Жаңа Зеландияның байырғы халқы маорилердің kaitiakitanga сөзі әлемдегі ең көркем сөз деп танылды. Рейтингті тіл үйретуге арналған Babbel платформасы құрастырған, деп хабарлайды turkystan.kz.
Жоба авторлары Reddit және TikTok секілді интернет алаңдарындағы талқылауларды зерттеп, 75 тілден 223 ерекше сөзді іріктеген. Кейін халықаралық тіл мамандары, жазушылар және мәдениет сарапшыларынан құралған қазылар алқасы олардың дыбысталуын, мағынасын, сирек қолданылуын және мәдени маңызын бағалаған.
Нәтижесінде маори тіліндегі kaitiakitanga сөзі бірінші орынға шықты. Қарапайым аударғанда ол «қамқорлық», «қорғау» немесе «қорған болу» деген мағынаны білдіреді. Алайда бұл ұғымның мазмұны бір ғана сөзбен шектелмейді.
Маори дүниетанымында адам табиғаттың иесі емес, оның ажырамас бөлігі әрі қорғаушысы саналады. Kaitiakitanga жерге, суға, орманға, мұхитқа және барлық тіршілік иесіне жауапкершілікпен қарауды білдіреді. Бұл міндет бүгінгі ұрпақпен ғана шектелмей, табиғи байлықты келешек ұрпаққа аман жеткізуді де қамтиды.
Babbel сарапшыларының пікірінше, жеңімпаз сөз ерекше дыбысталуымен, терең мағынасымен және көптеген тілде дәлме-дәл баламасының болмауымен ерекшеленген. Сондай-ақ ол қазіргі заман үшін аса маңызды экологиялық жауапкершілік идеясын білдіреді.
Рейтингтің үздік сөздері қатарына грек тіліндегі аура, жапонның икигай және кинцуги, португал тіліндегі саудаде, зулу халқының убунту, түрік тіліндегі якамоз және валлий тіліндегі хираэт сөздері де енген.
Икигай адамның таңертең оянуына себеп болатын өмірлік мақсатты білдіреді. Кинцуги сынған ыдыстың жарықтарын алтынмен жалғап, кемшілігін жасырмай, керісінше оның сұлулығына айналдыратын жапон өнерінің атауы.
Португал тіліндегі саудаде алыста қалған адамға, мекенге немесе өткен кезеңге деген мұңды әрі жылы сағынышты сипаттайды. Ал хираэт сөзі жоғалған немесе адам ешқашан толық танып үлгермеген туған жерге деген терең аңсауды білдіреді.
Зулу тіліндегі убунту ұғымы адамдардың өзара байланысына негізделген. Оны шартты түрде «Мен бармын, өйткені біз бармыз» деп түсіндіруге болады. Түрік тіліндегі якамоз ай сәулесінің су бетіндегі күмістей жарқылын бейнелейді.
Тізімдегі ең тосын сөздердің бірі фин тіліндегі поронкузема болды. Ол солтүстік бұғысы табиғи қажеттілігі туындағанға дейін жүріп өте алатын қашықтықты білдіретін дәстүрлі өлшем атауы.
Рейтингке яган тіліндегі мамихлапинатапаи сөзі де енді. Ол бір әрекетті бастағысы келіп тұрғанымен, екеуі де алғашқы қадамды қарсы тараптан күтетін екі адамның бір-біріне үнсіз қарауын сипаттайды.
Дегенмен бұл рейтингті барлық адам мойындаған ғылыми қорытынды деп қабылдауға болмайды. Сөздің әдемілігі әр адамның ана тіліне, мәдени ортасына, жеке тәжірибесі мен талғамына байланысты бағаланады. Babbel жобасы әлем тілдеріндегі бір сөзбен дәл жеткізу қиын ерекше ұғымдарға назар аударуды мақсат еткен.
Осы тұрғыдан алғанда, kaitiakitanga тек жағымды естілетін сөз ретінде емес, адам мен табиғат арасындағы жауапкершілікті білдіретін терең ұғым ретінде ерекшеленді. Оның басты ойы қарапайым: табиғатты иелену емес, оны келер ұрпақ үшін қорғау.
