Қасым-Жомарт Тоқаев: Құрылтай мен Халық кеңесі үйлесімді жұмыс істеуі қажет

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Халық Кеңесінің бірінші сессиясына қатысып, сөз сөйледі. Президенттің кіріспе сөзі еліміздегі саяси жаңғыру үдерісінің сабақтастығы мен жаңа сапалық деңгейге көтерілгенін айқын аңғартты, деп хабарлайды turkystan.kz.

– Бұл күн еліміз үшін аса маңызды, шын мәнінде та­­­рихи оқиға деп айтуға толық негіз бар. Қазақстан Ха­лық Кеңесі мемлекетіміздің саяси жүйесінде айрық­ша орын алатын, конституциялық мәртебесі бар біре­гей институт болатынына күмәнім жоқ, – деді Президент.
Елдегі ең жоғары консультативтік мекеме мәрте­бесі­нің берілуі қоғамның түрлі өкілдері мен әлеуметтік топ­тарының үнін заңнамалық және стратегиялық дең­гейде ескеруге мүмкіндік береді. Бұл – «Халық үніне құ­лақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын инсти­ту­цио­налдық тұрғыдан орнықтырудың айқын қадамы.
Қазақстан Халық Кеңесінің құрылуы – еліміздегі сая­си жүйені демократияландыру мен мемлекеттілік не­гіздерін нығайтуға бағытталған стратегиялық век­тордың заңды жалғасы. Бұл институт алдағы уақытта маңызды мемлекеттік шешімдерді сараптаудың, қо­ғам­дық консолидацияның және елдегі тұрақтылықты сақ­таудың басты кепіліне айналуға тиіс.
– Халық Кеңесі – Құрылтайға балама мекеме емес. Кеңес мүшелері Құрылтайдың құзыретіне кіретін жұ­мыспен айналыспайды. Депутаттардың қызметіне ара­ласпайды. Заң бойынша осындай әрекеттерге құқы жоқ. Тиісінше, Құрылтай депутаттарының да Халық Кеңе­сінің жұмысына араласуға хақы жоқ. Бәрінің ал­дында тұрған басты мақсат: екі институт та бір-бірін то­лықтырып, бірлесе қызмет етуі керек. Сондықтан Ха­лық Кеңесі мен Құрылтайдың комитеттері тығыз байланыста болып, үйлесімді түрде жұмыс істеуі қажет, – деді Президент.

Конституция – халқымыздың мәңгілік темірқазығы

Мемлекет басшысы еліміздің саяси жүйесін тү­бегейлі қайта жүктеу кезеңінің түйінделуін де, сонымен бір­ге оның сапалы жаңа деңгейге өтуін де атап өтті. 
«Конституция халқымыздың мәңгілік темірқазығы жә­не Әділетті, Озық, Таза Қазақстанның мызғымас ар­қауы ретінде елімізді жарқын келешекке апаратыны сөз­сіз. Конституциялық реформа нәтижесінде біз елі­міздің заң шығарушы органы – Құрылтайдың алғашқы сай­лауын өткіздік. Шетелдік сарапшылардың пайым­дауы бойынша сайлау жоғары деңгейде, мінсіз өтті. Халық қолдаған Құрылтайға бес партия кірді. 28 тамыз күні депутаттар өз жұмысына кірісті. Үкіметтің жаңар­тылған құрамы жасақталды. Вице-Президент тағайын­далды. Жаңа мемлекеттік мекеме – Қазақстан Респуб­ликасы Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты құрылды. Міне, енді Қазақстан Халық Кеңесі де өз қызметін бастап отыр, – деді Мемлекет басшысы. 
Тұтас бір жыл ішінде атқарылған бұл ауқымды жұмыс – жай ғана кадрлық немесе құрылымдық ауыс-түйіс емес, ұлт тағдырына тікелей ықпал ете­тін, мем­лекеттің және қоғамның сипатын сапалы түрде өзгерт­кен тарихи белес. Мұндай қысқа мерзім ішінде ірі геосаяси мен ішкі сын-қатерлерге қара­мастан, рефор­ма­ларды жүйелі әрі бейбіт түрде жү­зе­ге асыру – елі­міздегі қоғамдық консолидация мен мемлекеттілік не­гіздерінің мықтылығын айғақ­тайды. 
Жалпы ішкі өнімнің өсуі, инвестиция ағынының ар­туы және Ұлттық қор активтерінің ұлғаюы – ел эко­номикасының ішкі-сыртқы сын-қатерлерге төзімділігін біл­діретін басты индикаторлар. 
– Соңғы 7 жылда ЖІӨ 29 пайызға артып, 306 мил­лиард долларға жетті. Алтын-валюта резерві және Ұлт­тық қор активтерінің көлемі 138 миллиард дол­лар­дан асты. Осы кезеңде елімізге 162 миллиард доллардан ас­там инвестиция тартылды. Шағын және орта биз­нес­тің экономикадағы үлесі 40 пайыздан асты. Қазақ­станда жыл сайын 20 миллион шаршы метрден астам тұрғын-үй бой көтереді. 2019 жылдан бастап, 1 мил­лионнан астам оқушыға арналған 1 342 мектеп салын­ды. Сондай-ақ 1 200-ден астам денсаулық сақтау ныса­ны ашылды. Осы уақыт ішінде 35 мың шақырымнан астам автокөлік жолы салынып, жөнделді. Мұның бәрін тарихымыздағы ең жоғары көрсеткіш деуге болады, – деді Президент.
Салынған мектептер, денсаулық сақтау нысандары, жол­дар мен тұрғын үй көлемі реформалардың негізгі асыл арқауы – азаматтардың тұрмыс сапасын жақсарту мен адам капиталын дамыту екені анық. Бұл жетістіктер Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті елдер қа­тарындағы орнын орнықтырып, Әділетті Қазақ­станды құру жолындағы мемлекеттік саясаттың тиімділігін дәлелдейді.
Президент қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті сақтаудың заманауи геосаяси мен әлеуметтік сын-қатерлерге сай жаңа сапаға көтерілгенін де айтып өтті. 
– Негізгі заңда адам құқығы мен бостандығын қор­ғау, заң мен тәртіпті орнықтыру, бірлік пен ынты­мақ­ты сақтау, халықтың әл-ауқатын арттыру, білім мен ғылымды, инновацияны дамыту мемлекеттің мызғымас міндеті ретінде айқындалды. Біртұтас ұлт ретінде өскелең ұрпақ алдындағы аса жоғары жауапкершілікті сезіне отырып, Конституцияны қабылдадық. Сол арқы­лы болашағы жарқын, бағдары айқын Әділетті, Озық әрі Күшті Қазақстанның берік негізін қаладық. Азамат­тарымыз Конституцияның ережелерін жақсы біліп, күн­делікті өмірде қолданған сайын оның күші де, қуа­ты да арта түседі. Сол себепті мен Конституция әр адам­ның қолында жүретін, жұмыс үстелінде тұратын, же­ке кітапханасынан орын алатын құжат болуға тиіс деп есептеймін. Біз Конституцияда бекітілген қағидат­тар мен құндылықтарды бүкіл ел болып дәріптеуіміз керек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 

Мемлекет басшысы бұл сөзі ұлттық идео­­логия төңірегіндегі көпжылдық пікір­та­ластарға заңды әрі концептуалды түрде нүк­­те қойғандай. Бабалар аманаты мен Ұлы даланың мыңжылдық тарихи сабақтастығын Ата Заң деңгейінде бекіту – мемлекеттілік не­гіз­дерін орнықтырудың басты кепілі. Со­ны­мен бірге, Президент Конституцияны күн­делікті өмірлік бағдарына айналдыруда асыра сілтеушілік пен формализмге қатаң шек­теу қойды. Идеологиялық бағдарды дә­ріп­теу науқаншылдық пен қағазбастылықтан ада, шынайы әрі жасампаз мазмұнмен ас­тар­ласса ғана Әділетті, Озық әрі Күшті Қа­зақ­стан­ның азаматтық жауапкершілігін қалып­тас­тыра алатынына баса назар аударды. 
– Халық арасында Конституцияны тү­сін­діру, дәріптеу ісі бұл – өте жауапты жұ­мыс, оған үстірт қарауға болмайды. Осы сая­си жұмысқа ілімі терең, тәжірибесі мол адам­дарды шақыру керек, яғни заңгерлер, ға­лымдар, мұғалімдер, еріктілер, кәсіпкерлер, ар­дагерлер мен мемлекет қайраткерлерін тар­ту керек болады. Ал Президент Әкім­ші­лігі­нің міндеті – бұл жұмыстың кешенді жә­не жүйелі тұғырын қалыптастыру. Атал­ған міндетті жүзеге асыруды Вице-Президент Ерлан Тынымбайұлы Қаринге тапсырамын. Жұмыстың барысы туралы екі аптада бір рет Президентке тіке баяндайды, – деп нақты­лады Президент. 

Тарихи миссия толығымен орындалды

Қазақстан халқы ассамблеясының жи­нақ­­таған бай тәжірибесі мен инфра­құры­лы­мын Халық Кеңесінің қызметіне интегра­ция­лау – қоғамдағы этносаралық келісім мо­делін жаңа сапалық деңгейге көтерудің тиім­ді қадамы. Жаһандық геосаяси тұрақ­сыз­дық пен дүрбелең шақта ішкі бірлік пен ын­тымақты сақтау мемлекеттің басты стра­тегиялық басымдығы болып қала береді. 
– Қазақстан Халық Кеңесі сабақтастықты сақ­тап, Қазақстан халқы ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың дәстүрі мен үздік тә­жірибесін жалғастыруы қажет. Бұл ретте бү­кіл жұмыстың сапасын жаңа саяси және ұйымдастыру деңгейіне көтерген жөн. Қа­былданған шешімдер мен жүргізіліп жатқан ре­формалардың салдары этномәдени бір­лес­тіктерге қалай әсер етеді деген орынды сауал, тіпті алаңдаушылық туындағанын біле­мін. Қазақстан халқы ассамблеясы, шын мә­нінде, өз жұмысын аяқтады. Бірақ бұл ұйым аясында қалыптасқан пайдалы инс­титуционалдық инфрақұрылым керексіз бо­лып қалады дегенді білдірмейді. Қазақстан хал­қы ассамблеясының бірегей тәжірибесі еш­қашан тарих қойнауына кетпейді, кері­сін­ше, Халық Кеңесінің жұмысында қол­да­нылады, – деп атап өтті. 
Этномәдени бірлестіктерге, БАҚ өкіл­де­ріне және мәдениет институттарына мем­ле­кеттік қолдаудың жалғасуы – «Түрлі көз­қа­рас – біртұтас ұлт» ұстанымының конс­ти­туция­лық деңгейдегі шынайы көрінісі. Мем­лекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев­тың бұл сөзі саяси жаңғыру үдерісіндегі институционалдық сабақтастық пен елдегі бейбітшілікті сақтаудың маңыздылығын айқын көрсетеді.
Еліміздегі саяси Жаңғырудың терең ру­хани-мәдени, әлеуметтік мазмұны бар. Ор­тақ мәдени мұра мен тарихи ескерткіштерді қалпына келтіру ісіне бизнес өкілдері мен ау­қатты азаматтардың тартылуы – қоғамдық жауап­кершілік пен әлеуметтік өтеу мәде­ниетін қалыптастырудың озық үлгісі.
– Ортақ мәдени мұрамызды көздің қара­шы­ғындай сақтау, дәріптеу айрықша маңыз­ға ие. Алдағы уақытта еліміздегі та­ри­хи ес­керткіштер мен музейлерді ретке кел­тіруіміз ке­рек. Қазақстанның ауқатты азаматтары атал­ған ізгі бастамаға белсенді атсалысады деп ойлаймын.
Сонымен бірге, медиация институты, Ақ­сақалдар мен Аналар кеңесі, волонтёрлік қоз­ғалыстар сынықты тігіп, елдегі дау-келіс­пеу­шілікті бейбіт шешудің және азаматтық ын­тымақтастықты нығайтудың пәрменді құра­лына айналуы тиіс. Су тасқыны кезіндегі бауырластық пен жанашырлық миссиясы дәлел­дегендей, жаңа саяси жүйеде қоғамдық ұйым­дар мен этномәдени бірлестіктердің рө­лі әлсіремейді, керісінше, шынайы жасам­паз отаншылдықтың берік тірегі ретінде терең­дей түседі.
Мемлекет басшысы мемлекеттік тілдің қо­ғамдағы табиғи, шынайы даму динами­ка­сы мен оның ел егемендігін нығайтудағы ст­р­атегиялық рөлін де ерекше айтып өтті. 
– Осыған дейін бірнеше мәрте айт­қан­мын: ұлтты ұйыстырып, мемлекетіміздің ірге­сін бекемдейтін ең маңызды фактор – мем­лекеттік тіл. Бұрын болжаммен, дол­бар­мен ғана айтылатын жағдай қазір шындыққа айналды. Қазақ тілі қандай да бір әкімшілік, тіпті саяси мәжбүрлеусіз өрісі кеңейіп, көп­ші­ліктің тіліне айналды. Әсіресе, жастары­мыз­дың қазақ тілінде еркін, сауатты сөй­лей­тіні қуантады. Ана тіліміз мемлекеттік тіл ретінде сұранысқа ие, ұлттық мәдениетімізді, болмысымызды шырайлы да шұрайлы туған тіліміз арқылы көрсетеміз. Қазақ тілінде бір ауыз сөз айта алмау білімсіздіктің белгісіне ай­­налды. Мұның бәрі – толеранттық пен се­­німге негізделген ортақ жұмыстың нәти­же­сі, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.  
Президент еліміздегі ауқымды құрылыс пен инфрақұрылымдық дамудың тек сандық көрсеткіштермен шектелмей, ең алдымен, сапа мен қауіпсіздік талаптарына сай болуы ке­ре­гін тілге тиек етті.
– Кейінгі  жылдары осы бағытта ауқым­ды жұмыс атқарылды.
Еліміздің әр аймағында тұрғын үйлер, әлеу­меттік нысандар, жолдар қарқынды са­лынып жатыр.  Қазақстан тұтастай үлкен құ­рылыс алаңына айналып келеді. Мұны бә­ріңіз де көріп-біліп жүрсіздер. Ең бастысы, барлық құрылысты сапалы әрі уақытылы жүзеге асыру өте маңызды. Кейде жаңадан са­лынған кейбір нысандардың сапасы сын кө­термейді, тіпті, қоғам талқысына түсіп жа­тады. Осындай салғырт жасалған жұмыс­тың кесірі қайғылы жағдайға әкеп соқтыруы да мүмкін. Бұл тұрғыдан алғанда, жол сала­сын­дағы ахуал да мәз емес. Мысалы, «Тал­дық­орған – Өскемен» күре жолының ашыл­ға­нына көп уақыт өтпесе де, тоза бас­таған. Сон­дықтан, жол сапасын бағалау жүйе­сін қай­та қарау керек. Құрылыс жұ­мы­сын басы­нан аяғына дейін қатаң қадағалау қа­жет. «Жол активтері сапасының ұлттық орта­лығы» мекемесінің қызметін күшейту ке­рек. Жалпы, осы салаға түбегейлі реформа ж­а­са­ған жөн. Қоғамдық бақылауды күшейту қа­же­т, – деп нақты тапсырма берді.
Еліміздегі ауқымды инфрақұрылымдық жаң­­ғырулардың тікелей еңбек нарығын да­мы­туға, әсіресе сұранысқа ие жұмысшы мен тех­никалық мамандарды даярлауға бағыттау ке­рек. Алдағы жылдары байқалатын кадр­лық тапшылық сын-қатерлеріне жауап ре­тін­де техникалық және кәсіптік білім беруді жүйелі реформалау, дуальді оқыту мен кәсіби бі­ліктілікті тану тетіктерін енгізу страте­гия­лық маңызға ие. 
– Инфрақұрылымды ауқымды жаңғырту аясында ондаған мың жаңа жұмыс орны ашы­лады. Болжам бойынша 2035 жылға дейін елімізге 2,9 млн  маман, соның ішінде 1,8 миллион жұмысшы маман қажет. Кадр тап­шылығы, әсіресе, өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы және ІТ саласында бай­қалмақ. Қазір еліміздегі 763 колледжде 500 мың­­нан аса студент оқиды. Ерте бастан кә­сіп­тік бағдарлауға және дуальді оқытуға ерек­ше назар аударылып отыр. Қажетті ма­шықтарды меңгерген, алайда салалық дип­ломы жоқ адамдар кәсіби біліктілікті тануға ар­налған 22 орталықта өз құзыретін растай ала­ды, – деді Мемлекет басшысы. 
Президент «Joltap» жобасы сияқты қыс­қа­­мерзімді әрі тиімді оқыту модельдерінің оң нәтижесін алға тарта отырып, бұл тә­жі­ри­бені бүкіл ел өңірлеріне тарату қажеттігін жүк­теді. Азаматтардың адал еңбекпен табыс табуына, кәсіби тұрғыда өз орнын табуына жағ­дай жасау – Әділетті Қазақстанның әлеу­меттік-экономикалық бағдарының берік өз­гермес тұғыры. 

Таза әрі тиянақты орта қалыптастыру – баршамыздың ортақ міндет

– Еліміздің келбетін және тұрпатын өз­гер­ту, таза әрі тиянақты орта қалыптастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз. Хал­қы­мызда «Ынтымақ түбі – игілік» деген сөз бар. Азаматтарымыз өздері тұрып жатқан елді мекенге қамқорлық танытқаны жөн. Әр­бір адам өз үйін, ауылын, қаласын көр­кей­туге белсене атсалысқаны абзал. Кейбір кә­сіпкерлер тұтас ауылды гүлдендіруге зор ық­пал етуде. Елімізде мұндай тамаша тә­жіри­белер бар. Біз үшін елді мекендерімізді да­мы­туға, онда тұрып жатқан азаматтардың тұр­мыс сапасын арттыруға әсер ететін кез кел­ген бас­тама маңызды, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 
Мемлекет басшысының бұл сөзі елді ме­кендерді көркейту мен таза әрі қолайлы орта қалыптастырудың тек инфра­құры­лым­дық мәселе емес, ең алдымен, ұлттық болмыс пен азаматтық жауапкершілікке қатысты стра­тегиялық міндет екенін айқын көрсетеді. Бұл ретте Президент инфрақұрылым мен та­залықты сақтауды тек мемлекетке жүктеп қоймай, тұтас қоғамды, бизнесті және Халық Кеңесінің мүшелерін бірлесе әрекет етуге ша­қырады. Жекелеген кәсіпкерлердің ауыл­дарды гүлдендірудегі оң тәжірибелері мен аза­маттық белсенділік – өркениетті мем­ле­кет қалыптастырудың айқын көрінісі. Билік, өкілді органдар мен азаматтық қоғамның өза­ра серіктестігі негізінде туған жерге қам­қорлық таныту – Әділетті де Таза Қазақ­стан­ның жаңа қоғамдық этикасы әрі ұлттық на­мыстың заманауи бағдары.
Қоғамда «Заң мен Тәртіп», «Тазалық пен Табиғатты аялау» қағидаттарын орнық­тыру­да азаматтық қоғам мен «үшінші сектордың» ерек­ше рөлін айшықтайды. Президент ван­да­лизм мен варваризмге, мәдениетсіздік пен қо­ғамдық орындарды қасақана ластау фак­ті­леріне қатаң құқықтық әрі қоғамдық тос­қауыл қою қажеттігін атап өтті.  Бұл кон­текст­­те «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бас­­­­та­ма­сы жай ғана тазалық науқаны емес, аза­маттық кемелдік пен елдің өркениеттілік дең­гейін көрсететін басты индикатор ре­тінде сипатталады. Экологиялық мәдениет пен азаматтық жауапкершілікті ұлттық бренд­ке айналдыру – еліміздің халықаралық имиджін, туристік және инвестициялық тартымдылығын арттырудың, сондай-ақ за­манауи саналы қоғам қалыптастырудың ай­нымас кепілі.
«Таза Қазақстан» дегеніміз – адамның ай­­наласына жауапкершілікпен қарау дағ­ды­сы, азаматтық кемелдіктің көрсеткіші, мем­ле­кет өркениетінің маңызды өлшемі. Қала­лары­мыз бен ауылдарымыздың біразында жоғары экологиялық мәдениет пен қоғам­дық тәртіп үлгісін көріп-байқап жүрміз. Бұл бізді қуантады. Қазақстанды қонақжай әрі қауіп­сіз ел ретінде таниды. Енді осы артық­шы­лықтарымызбен қоса, тазалықты да ұлт­тық брендке айналдыруымыз керек. Елі­мізге келген қонақтар қазірдің өзінде қа­ла­ларымыздың келбетіне тамсана қарайды. Бұл Қазақстанның туристік әрі инвес­тиция­лық тартымдылығын еселей түседі. Осындай же­тістіктерді ел аумағында таратуымыз ке­рек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 
Мемлекет басшысы тарихи жад пен ұлт­тық сана мәселесін де айналып өтпеді.  Мә­де­ни мұраны ұлықтау – мемлекеттік сая­сат­тың басымдығы. Ұлы дала шежіресін, Алтын Ор­да дәуірін терең зерттеу және еліміздің кие­лі нысандары мен сәулет жауһарларын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізі­мі­не енгізу – төл мәдениетімізді әлемдік дең­гей­де танытудың сапалы жаңа белесі. Маң­ғыс­таудың бірегей нысандарымен қатар Жар­кент мешіті мен Вознесенск шіркеуі сияқ­ты тарихи-мәдени ескерткіштерді ұлық­­тау Қазақстандағы мәдени әралуан­дық­қа, барлық этностардың рухани мұрасына деген мемлекеттік деңгейдегі биік құрметті аң­ғар­тады. Бұл – тарихи сабақтастық пен қо­ғамдық келісімді арқау еткен жасампаз ұлт­тық идеологияның айқын көрінісі.
– Біз төл мәдениетіміздің өрісін кеңей­тіп, ұлт руханиятына өшпес із қалдырған дара тұлғалардың мұрасын дәріптеуге ай­рық­ша назар аударып отырмыз. Жұртымыз­дың жылнамасын түгендеп, Ұлы дала тари­хын және Алтын Орда дәуірін терең зерттеп жа­тырмыз. Биыл 22 жылға созылған үзіліс­тен кейін Қазақстанның бірқатар киелі ны­­­саны ЮНЕСКО-ның мұралар тізіміне ен­гізілді. Бұл тізімге Маңғыстау облысындағы бірегей нысандар да енді. Жаркент мешіті мен Вознесенск шіркеуі секілді екі бірегей ес­керткіштің ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізбесіне алдын ала енгізілуі тағы бір маңызды қадам болды. Сәулет өнерінің осы­нау жауһарлары – Қазақстанның мәдени әралуандығын паш етеді, сондай-ақ елімізде ғұмыр кешіп жатқан барлық этностың тари­хына және рухани мұрасына ұқыпты әрі құр­метпен қарайтынымызды айғақтайды, – деді Президент.
Мемлекет басшысы өз сөзінде адами капиталдың жаңа сапасы, өскелең ұрпақты тәрбиелеу туралы да айтып өтті. 
– Өскелең ұрпаққа айрықша назар ау­дару керек. Бұл да – Халық Кеңесінің міндеті. Оқушылар мен студенттер сабақтан тыс уа­қытта спортпен шұғылдану, жаңа білім иге­ру, кітап оқу секілді көкжиегін кеңейтетін жа­сампаз істерге ден қоюға тиіс. Ол үшін кітап­хана, музей, мектеп, достық үйлері, сая­бақтар сияқты қолда бар инф­рақұры­лым­ды барынша жұмылдыру керек. Сонымен қатар басқа да қоғамдық нысандарды кө­бейт­кен жөн. Мұны тек үлкен қалаларда ға­на қолға алмай, шағын шаһарлар мен ау­дан орталықтарына, ауылдарға баса назар ау­дару маңызды. Қоғамдық ортаның сапасы адамның тұрғылықты жеріне байланысты болмауға тиіс. Үкіметке әкімдіктермен және тиісті мемлекеттік органдармен бірігіп, осы мә­селеге қатысты нақты ұсыныстар дайын­дауды тапсырамын. Қазақстан Халық Кеңесі мем­лекет пен жекеменшік серіктестігі теті­гін нақты істе қолдану мәселесіне назар ау­даруы керек. Мәдениет пен креативті ин­дустрия саласындағы жобаларды ұзақ уақыт бойы қаржыландыруға мүмкіндік беру үшін эндаумент қорлар туралы заңнамаға өзгеріс ен­гізу қажет. Басқаша айтқанда, біз аза­мат­та­рымыздың қоғам өміріне жан-жақты ат­са­лысуына барынша жағдай жасауға тиіспіз, – деді Президент. 
Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Халық Кеңесінің алғашқы сессиясында сөй­ле­ген бағдарламалық сөзі – елдегі жүйелі сая­си жаңғыру мен институционалдық қай­та жүктеу кезеңінің байсалды қорытындысы әрі болашаққа бағытталған стратегиялық бағдары. Президент конституциялық мәр­те­беге ие болған Халық Кеңесінің құрылуын би­лік пен қоғам арасындағы ашық, жауапты әрі тең дәрежелі диалогтың жаңа сапалық деңгейі ретінде айшықтады. Жинақталған макроэкономикалық жетістіктер мен инфрақұрылымдық ілгерілеулер жүргізілген реформалардың халықтың тұрмыс сапасын арттыруға бағытталғанын нақты көрсетті. Сонымен бірге, Ата Заңымыздың елдің не­гіз­гі идеологиялық темірқазығына айнал­ға­ны, ал мемлекеттік тілдің әкімшілік мәж­бүрлеусіз ұлтты ұйыстырушы басты фактор ре­тінде орныққаны баса айтылды. Қазақстан халқы ассамблеясының жинақтаған бай тәжірибесін жаңа құрылым аясында сабақ­тастықпен дамыту – этносаралық келісім мен ішкі тұрақтылықты сақтаудың сенімді кепілі. «Таза Қазақстан» бастамасы, эколо­гия­лық мәдениет және инфрақұрылым сапа­сын арттыру мәселелері азаматтық жауап­кершілік пен отаншылдық ұғымда­ры­мен сабақтастырылды. Еңбек нарығын жаң­ғырту, жұмысшы мамандарды даярлау және «Joltap» сияқты нәтижелі жобаларды өңір­лерге тарату арқылы әлеуметтік әл-ауқатты көтерудің нақты жолдары айқындалды. Сон­дай-ақ ЮНЕСКО тізіміне енген нысандар мен тарихи-мәдени мұраны ұлықтау – ұлт­тық сана мен тарихи жадты жаңғыртудың ай­қын айғағы. Өскелең ұрпақтың сапалы бі­лім мен тәрбие алуына, адами капиталды да­мытуға барлық аймақта бірдей жағдай жа­сау – мемлекеттік саясаттың негізгі ба­сым­дығы болып қала береді. Алдағы уақытта «Заң мен Тәртіп» қағидатын берік ұстанып, «Түрлі көзқарас – біртұтас ұлт» идеясы төңі­регінде бірігу – Күшті, Озық және Әділетті Қазақстанды құрудың даңғыл жолы.

Наталья ДЕМЕНТЬЕВА, 
Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі:

Қоғамдық сұранысты нақты бастамаға айналдыру қажет

– Мен үшін Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі атану – үлкен қоғамдық жауапкершілік. Конституциямызда Кеңестің мәртебесі жоғары деңгейде айқындалған. Сондықтан әрқайсымыз белгілі бір ортадан, өңірден немесе қоғамдық ұйымнан келгенімізбен, Кеңес құрамына енген сәттен бастап сол ортаның ғана емес, тұтас елдің мүддесін ойлауымыз керек деп есептеймін.
Парламентте қызмет еткен жылдарымда бір нәрсеге анық көз жеткіздім: кейде қоғам үшін маңызды мәселе мемлекеттік деңгейде шешім қабылданатын кезеңге жеткенше өзінің бастапқы мәнін жоғалтып алады. Сондықтан Халық Кеңесіндегі өз міндетімді қоғамдағы шынайы сұранысты дер кезінде байқап, оны жүйелеп, нақты бастамаға айналдыру деп түсінемін.
Халық Кеңесінің басты мәні – мемлекет пен қоғам арасындағы диалогты жаңа деңгейге көтеру. Жаңа институт қоғамдық пікірді мемлекеттік шешім қабылдау үдерісіне дейін жеткізетін тетік қалыптастырып отыр. Кеңес құрамында өңірлердің, азаматтық қоғамның, этномәдени бірлестіктердің өкілдері бір алаңда бас қосады.
Алайда мұндағы мақсат әр тараптың жеке мүддесін қорғау емес. Ең маңыздысы – әртүрлі пікірдің арасынан елге ортақ мәселелерді анықтап, ортақ шешімге келу. Сондықтан мен Халық Кеңесін билік пен қоғам арасындағы жай ғана көпір емес, қоғамдық сұранысты нақты мемлекеттік шешімдер мен бастамаларға айналдыратын институт деп қабылдаймын.
Кеңестің шынайы маңызы оның жұмысының нақты нәтижесімен өлшенеді.

Алина КАН, 
Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі, қоғам қайраткері:

Кеңеске мүше болу – үлкен мәртебе

– Мен үшін Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі болу – үлкен мәртебе әрі Мемлекет басшысының маған білдірген сенімі. Себебі Кеңес құрамына енген әр адамды Қасым-Жомарт Кемелұлының өзі іріктеп, таңдады. Мұны бірнеше жылдан бері ел игілігі үшін атқарып келе жатқан еңбегімнің бағалануы деп қабылдаймын.
Қазақстан Халық Кеңесі алғаш рет азаматтық сектор, этномәдени бірлестіктер, қоғамдық кеңестер, өңір мәслихаттары секілді қоғамдық өкілдіктің әртүрлі арналарын бір жалпыұлттық диалог алаңына біріктіріп отыр.
Бұл ретте Кеңеске өкілдік етуді белгілі бір ұйымның, бірлестіктің немесе өңірдің мүддесін қорғаумен ғана шектеуге болмайды. Кеңес мүшесінің қоғамдық мандаты әлдеқайда кең. Ол – тұтас қоғам алдындағы жауапкершілік және ел мүддесіне негізделген шешімдерді әзірлеуге атсалысу.
Кеңестің теңгерімді құрамы қоғамдық күн тәртібіне жан-жақты қарауға мүмкіндік береді. Мұнда өңірлердің ерекшеліктері, түрлі әлеуметтік және кәсіптік топтардың, қоғамдық ұйымдар мен этномәдени бірлестіктердің ұстанымдары ескеріледі. Әртүрлі пікірлерді салыстырып, ортақ мәселелерді айқындау және жалпыұлттық мүддеге сай шешімдер табу – Кеңестің маңызды міндеттерінің бірі.
Яғни, қоғамдық, өңірлік және этномәдени мәселелер енді бір-бірінен бөлек қаралмай, тұтас жалпыұлттық контексте талқыланатын болады.

Арайлым ЖОЛДАСБЕКҚЫЗЫ