Нарциссизм, макиавеллизм мен психопатия белгілері бар адамдар кей жағдайда шығармашылық жетістікке көбірек қол жеткізуі мүмкін. Алайда ғалымдардың жаңа зерттеуі мұның себебі «нашар» мінезде емес, ақпаратты дербес әрі сыртқы ықпалға азырақ тәуелді өңдеу тәсілінде болуы мүмкін екенін көрсетті, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеу Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts журналында жарияланған. Италиядағы Л’Акуила университетінің зерттеушісі Марко Джанкола орташа жасы 21-дегі 212 студенттің деректерін талдаған. Қатысушылар арасында биология, медицина және психология мамандықтарында оқитын жастар болған.
Ғалымдар ең алдымен қатысушылардағы «қараңғы триада» деп аталатын үш қасиетті – макиавеллизмді, психопатиялық және нарциссистік белгілерді бағалаған. Кейін олардың когнитивтік стилі арнайы тест көмегімен тексерілген. Қатысушылар күрделі суреттің ішінен жасырылған қарапайым пішінді неғұрлым тез тапса, олардың ойлау стилі «өріске тәуелсіз», яғни сыртқы контекст пен бөгде сигналдардың ықпалына азырақ тәуелді деп есептелген.
Сонымен қатар ғалымдар қатысушылардың музыка, бейнелеу өнері, жазушылық, ғылыми жаңалықтар, өнертабыс, театр және аспаздық секілді он саладағы нақты шығармашылық жетістіктерін бағалаған. Жас, жыныс, білім деңгейі, интеллект, жаңа тәжірибеге ашықтық және дивергентті ойлау сияқты шығармашылыққа әсер етуі мүмкін басқа факторлар да есепке алынған.
Нәтижесінде макиавеллизм, психопатия және нарциссизм көрсеткіштері жоғары қатысушылар жасырылған фигураларды жылдамырақ тапқан. Бұл олардың өз пайымына көбірек сүйеніп, маңызды ақпаратты айналасындағы артық контекстен жақсырақ ажырата алатынын көрсетуі мүмкін. Дәл осы когнитивтік стиль шығармашылық жетістіктердің жоғары болуымен байланысты болған.
Бірақ зерттеудегі маңызды деталь – «күңгірт триада» белгілері мен шығармашылық жетістік арасындағы тікелей байланыс статистикалық тұрғыдан маңызды болмаған. Байланыс тек дербес, контекстке тәуелсіз ойлау стилі арқылы жанама түрде байқалған. Сондықтан «нарцисс немесе психопат адамдар шығармашыл келеді» деген қарапайым қорытынды жасау дұрыс емес.
Зерттеу авторының түсіндіруінше, макиавеллизмі жоғары адам стратегиялық мақсатқа қатысы жоқ ақпаратты елемеуге бейім болуы мүмкін. Психопатиялық белгілер әлеуметтік нормалардың ықпалына азырақ тәуелді болумен, ал нарциссизм өз пікіріне жоғары сеніммен байланысты болуы ықтимал. Осындай қасиеттер кей жағдайда қалыптасқан үлгіден шығып, жаңа шешім іздеуге мүмкіндік беруі мүмкін.
Сонымен қатар ғалымдар бұл нәтижелерді асыра түсіндірмеуге шақырады. Зерттеу бір мезетте жүргізілгендіктен, себеп-салдарлық байланысты дәлелдемейді. Оның үстіне қатысушылар негізінен «күңгірт» тұлғалық белгілері төмен университет студенттері болған. Бұған дейінгі ірі метаталдау да шығармашылықтың нарциссизм және макиавеллизммен байланысы бар екенін көрсеткенімен, бұл байланыс әлсіз болған, ал психопатиямен тұрақты байланыс анықталмаған.
