Артық салмақтың жүрек-қан тамырлары аурулары мен екінші типті диабет қаупін арттыратыны бұрыннан белгілі. Алайда америкалық ғалымдардың жаңа зерттеуі іш аймағына жиналған майдың өкпенің табиғи қорғаныс жүйесіне де кері әсер етуі мүмкін екенін көрсетті, деп хабарлайды turkystan.kz.
Розуэлл Парк онкологиялық орталығының мамандары жүргізген зерттеу нәтижелері Journal of Thoracic Oncology ғылыми журналында жарияланды. Ғалымдар іш аймағындағы май мөлшері көбейген сайын өкпенің ұсақ жасушалы емес обырының даму ықтималдығы жоғарылауы мүмкін деген қорытындыға келген.
Зерттеуге бұрын темекі шеккен немесе әлі де шегетін 1170 адам қатысқан. Олардың бір бөлігінде өкпе обырының бастапқы сатылары анықталса, қалғандары ауру қаупі жоғары болғандықтан тұрақты тексеруден өтіп жүрген. Ғалымдар қатысушылардың дене салмағының индексіне ғана сүйенбей, компьютерлік томография арқылы құрсақ қуысындағы май тінінің нақты көлемін өлшеген.
Нәтижесінде іш аймағындағы май көлемі көп қатысушылар арасында өкпе обырының пайда болу қаупі жоғары болғаны байқалды. Бұл жерде жалпы салмақтан гөрі майдың ағзада қай жерде жиналғаны маңызды болуы мүмкін.
Дене салмағының индексі адамның салмағы мен бойының арақатынасын ғана көрсетеді. Ол бұлшық ет пен майды ажыратпайды және май тінінің денеде қалай орналасқанын анықтай алмайды. Мысалы, бірдей дене салмағының индексі бар екі адамның бірінде май ішкі ағзалардың айналасына жиналса, екіншісінде дененің басқа бөліктерінде орналасуы мүмкін.
Ғалымдар іш аймағындағы майдың өкпе обырымен қалай байланысатынын түсіну үшін тыныс жолдарындағы иммундық жасушаларды зерттеген. Артық майы бар адамдардың өкпесінде реттеуші Т-жасушалар саны көбейгені анықталды.
Реттеуші Т-жасушалар қалыпты жағдайда иммундық жүйенің шамадан тыс белсенділігін тежеп, ағзаны өз тіндеріне шабуыл жасаудан қорғайды. Бірақ олардың саны немесе белсенділігі артып кетсе, ісік жасушаларына қарсы иммундық жауап та әлсіреуі мүмкін. Соның салдарынан ағзаның өзгерген жасушаларды дер кезінде танып, жою мүмкіндігі төмендейді.
Зерттеуде ісік жасушаларын анықтап, жоюға тиіс басқа иммундық жасушалардың да қызметі нашарлағаны байқалған. Қандағы триглицерид мөлшері жоғары адамдардың тыныс жолдарынан алынған лейкоциттерді зерттеу де өкпедегі иммундық бақылаудың әлсірегенін көрсетті.
Бұл қорытындылар зертханалық тәжірибелерде де тексерілген. Артық май тіні бар жануарларда өкпе ісіктері жылдамырақ дамыған. Ғалымдардың пікірінше, семіздік өкпеде ісік жасушаларының пайда болуы мен өсуіне қолайлы иммундық орта қалыптастыруы мүмкін.
Жаңа жұмыс бұрынғы зерттеулерде кездескен «семіздік парадоксына» да күмән келтіреді. Кейбір ғылыми еңбектерде дене салмағының индексі жоғары адамдарда өкпе обырының қаупі төмен немесе ем нәтижесі жақсы болуы мүмкін деген байланыс байқалған.
Алайда жаңа зерттеу мұндай қорытындының дене салмағының индексін қолданудан туындауы ықтимал екенін көрсетеді. Бұл көрсеткіш ішкі ағзалардың айналасындағы майды нақты өлшемейді. Ал компьютерлік томографиямен анықталған құрсақ майы өкпе обыры қаупін бағалауда әлдеқайда маңызды көрсеткіш болуы мүмкін.
Дегенмен зерттеу іш аймағындағы май кез келген адамда міндетті түрде өкпе обырын туғызады дегенді білдірмейді. Зерттеуге негізінен темекі шегетін немесе бұрын шеккен, ауру қаупі жоғары адамдар қатысқан. Сондықтан нәтижелерді темекі шекпеген бүкіл халыққа бірдей қолдануға әлі ерте.
Сонымен қатар адамдарға жүргізілген зерттеу артық май мен ауру арасындағы байланысты көрсеткенімен, олардың арасындағы себеп-салдарды толық дәлелдемейді. Бұл нәтижелерді нақтылау үшін басқа елдерде, әртүрлі жастағы және өмір салты әртүрлі адамдардың қатысуымен қосымша зерттеулер жүргізу қажет.
Ғалымдар енді семіздіктің өкпедегі ісікке қарсы иммунитетті тағы қандай жолдармен әлсірететінін анықтауды жоспарлап отыр. Болашақта бұл жұмыс өкпе обырының қаупі жоғары адамдарды дәлірек анықтауға және аурудың алдын алуға бағытталған жаңа тәсілдер жасауға көмектесуі мүмкін.
Зерттеу артық салмақты тек сыртқы көрініс немесе таразыдағы көрсеткіш ретінде бағалауға болмайтынын тағы бір рет көрсетті. Майдың ағзада орналасуы, әсіресе оның ішкі ағзалардың айналасына жиналуы, адамның денсаулығы туралы маңызды мәлімет беруі мүмкін.
