Жұмысқа шамадан тыс беріліп, демалыс пен ұйқыны екінші орынға ысыру денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Ресейлік жалпы тәжірибелік дәрігер Денис Прокофьев созылмалы шаршау мен еңбекқорлықтың шектен шығуы адамның өмірін 25 жылға дейін қысқартуы ықтимал екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, басты қауіп жүрек-қан тамырлары жүйесіне түсетін тұрақты жүктемемен байланысты, деп хабарлайды turkystan.kz health.mail.ru-ға сілтеме жасап.
Дегенмен «өмірді дәл 25 жылға қысқартады» деген тұжырымды растайтын ауқымды ғылыми зерттеу жарияланбаған. Бұл көрсеткіш маманның бұқаралық ақпарат құралына берген бағасы саналады. Адамның өмір ұзақтығына жұмыс тәртібінен бөлек тұқым қуалаушылық, жас, созылмалы аурулар, дене белсенділігі, тамақтану, темекі мен алкоголь тұтыну сияқты көптеген жағдай ықпал етеді.
Ұзақ уақыт жұмыс істеудің денсаулыққа қаупі жөнінде сенімді деректер бар. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен Халықаралық еңбек ұйымының есебі бойынша, аптасына 55 сағат немесе одан көп жұмыс істейтін адамдарда 35-40 сағат еңбек ететіндермен салыстырғанда инсульт қаупі шамамен 35 пайызға, ишемиялық жүрек ауруынан қайтыс болу қаупі 17 пайызға жоғары. 2016 жылы ұзақ жұмыс уақытымен байланысты жүрек ауруы мен инсульттен әлемде 745 мың адам көз жұмған.
Шамадан тыс жұмыс көбіне ұйқының бұзылуымен, қозғалыстың азаюымен, дұрыс тамақтанбаумен және созылмалы күйзеліспен қатар жүреді. Ұйқының тұрақты жетіспеуі қан қысымының жоғарылауы, жүрек ауруы мен инсульт қаупінің өсуімен байланысты. Ал ұзаққа созылған күйзеліс жүрек соғысы мен қан қысымына әсер етіп, жүрек-қан тамырлары ауруларының қауіп факторларын күшейтуі мүмкін.
Алайда көп жұмыс істеу мен еңбекқорлықты бірден ауру деп бағалауға болмайды. Қауіп жұмыс адамға демалуға мүмкіндік бермей, ұйқысы бұзылып, денсаулығы мен жеке өміріне зиян келтіре бастаған кезде артады. Үнемі шаршау, ұйқысыздық, жүрек қағуы, қан қысымының көтерілуі, ашушаңдық және жұмысқа зейін қоюдың қиындауы ағзаға демалыс қажет екенін білдіруі мүмкін.
Мамандар жұмыс пен жеке уақыттың арасын нақты ажыратуға, демалыс күндерін толық пайдалануға, ұйқы тәртібін сақтауға және күнделікті қозғалысқа уақыт бөлуге кеңес береді. Кеуде ауыруы, ентігу, жүрек ырғағының бұзылуы немесе қан қысымының жиі көтерілуі байқалса, дәрігерге қаралған жөн.
Демек, еңбекке шамадан тыс берілу денсаулыққа қауіп төндіретіні ғылыми деректермен расталады. Бірақ оның әр адамның өмірін міндетті түрде 25 жылға қысқартатынын айтуға негіз жоқ. Негізгі мәселе жұмыс сағатының санында ғана емес, ұзақ уақыт бойы демалыссыз еңбек етуде және соның салдарынан қалыптасатын зиянды өмір салтында.
