Амстердамда қоқыс арасынан табылған көне картина ондаған жылдан кейін өзінің шынайы тарихын «айтып берді». Нидерландтың танымал арт-детективі Артур Бранд бұл туындының Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер тартып алған Жак Гудстиккер коллекциясына тиесілі екенін анықтады. Енді шығарма заңды мұрагерлеріне қайтарылмақ, деп хабарлайды turkystan.kz.
Әңгіме Амстердамдағы Ньиве Керк шіркеуінің ішкі көрінісі бейнеленген диптих туралы болып отыр. Мамандар туындының авторы нидерландтық Золотой век өкілі Хендрик ван дер Бург болуы мүмкін екенін айтады. Ол XVII ғасырда өмір сүріп, Делфт мектебінің дәстүрінде қала көріністері мен интерьерлер салған суретші ретінде белгілі.
Картинаны Амстердам тұрғыны Роберт ван дер Хук кездейсоқ тауып алған. Ол жұмысқа бара жатқан жолда канал бойындағы шығаруға дайын тұрған тұрмыстық заттардың арасынан көне суретті байқайды. Картина қоқысқа тасталған күйде жатқан. Ван дер Хук оны лақтырып жіберуге қимағандықтан, өзімен бірге алып кеткен.
Туынды ұзақ уақыт бойы оның үйінде сақталған. Кейін картинаға қатысты деректер анықтала бастағанда, оның жай ғана ескі сурет емес, соғыс жылдары жоғалған құнды өнер туындысы болуы мүмкін екені белгілі болды. Бұл істі зерттеуге нацистер ұрлаған өнер туындыларын іздеумен танылған Артур Бранд кіріскен.
Брандтың айтуынша, картина енді өз иелерінің ұрпақтарына қайтарылады. Ол бұл жаңалықты әлеуметтік желіде жариялап, туындының «ақыры үйіне оралатынын» жазды. Арт-детектив бұған дейін де Гудстиккер коллекциясынан ұрланған тағы бір картинаны тапқан еді. Ол шығарма ондаған жыл бойы СС генералының ұрпақтарының үйінде сақталғаны хабарланған.
Жак Гудстиккер Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Нидерландтағы ең ірі әрі беделді өнер саудагерлерінің бірі болған. 1940 жылы нацистік Германия Нидерландты басып алғаннан кейін ол елден қашуға мәжбүр болды. Алайда жолда қайтыс болды. Оның Нидерландта қалған ауқымды коллекциясы кейін нацистер тарапынан талан-таражға түсті.
Гудстиккер коллекциясы мыңнан астам өнер туындысын қамтыған. Соғыстан кейін олардың бір бөлігі табылғанымен, көптеген картинаның тағдыры әлі күнге дейін белгісіз. Осы себепті әрбір жаңа табылған шығарма тек өнер тарихы үшін ғана емес, тарихи әділеттілікті қалпына келтіру тұрғысынан да маңызды.
Мамандар мұндай оқиғалар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоналған өнер мұрасының мәселесі әлі толық шешілмегенін көрсетеді дейді. Көптеген туындылар жеке үйлерде, жертөлелерде, қоймаларда немесе белгісіз коллекцияларда сақталып қалуы мүмкін.
Амстердамдағы бұл жағдай өнер туындысының тағдыры кейде күтпеген жерден өзгеретінін тағы бір дәлелдеді. Қоқыс арасынан табылған көне картина енді тарихи иесіне қайтып, нацистердің талан-таражынан кейін жоғалған мәдени мұраның бір бөлігі ретінде қайта бағаланбақ.
