Цифрлық платформалар арқылы джаз тыңдау күнделікті күйзелісті жеңілдетіп, адамның эмоциялық жағдайын реттеуге ықпал етуі мүмкін. Қытай ғалымдары жүргізген зерттеу музыка тыңдау кезінде мидағы электрлік белсенділік пен жүрек соғысының өзгеретінін анықтады. Зерттеу нәтижелері Acta Psychologica ғылыми журналында жарияланған, деп хабарлайды turkystan.kz.
Қарбалас өмір, жұмыс пен оқуға байланысты қысым көптеген адамның эмоциялық жағдайына әсер етеді. Мұндай кезде кейбір адамдар музыка тыңдау арқылы көңіл күйін реттеуге тырысады. Психологияда бұл эмоцияны реттеу деп аталады. Ал адамның күнделікті уайымынан уақытша алыстап, музыкаға немесе басқа әрекетке берілуі психологиялық демалыс ретінде қарастырылады.
Қытайдың Шэньян педагогикалық университетінің зерттеушісі Юйхао Тянь мен Шанхай бейнелеу өнері институтының ғалымы Сяочэнь Чжан осы құбылыстың адам ағзасына әсерін зерттеген. Олардың жұмысына Қытайдың Гуандун провинциясында тұратын, музыка тыңдауға арналған цифрлық платформаларды үнемі пайдаланатын 18 бен 45 жас аралығындағы 300 адам қатысқан.
Алдымен қатысушылардан джаз тыңдау жиілігі, музыкаға бөлетін уақыты және көңіл күйіне қарай арнайы плейлистерді пайдалану әдеті туралы сұралды. Сондай-ақ олардың эмоцияларын қалай басқаратыны мен күйзеліс тудыратын жағдайлардан уақытша алыстауға бейімділігі бағаланды.
Сауалнама нәтижелері джазды жиі тыңдайтын адамдардың эмоцияларын реттеу дағдылары жақсырақ болуы мүмкін екенін көрсетті. Олар жағымсыз сезімдерін басып тастағаннан гөрі, мәселеге басқа қырынан қарау сияқты тәсілдерді жиірек қолданған. Дегенмен бұл нәтиже джаз тыңдау аталған дағдыларды тікелей қалыптастырады дегенді білдірмейді.
Зерттеудің келесі кезеңінде 50 қатысушы зертханаға шақырылды. Ғалымдар оларға джаз және салыстыру үшін басқа аспаптық музыкалық шығармаларды тыңдатып, ағзадағы физиологиялық өзгерістерді бақылаған.
Ми белсенділігі электроэнцефалография (ЭЭГ) арқылы өлшенді. Сонымен қатар зерттеушілер жүрек соғысының өзгергіштігін және терінің электр өткізгіштігін тіркеді. Жүрек соғысының өзгергіштігі вегетативтік жүйке жүйесінің қызметін бағалауға көмектессе, терінің электр өткізгіштігі тер бездерінің белсенділігі мен ағзаның физиологиялық қозуын көрсетеді.
Джаз тыңдаған кезде мидағы альфа және тета толқындарының белсенділігі артқан. Бұл толқындар көбіне босаңсу, тыныш сергектік және зейіннің белгілі бір әрекетке шоғырлануымен байланысты. Сонымен бірге қатысушылардың жүрек соғысының өзгергіштігі жоғарылап, терінің электр өткізгіштігі төмендеген. Ғалымдар мұны жүйке жүйесіндегі тыныштану үдерісімен және денедегі кернеудің азаюымен байланыстырады.
Зерттеушілер 22 қатысушымен тереңдетілген сұхбат та жүргізген. Әңгіме барысында респонденттер джаз тыңдау күнделікті мәселелерден уақытша алыстап, эмоцияларын табиғи түрде сезінуге мүмкіндік беретінін айтқан. Олардың сөзінше, музыка уайымнан арылуға көмектескенімен, шынайы өмірден толық оқшаулануға итермелемейді.
Кейбір қатысушылар музыкалық платформалардың алгоритмдерін де пайдалы деп бағалаған. Олардың айтуынша, ұсыныстар жүйесі көңіл күйіне сәйкес музыка таңдап, шаршаған кезде қосымша шешім қабылдау қажеттілігін азайтады.
Ғалымдар алынған деректер джаз тыңдау мен эмоцияны реттеу арасындағы байланысты көрсететінін атап өтеді. Алайда зерттеу белгілі бір кезеңдегі деректерге негізделгендіктен, музыканың күйзелісті тікелей азайтатынын немесе эмоцияны басқару қабілетін жақсартатынын нақты дәлелдей алмайды. Музыкаға әуес адамдардың бастапқыда-ақ күйзелісті басқару дағдылары жақсы болуы да мүмкін.
Сонымен қатар зерттеу барысында қатысушылардың бастапқы күйзеліс деңгейі, тұлғалық ерекшеліктері және басқа музыкалық жанрларға деген талғамы толық ескерілмеген. Сондықтан бұл нәтижелерді барлық адамға бірдей қолдануға болмайды.
Зерттеудің авторлары болашақта музыканың ұзақ мерзімді әсерін бақылап, оның әртүрлі жанрларының адам психологиясына ықпалын салыстыру қажет екенін айтады.
Зерттеу джазды цифрлық платформалар арқылы тыңдаудың эмоциялық жағдаймен және ағзаның физиологиялық реакцияларымен қалай байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен музыканы күйзелісті басқарудың қосымша тәсілі ретінде қарастырған дұрыс: оның әсері адамның жеке ерекшелігіне және нақты жағдайына байланысты өзгеруі мүмкін.
