Кәсіпкерлікке бейімділік тек білімге немесе тәжірибеге емес, адамның мінез ерекшеліктеріне де байланысты болуы мүмкін. Испаниялық ғалымдар жаңа идеяларға ашықтық пен жауапкершіліктен бөлек, нарциссизм және психопатиялық белгілер де кәсіпкерлік ойлаумен байланысты екенін анықтады. Зерттеу Acta Psychologica ғылыми журналында жарияланған, деп хабарлайды turkystan.kz.
Мадрид Комплутенсе университетінің зерттеушілері Испаниядағы 591 ересек адамның деректерін талдаған. Қатысушылардың жасы 26 мен 76 аралығында болған. Олардың арасында жалдамалы қызметкерлер де, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар да бар.
Ғалымдар қатысушыларға бірнеше сауалнама ұсынған. Бірінде олардың жаңа мүмкіндік байқауға, тың идея ұсынуға және кәсіпкерлік бастама көтеруге қаншалықты бейім екені өлшенген. Қалған сауалнамалар адамның жалпы мінез ерекшеліктері мен «түнек үштігі» деп аталатын нарциссизм, психопатия және макиавеллизм белгілерін бағалаған.
Нәтижесінде жаңа тәжірибеге ашық, жауапкершілігі жоғары және экстраверт адамдардың кәсіпкерлікке бейімділік көрсеткіші жоғары болған. Осылардың ішінде жаңа идеялар мен тәжірибеге ашықтық ең күшті байланыстардың бірін көрсеткен.
Сонымен қатар нарциссизм мен психопатиялық белгілер де кәсіпкерлікке бейімділікпен оң байланысты болған. Әсіресе нарциссизмнің ықпалы айқынырақ шыққан. Ал макиавеллизм барлық басқа фактор ескерілгеннен кейін кәсіпкерлік бейімділіктің сенімді жеке көрсеткіші болмаған.
Зерттеушілердің түсіндіруінше, нарциссизмге тән өзіне жоғары сенімділік, мәртебеге ұмтылу және өзгелерге ықпал етуге деген ниет кәсіп бастауға қажетті кейбір қасиеттермен сәйкес келуі мүмкін. Ал психопатиялық белгілердің ішінде тәуекелден қорықпау мен импульсивтілік кәсіпкерлік ортадағы белгісіздікке төзімділікпен ұштасуы ықтимал.
Алайда бұл қасиеттердің бизнес үшін міндетті түрде пайдалы екенін зерттеу көрсетпейді. Эмпатияның төмендігі, манипуляция немесе шамадан тыс өзіне сенімділік компания басқаруда керісінше проблема туғызуы мүмкін.
Зерттеуде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдардың кәсіпкерлік бейімділігі жалдамалы қызметкерлерге қарағанда жоғары болған. Сондай-ақ жас қатысушылар мен ер адамдар орта есеппен жоғары көрсеткіш көрсеткен.
Жалпы алғанда жас, жыныс, жұмыспен қамтылу түрі және зерттелген тұлғалық ерекшеліктер кәсіпкерлік бейімділіктегі айырмашылықтардың шамамен 41 пайызын түсіндірген. Оның ішінде «Үлкен бестік» қасиеттері модельге елеулі үлес қосса, «қараңғы үштік» белгілері қосымша ақпарат берген.
Дегенмен зерттеудің маңызды шектеуі бар. Барлық дерек қатысушылардың өзі толтырған сауалнамалардан алынған және адамдар бір ғана кезеңде зерттелген. Сондықтан нарциссизм немесе психопатиялық белгілер адамды кәсіпкер етеді деп айтуға болмайды. Керісінше, өзіне жоғары баға беруге бейім адам сауалнамада өзінің кәсіпкерлік қабілетін де асыра бағалауы мүмкін.
Зерттеу нақты кімнің бизнес ашқанын немесе кәсіпте кімнің табысқа жеткенін де тексермеген. Сондықтан нәтижелер кәсіпкерлік жетістікке емес, ең алдымен кәсіпкерлікке деген психологиялық бейімділікке қатысты. (ScienceDirect)
Ғалымдардың қорытындысы бойынша, кәсіпкерлік мінездің бір ғана түрімен түсіндірілмейді. Жаңа идеяға ашықтық, жауапкершілік және экстраверсиямен қатар, нарциссизм мен психопатиялық белгілердің белгілі бір деңгейі де адамның өзін кәсіпкерлікке бейім сезінуімен байланысты болуы мүмкін.
