقتان  ساحناعا شىققاندا بويىمدى تىكتەپ، ءدارى-دارمەگىمدى ءىشىپ، تىزەمە ماي جاعىپ دەگەندەي، دايىندىقپەن شىعامىن (بيبىگۇل احمەتقىزى جايدارى كۇلكىسىمەن تاعى ريزا قىلدى).

– حالىقتىڭ وسىنداي ىقىلاسىنا بولەنۋ ءۇشىن انشىگە تالانتتان باسقا نە كەرەك؟

– تالانت كەرەك، ارينە، بىراق تالانتتان بولەك، انشىدە ادامگەرشىلىك قاسيەت بولۋ كەرەك. مىنەزى شالكەس ءانشىنى كىم جاقسى كورسىن؟ قازىر كەي ءانشىنى كورگەندە، مەن ۇيالامىن. سونشاما مىندەت قىلاتىنداي بۇلار نە تىندىردى دەپ رەنجيسىڭ.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت! يگى ىستەرىڭىزگە ساتتىلىك تىلەيمىز!

 

اڭگىمەلەسكەن

گۇلبيعاش ومار

استانا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button