Ғалымдар Атлант мұхитының солтүстігінде, Гренландия маңында ерекше «салқын дақ» пайда болғанын мәлімдеді. Бұл – Жер шарындағы температура төмендеп жатқан санаулы аймақтардың бірі, деп хабарлайды turkystan.kz newscientist.com-ға сілтеме жасап.
Зерттеушілердің айтуынша, негізгі себеп – Атлант мұхитындағы жылы ағыстар жүйесінің әлсіреуі. Әсіресе ғалымдарды алаңдатып отырған құбылыс – AMOC деп аталатын алып мұхит ағысы. Ол тропиктен жылы суды Еуропаға жеткізіп, аймақтың салыстырмалы жұмсақ климатын сақтап тұрады.
Кейбір климаттық модельдерге сәйкес, егер бұл жүйе толық әлсіресе немесе тоқтаса, Еуропада температура XXI ғасырдың соңына қарай 30 ºC-қа дейін төмендеуі ықтимал. Мұндай өзгеріс ауыл шаруашылығына, жауын-шашын режиміне және экожүйелерге айтарлықтай әсер етуі мүмкін.
Ғалымдар кейінгі жылдары Солтүстік Атлантикадағы «салқын дақтың» күшейгенін байқаған. Кей зерттеулер оны дәл осы AMOC ағысының баяулауымен байланыстырады. Алайда барлық маман бір пікірде емес.
Мәселен, Stefan Rahmstorf бастаған зерттеушілер тобы суық аймақтың пайда болуын жылы ағыстардың әлсіреуімен түсіндіреді. Ал басқа ғалымдар атмосфералық өзгерістердің де үлкен рөл атқаратынын айтады.
Chengfei He жүргізген зерттеуде Арктиканың тез жылынуы салдарынан полюс пен тропик арасындағы температура айырмасы азайып, реактивті ағындардың бағыты өзгергені көрсетілген. Соның әсерінен Солтүстік Атлантикада булану күшейіп, мұхит бетіндегі жылу жоғалуы арта түскен.
Сарапшылар әзірге бұл құбылысты толық дәлелденген сценарий деп есептемейді. Өйткені AMOC жүйесін тікелей бақылау небәрі 22 жылдан бері ғана жүргізіліп келеді. Бұл ұзақмерзімді үрдісті нақты анықтауға жеткіліксіз.
Соған қарамастан ғалымдар Атланттағы өзгерістерді климаттық қауіптің маңызды белгісі ретінде қарастырып отыр. Егер жылы ағыстар айтарлықтай әлсіресе, оның салдары тек Еуропамен шектелмей, Африка мен Азиядағы муссондық жаңбырларға, азық-түлік қауіпсіздігіне және әлемдік экономикаға әсер етуі мүмкін.
