ءبارI دە انالار YشIن...

جاڭا زاڭ جوباسى قارالدى

انا مەن بالا مەملەكەتتiڭ كومەگiنە مۇقتاج. دالiرەگiندە، انا مەن بالاعا مەملەكەت كومەكتەسۋگە مۇددەلi. وعان ەشكiمنiڭ داۋى جوق. بiراق باسقا ەلدەرگە قاراعاندا، بiزدە بۇل جاي عانا ءسوز جۇزiندە بولماسا، جۇزەگە اسىپ جاتقانى شامالى. ال دەموگرافيا تۋرالى ءسوز ەتكەندە قازاقتىڭ سانىن كوبەيتۋ كەرەكتiگiن مiندەتتi تۇردە ءسوز ەتەمiز دە، جاردەماقى ماسەلەسiنە كەلگەندە جۇمعان اۋىز اشىلماي جاتادى.

الايدا، قازاقتىڭ سانى دا، ساپاسى دا قاجەت. ونسىز ۇلت، ەل، مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋىمىز نەعايبىل. ول ءۇشiن انا مەن بالاعا مەملەكەتتەن ارنايى كومەك كەرەك. كورشi ەلدەردiڭ تاجiريبەسiنە قاراساق، انا مەن بالاعا كادiمگiدەي تولىققاندى جاعداي جاساپ جاتىر. بiر رەسەيدiڭ ءوز ۇلتىنىڭ سانىن كوبەيتۋگە مىقتاپ كiرiسiپ جاتقانىنىڭ ءوزi نەگە تۇرادى؟ دەمەك، حالقىمىزدى كوبەيتەمiز دەسەك، قازاق ۇلتىن ساقتاپ قالامىز دەسەك، دiتتەگەن ماقساتىمىزعا تەز ارادا جەتەمiز دەسەك، اۋەلi انا مەن بالانىڭ الەۋەتiن جاقسارتۋ كەرەك-اق.

پارلامەنتتە، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلiگiندە اراكiدiك كوتەرiلiپ قوياتىن بۇل ماسەلەنiڭ تامىرىنا قان قايتا جۇگiردi. جاقىندا قر پارلامەنتi ءماجiلiسiنiڭ توراعاسى اسلان مۋسيننiڭ جەتەكشiلiگiمەن وتكەن پالاتانىڭ كەزەكتi جالپى وتىرىسىندا انالارعا ارنالعان زاڭ جوباسى تالقىعا ءتۇستi. نەگiزi بۇل زاڭ جوباسىنىڭ قارالۋى كەزiندە ارنايى جۇمىس توبىن باسقارىپ جۇرگەن ءماجiلiس دەپۋتاتى دينار جۇسiپالiقىزىن ايتۋعا بولادى.

سونىمەن، دەپۋتاتتار «قر كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە الەۋمەتتiك قامسىزداندىرۋ جانە ەڭبەك ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكi وقىلىمدا قاراپ، ماقۇلدادى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتiك قورعاۋ مينيسترi بەردiبەك ساپارباەۆ زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىمەن تانىستىرىپ، مينيسترلiكتiڭ جاڭا تاعايىندالعان جاۋاپتى حاتشىسى گۇلشارا ابدiحالىقوۆا ەكەۋi دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردi.

زاڭ جوباسى نەگiزiنەن انا مەن بالاعا الەۋمەتتiك قولداۋ جۇيەسiن دامىتۋ، ايەلدەردiڭ جۇكتiلiگiن، بوسانۋىن جانە انا بولۋىن، زياندى جانە اۋىر وندiرiستە جۇمىس iستەگەن ازاماتشالاردى مiندەتتi ساقتاندىرۋدى ەنگiزۋگە باعىتتالعان. بارلىق سۇراق تا سول جاردەماقى ماسەلەسiنە ارنالدى.

اتالمىش زاڭ جوباسىن iسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن زەينەتاقى تولەمدەرiن ەسەپتەۋ ءۇشiن ەسەپكە الىناتىن تابىستى شەكتەۋدi 25 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiشكە دەيiن ارتتىرۋعا – 31266، 3 ملن. تەڭگە; بالالى وتباسىنىڭ جاردەماقى مولشەرiن ارتتىرۋعا – 10379، 3 ملن. تەڭگە; زياندى جانە اۋىر ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىس ءوتiلi بار جۇمىس iستەگەن ازاماتتارعا مەملەكەتتiك ارناۋلى جاردەماقى ەنگiزۋگە – 3058،6 ملن. تەڭگە قوسىمشا قارجى ءبولۋ قاجەت ەتەدi ەكەن. قىسقاسى، تۇتاستاي العاندا، زاڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن 2008 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 44،7 ملرد. تەڭگە كوزدەلۋدە. سونداي-اق، ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جانە اۋىر جۇمىستاردى 1998 جىلعى 1-قاڭتارعا قاجەتتi ەڭبەك ءوتiلiن جيناعان ادامدارعا №2 تiزiم بويىنشا مەملەكەتتiك ارناۋلى جاردەماقى بەرۋ ەنگiزiلiپ وتىر. قۇداي قالاسا، اتالعان بارلىق جاردەماقى الداعى جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ تولەنە باستايدى. قازiرگi تاڭدا بiر جاسقا تولعانعا دەيiنگi بالالارعا تولەنەتiن جاردەماقى 4 مىڭ 914 تەڭگە بولسا، كەلەر جىلدان باستاپ بۇنىڭ مولشەرi 7 مىڭ 592 تەڭگەگە وسەدi دەگەندi ايتقان مينيستر بەردiبەك ساپارباەۆ بۇدان بىلاي از قامتىلعان وتباسىلارعا تولەنەتiن جاردەماقىنى ارتتىرۋعا كiرiستi. بۇل بويىنشا 10 مىڭ 92 تەڭگە جاردەماقىعا 1 مىڭ 168 تەڭگە قوسىلاتىن بولادى. جۇكتiلiككە جانە بوسانۋعا بايلانىستى الەۋمەتتiك كومەك 4 پايىزعا ءوسiپ، 17 مىڭ 40 مىڭ تەڭگەنi قۇراماق. ال جالپى، الەۋمەتتiك كومەك سالاسىنا 3،5 ملرد. تەڭگە ءبولiندi.

ەكi وقىلىمدا قارالىپ، ماقۇلدانعان «قر كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە الەۋمەتتiك قامسىزداندىرۋ جانە ەڭبەك ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماجiلiستەن سەناتقا جiبەرiلدi. ەندi سەنات دەپۋتاتتارى دا بiراۋىزدان ماقۇلداسا، زاڭ جوباسى زاڭ رەتiندە قابىلدانىپ، كۇشiنە ەنەدi.

دينار نۇكەتاەۆا، قر ءماجiلiس دەپۋتاتى:

– نەگiزiنەن بۇل زاڭ جوباسىنىڭ قارالۋى ەلباسىنىڭ جولداۋىنان تۋىنداپ وتىر. زاڭ جوباسى ارقىلى بiراز الەۋمەتتiك ماسەلەلەر شەشiلەدi. بiرiنشiدەن، زاڭ جوباسىنىڭ اياسىندا «ەڭبەك تۋرالى» جانە «سالىق تۋرالى» كودەكسiنەن باسقا بەس زاڭعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرتۋلەر ەنگiزiلiپ وتىر. «ەڭبەك تۋرالى» كودەكسكە ەنگiزگەن وزگەرتۋلەر جۇمىس iستەيتiن ايەلدەر ءۇشiن جۇكتiلiگiن، بوسانۋىن، انا بولۋ كەزەڭiن ساقتاندىرۋدى بۇرىن جۇمىس بەرۋشi تولەپ وتىرسا، بۇدان بىلاي ولارعا مiندەتتi الەۋمەتتiك ساقتاندىرۋ قورى جۇيەسi تولەيدi. ياعني، جۇمىس iستەيتiن ايەلدەردiڭ ايلىق جالاقىسىنىڭ ورتاشا ەسەپپەن 40 پايىزى سولاردىڭ ەسەبiنەن تولەنiپ وتىرادى. بەرiلەتiن الەۋمەتتiك تولەمدەردiڭ 10 پايىزى زەينەتاقى قورىنا اۋدارىلادى. ەگەر جۇمىس iستەيتiن ايەل ازاماتىنىڭ جالاقىسى 42 مىڭ تەڭگەنiڭ كولەمiندە بولسا، ورتاشا ەسەپپەن العاندا 17 مىڭ تەڭگە شاماسىندا تولەماقى تولەنەدi. 2008 جىلدان باستاپ بiر رەتتiك جورگەكپۇل 35 مىڭ 40 تەڭگەگە ءوستi. ال جۇمىس iستەمەيتiن ايەلدەرگە مۇنىمەن قوسا، 2007 جىلدان باستاپ بiرiنشi بالاعا 3 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش كولەمiندە، ەكiنشi بالاعا 3،5 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش ت.ب بەرiلەدi. دەمەك جاردەماقى بالانىڭ سانىنا بايلانىستى 2 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiشكە ءوسiپ وتىر. مۇنىمەن قوسا «ەڭبەك تۋرالى» كودەكسiنiڭ «قر پرەزيدەنتiنiڭ الماتى قالاسىنىڭ – وڭiرلiك قارجى ورتالىعىنىڭ قىزمەتiن رەتتەۋ اگەنتتiگiنiڭ ماسەلەلەرi تۋرالى» 2006 جىلعى 28 تامىزداعى جارلىعىنا سايكەس، مەملەكەتتiك مەكەمەنiڭ مەملەكەتتiك ەڭبەك ينسپەكتورلارى ينتسيتۋتىنىڭ قىزمەتiنە تولىقتىرۋ ەنگiزiلدi.

قر «زەينەتاقى مەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى» زاڭعا دا بiرشاما وزگەرiستەر ەنەدi. بۇرىن زەينەتاقىنىڭ تولەمدەرiن ەسەپتەگەندە تابىستى شەكتەۋ 15 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش بولسا، ەندi 25 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiشكە دەيiن كوتەرiلiپ وتىر. سوندا ەڭ تومەنگi زەينەتاقى كولەمi 7 مىڭ 888 تەڭگە، ورتاشا زەينەتاقى 13 مىڭ 660 تەڭگە، ەڭ جوعارعىسى 21 مىڭ 900 تەڭگە بولماق. سونىمەن قاتار، 2008 جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ ەڭبەك جاعدايلارى ەرەكشە اۋىر زياندى جۇمىس iستەگەن 27 مىڭ ازاماتقا 8 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش كولەمiندە الەۋمەتتiك تولەمدەر بەرiلەدi. قىسقاسى، ءماجiلiس دەپۋتاتتارى 2008 جىلدىڭ بيۋدجەتiن قاراعان كەزدە، الەۋمەتتiك سالاعا كوزدەلگەن اقشادان باسقا قوسىمشا 27 ملرد. تەڭگەنi بولگiزiپ وتىر.

سونىمەن قاتار، وتىرىستا «كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە اۋديتورلىق قىزمەت ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى»، «قر ۇكiمەتi مەن ازيا دامۋ بانكi اراسىنداعى تەحنيكالىق كومەك تۋرالى نەگiزدەمەلiك كەلiسiمدi راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭداردىڭ جوبالارىن دا قاراپ، بiراز تالقىعا سالىپ كوردi.

دينارا مىڭجاسارقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button