جارالى جۇرەك

جاس انانىڭ جانايقايى

مەن – وسى اتامەكەننiڭ بiر قىزىمىن. وسى اتا-بابامىزدىڭ بiزگە قالدىرىپ كەتكەن قاسيەتتi توپىراعىندا دۇنيەگە كەلiپ، اۋاسىن جۇتىپ، سۋىن iشiپ، انامنىڭ اق سۇتiمەن قورەكتەنiپ ءتورت مۇشەم تازا، دەنساۋلىعىم جاقسى بولىپ ءوستiم. مەنiڭ شىققان تەگiم دە اقىل-ويى جوعارى، دەنساۋلىقتارى مىقتى ادامدار. اتا-انام ايالاپ الاقانىنا سالىپ ءوسiرiپ، تاربيەلەپ بiلiم الۋىما جاعداي جاساپ بوي جەتكiزدi. جوعارى بiلiم الىپ ماگيستراتۋرانى بiتiردiم.

الدىمدا اسقار تاۋداي ارماندارىم بار ەدi. كەڭەس ۇكiمەتiنiڭ كۇيرەۋiن ەڭسەسi ءتۇسiپ ەلدiكتەن ايىرىلا باستاعان ەلiمiزدiڭ ەگەمەندiگiن الىپ، ەركiندiك ءومiر كەشە باستاعان قۋانىشىن كورiپ، سوعان كۋا بولىپ وستiك. ارمان — وسى ەگەمەندi ەلiمنiڭ تولىققاندى بiر مۇشەسi بولىپ، ەلiمە قىزمەت ەتسەم، بiلiمiمدi جەتiلدiرiپ عىلىممەن اينالىسۋ. مەنi حالقىمىزدىڭ مادەني مۇرالارى قىزىقتىرادى. سول مادەني مۇرالارىمىزدىڭ ءمانiن، ماعىناسىن، قۇندىلىعىن زەرتتەپ حالقىما تانىتسام، "قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتi تومەن" دەپ جۇرگەن ماڭگۇرتتەردiڭ كوزiنە كورسەتiپ، جالپى حالقىمىزدىڭ باعا جەتپەس مادەني مۇرالارىن زەرتتەپ، دۇنيەجۇزiنە تانىتىپ، مارتەبەسiن كوتەرسەم دەگەن ارمان بار.

ءومiر العا جىلجي بەرەدi. وتباسىن قۇردىم، بالامىز – باۋىر ەتiمiز دۇنيەگە كەلدi. دەنەمدi جارىپ شىققان ءسابيiم، جارىق ساۋلەم — انالىق ماحاببات شiركiن بۇعان ەشنارسە تەڭ كەلمەيدi ەكەن عوي، بۇدان وتكەن بيiك سەزiم، قۋانىش جوق قوي، ءسiرا!

انالىق وسىنداي قۋانىشقا، سەزiمگە بولەنiپ ءجۇرiپ "كوكەك" انالاردى كورگەندە تاڭ قالامىن، قالايشا ولار وسىنداي انالىق سەزiمگە، قۋانىشقا بولەنە المادى، نە دەگەن باقىتسىز جاندار ەدi دەپ ويلايمىن. ءسابيiم بiرتiندەپ ءوسiپ كەلە جاتتى، قىلىقتارىنا قاراپ قيىندىعىن ۇمىتىپ قىزىعا ءماز بولىپ جۇرگەندە، بiلiنبەي بiر جىل دا ءوتiپ كەتiپتi.

بiر كۇنi ءسابيiمدi الىپ دارiگەردiڭ كەزەكتi قابىلداۋىنا باردىم، دارiگەر بالانى كوپ تەكسەرiپ، باسىن شايقاپ: "قىزىم، اۋىر دا بولسا ايتايىن، بالانىڭ كوزi كورمەيدi، كەمتار، ەكولوگيانىڭ اسەرi عوي"، — دەگەنi… توبەمنەن جاي تۇسكەندەي بولىپ، بار ءۇمiتiم، قۋانىش سەزiمدەرiم سۋعا كەتكەندەي بولىپ، ۇلكەن قايعى-قاسiرەتكە دۋشار بولدىق. جان-جۇرەگiم التىن اسىقتاي نارەستەمدi مۇگەدەك دەگەنگە قيعىم كەلمەي قينالدىم. ءتورت-بەس اي ءوز-وزiمە كەلە الماي ءتۇس كورگەندەي ەسەڭگiرەپ ءجۇردiم. كiمدi كiنالايمىن، كiمگە لاعنەت ايتام؟ ۇرپاعىن ويلاماعان تويىمسىز، جالماۋىز جاندارعا ما نەمەسە ءتۇرلi قارۋدى ويلاپ تاۋىپ سىناقتان-سىناقتى وتكiزگەن ۇرپاقتى ۋلاپ، مۇگەدەك ەتكەن كەڭەس ۇكiمەتiنiڭ كەساپاتىنا ما؟ وسى كۇندەرi كوپ نارسە ويلاپ، كوپ نارسەگە كوزiم جەتكەندەي بولدى. بابالارىمىز ۇرپاعىن قورعاۋ ءۇشiن، جانىن-قانىن اياماسا، قازiرگi كوسەمسىماقتار ۇرپاعىن ۋلاۋدى تىيماي وتىرعانىنا تاڭىم بار.

مەن بالامنىڭ دەنساۋلىعىن، باقىتىن دۇنيەنiڭ بار بايلىعىنا، مىناۋ بولىپ جاتقان وركەنيەتiنە دە ايىرباستاماس ەدiم. بۇل دۇنيەدە مەن سياقتى سورماڭداي انالار از با، قايعى-قاسiرەتiمiزدi كiم تۇسiنەدi? ارينە، وسىنداي قايعىنىڭ كەبiن كيگەن انا عانا تۇسiنەدi.

تۇرمىس جاعدايىمىز ءماز بولىپ تۇرماسا دا جازىلار دەگەن ۇمiتپەن قاراتپاعان دارiگەر، ەمشi قالمادى، ەڭسەم ءتۇسiپ ەسەڭگiرەپ تە كەتتiم، بارلىق جەردە مەنiڭ جولىم بولمايتىنداي كورiنەدi ماعان، بۇرىن تارلىعىن بايقاماعان بiر بولمەلi پاتەرiم تاس قاپاستاي كورiنەدi. "مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىنا قامقورلىق جاسالىنىپ جەڭiلدiكپەن، بيۋدجەت ەسەبiندەگi ۇيلەرگە كەزەككە تۇرعىزىپ ءۇي بەرەدi" دەگەن سوڭ، اكiمشiلiككە بارساق، جاقىنداتپايدى. "بەس جىلدان كەيiن كەزەككە قويامىز"، — دەيدi. قارنى توق، قايعىسى جوق چينوۆنيكتەر، مەنiڭ قيىندىعىمدى قايدان ءتۇسiنسiن. بiز دە ەل قاتارلى ءومiر ءسۇرۋiمiز كەرەك، جۇمىس iستەۋ كەرەك. بالامدى قويار جەر جوق، بالاباقشالاردا قابىلدامايدى. نە پاتەرiم دە كەڭ ەمەس، بiر بولمەدە ءتورت جان تۇرامىز. ء"الi جاسسىڭ، جاستىق ءومiرiڭدi مۇگەدەك بالاڭا قياسىڭ با، ويتكەنشە بالاڭدى مۇگەدەك بالالار ينتەرناتىنا وتكiزiپ تاستا"، — دەۋشiلەر دە بولدى.

ءسابيدiڭ نە كiناسi بار، تاعدىر تارلىق جاساپ، تۋماي جاتىپ سوقىر قىلىپ جازالاسا، ەندi مەن سورماڭداي ءسابيiمدi انالىق ىستىق الاقانىمنان ايىرسام، قۇدايدىڭ الدىندا كۇناھار بولمايمىن با! مەن ومiردەن قايىرشى بولىپ وتسەم دە ونى iستەي الماس ەدiم.

مەن، مەنiڭ بالام وسى زامانعى ۇدەپ بارا جاتقان ەكولوگيالىق اپاتتىڭ قۇرباندارىمىز، بiزدiڭ جانايقايىمىزدى كiم ەستيدi? بiز ەكولوگيالىق اپاتتىڭ قۇرباندارى بۇگiن مىڭداعان ادام بولساق، ەرتەڭ بۇل سان ميلليونعا وسسە، وركەندەگەن ۇكiمەتتەر كiمگە كەرەك؟ بۇگiن مەن وسىنداي قايعىنى ارقالاپ، قاسiرەت شەگiپ جۇرسەم، ەرتەڭ بولاشاق انالار، مەنiڭ كورەگەن كۇنiمدi سiزدەرگە بەرمەي-اق قويسىن قۇداي، سiزدەرگە وسىنداي ومiرگە دۋشار بولماۋلارىڭا كiم كەپiلدiك بەرەدi?!

بۇل ەكولوگيا اپاتى قۇرباندارىنىڭ جانايقايىن جالپى حالىق بولىپ شەشۋiمiز كەرەك دەپ ويلايمىن.

اسەل ءداۋIتوۆا، ونەرتانۋشى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button