استانادا 309 كوشەنIڭ اتى وزگەردI

جاقىندا، استانا كوشەلەرi مەن داڭعىلدارىنا جاڭادان اتاۋ بەرۋ، قايتا اتاۋ نەمەسە بiرiكتiرiپ اتاۋ تۋرالى استانا قالاسى اكiمiنiڭ قاۋلىسى مەن استانا قالاسى ءماسليحاتىنىڭ شەشiمi دۇنيەگە كەلدi. وسىعان وراي، كەشەگi كەڭەس داۋiرiنەن قالعان توتاليتارلىق اتاۋلار وزگەرتiلiپ، وعان قوسا جاڭادان بوي كوتەرگەن اۋداندار مەن كوشەلەرگە 309 جاڭاشا اتاۋلار بەرiلدi.

بۇعان بiر جاعىنان قۋانساق، بiر جاعىنان كوڭiلگە كiربiڭ ۇيالاتقان جايىمىز بار. قۇلدىق پسيحولوگيادان ءالi دە قۇتىلا الماي وتىرعانىمىزعا ون جەتi جىل بولىپتى. ماسەلەن قاراڭىز: وزگە ەمەس، ءوزiمiزدiڭ بiر قازاق اقساقالىمىز "9 مايا" دەگەن كوشەنiڭ وزگەرۋiنە قارسى شىعىپ، اكiمدiككە كەلگەن. سونداي-اق، قاۋلى شىققان كۇنگi قالا اكiمiنiڭ سايتىنا حات جازىپ، تاسادا تۇرىپ تاس اتارلار دا قاراپ قالمادى. مايرا جانيەۆا دەگەن بiرەۋ ءوزiن قالا تۇرعىنىمىن دەي كەلە استانا قالاسى اكiمiنiڭ ورىنباسارى ەرمەك ءامiرحان ۇلى امانشاەۆ پەن استانا قالاسى تiلدەردi دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ورازكۇل اسانعازىعا، "9 مايا" كوشەسiنە "قادىرعالي جالايىري" اتاۋىن بەرگەنگە رەنجiپ، "جالايىري دەگەن كiم، ول قانداي ەڭبەك سiڭiرگەن ەدi?، بيۋدجەتتiڭ اقشاسى بوسقا شاشىلدى" دەپ كiنالايدى. قاۋلى مەن شەشiمدi شىعارعان قالا اكiمi مەن ءماسليحات دەپۋتاتتارى ەكەنiن بiلە تۇرا، اكiم سايتىنا "بيۋدجەت اقشاسىنا جاناشىر" بولىپ حات جازعان "ارىزقوي" استانا اكiمدiگiندە iستەيتiن بiرەۋ. ويتكەنi، قاۋلى شىققان گازەت ءالi حالىققا تاراپ تا ۇلگەرمەگەن. بiراق، جىمىسقى "ساياساتپەن" ۇلتتىق نامىسى بار ازاماتتاردى بiر-بiرiنە ايداپ سالىپ جامان ۇيرەنگەندەردiڭ جولى كەسiلدi. اكiمدiك ونداي حاتتارعا، شۋلاپ كەلگەندەرگە ءوز ورنىمەن جاۋاپ بەرiپ، حالىق مۇددەسiن قورعاپ قالدى…

ق. جالايىري – رەسەي مەن قازاقستاننىڭ دوستىق قارىم-قاتىناسىنا ۇلكەن ىقپال جاساعان ادام. ويتكەنi، XVII عاسىردا جالايىر بابامىز قاسىم پاتشالىعىندا حاننىڭ كەڭەسشiسi بولىپ جۇرگەندە ماسكەۋ كنيازدiگiن، سiبiر كوشپەندiلەرiنەن، ليتوۆ كنيازدiگiنەن، شۆەد كورولدiگiنەن، پولياك مەملەكەتiنiڭ شاپقىنشىلىعىنان قورعاۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقان.

استانادا وزگەرتەتiن اتاۋلار ءالi دە كوپ. جاڭا اتاۋعا يە بولعان كوشەلەردiڭ جارتىسىنان كوبi جەر-سۋ تاريحي، كونە داستان، اقىن-جازۋشى، الاش ارداقتىلارى، تاريحي وقيعالار وتكەن جەرلەر، سوعىس قاھارماندارى اتتارىنا يە بولدى. وزگەرتiلمەگەن كوشەلەردiڭ وزiندە ەكi لەرمونتوۆ، ەكi كاربىشەۆ، جانە دە قازاق ەلiنە، جەرiنە ەشبiر قاتىسى جوق رەسەيدiڭ "سوعىس" باتىرلارى جەتكiلiكتi. مىسالى، جۋكوۆ، سۋۆوروۆ، ماتروسوۆ، گاستەللو، سياقتىلار.

سۇلتان بەيبارىستى بۇكiل اراب جۇرتى "مۇسىلمان الەمiن قورعاپ قالعان باتىر، سۇلتان" دەپ باستارىنا كوتەرiپ، ارداقتايدى. ماسكەۋدi جاۋدان قورعاپ قالۋعا قانىن دا، جانىن دا اياماعان باۋىرجان مومىش ۇلىنا ورىستار ماسكەۋدiڭ بiر كوشەسiن دە قيماي وتىر ەمەس پە؟ ال، قازاقتاردىڭ جىل سايىن ءماز بولىپ اتاپ وتەتiن 9 مامىر كۇنi رەسەيدە، ماسكەۋدiڭ قىزىل الاڭىندا ولار ء"وز باتىرلارىن" عانا قۇرمەتتەپ، قازاقتىڭ باۋىرجان، توقتار، مالiك، تالعات بيگەلدينوۆ سياقتى باتىرلارىن قاپەرiنە دە المايدى. رەسەيلiكتەر جىل وتكەن سايىن بiزدiڭ بiر ميلليون ەكi ءجۇز مىڭ سوعىسقا قاتىسقان ادامدارىمىزدى ەلەپ-ەسكەرۋدەن قالىپ بارادى.

قازاقستاننىڭ قاي قالاسىنا بارساڭىز قاپتاعان پۋشكين، لەرمونتوۆ، تولستوي، چەحوۆ، گوگول كوشەلەرiنەن اياق الىپ جۇرە المايسىڭ. وسىدان ەكi جىل بۇرىن قازاقستاندا "پۋشكين جىلى" بولعاندا، رەسەيدە "اباي جىلى" بولدى. وكiنiشتiسi – قازاقستاننىڭ بiر سىنىبى بولعان 5-6 ءۇيi بار اۋىلدارعا شەيiن پۋشكيننiڭ ولەڭدەرiن جاتتاپ، دايىندالىپ، قانشا ۋاقىتىن سارپ ەتiپ، كەشتەر وتكiزiپ اۋرە-سارساڭعا ءتۇستi. كەرiسiنشە، "اباي جىلىن" ماسكەۋدiڭ بiر-ەكi مەكتەبiنەن باسقا بiردە-بiرەۋi اتاعان دا جوق. ابايدىڭ بۇل دۇنيەدە بولعانىن دا بiلمەيدi.

توعايباي نۇرمۇرات ۇلى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button