Қант қосылмаған газдалған су тіс эмаліне тәтті газды сусындардан әлдеқайда аз әсер етуі мүмкін. Мұндай алдын ала қорытынды NUTRITION 2026 ғылыми конференциясында таныстырылған шағын зерттеуде жасалды. Жұмысқа АҚШ-тағы Пердью университетінің мамандары қатысқан, деп хабарлайды turkystan.kz.
Ғалымдар 20 ересек адамның ауыз қуысындағы қышқылдықтың әртүрлі сусыннан кейін қалай өзгеретінін өлшеген. Қатысушыларға қант қосылған газды сусын, кәдімгі қантсыз газдалған су, кальциймен байытылған газдалған су және жай су берілген. Әр адам барлық төрт сусынды ішкендіктен, нәтижелерді бір қатысушының өз көрсеткіштерімен салыстыруға мүмкіндік туған.
Тіс эмаліне қауіп ауыз қуысындағы pH көрсеткіші шамамен 5,5-тен төмен түскенде арта бастайды. Мұндай жағдайда қышқыл эмаль құрамындағы минералдарды біртіндеп ерітуі мүмкін. Зерттеу барысында ең айқын әрі ұзақ қышқылдану қантты газды сусыннан кейін байқалған. Оның әсерінен сілекейдің pH деңгейі жай сумен салыстырғанда сусынды ішкеннен кейінгі екінші және жиырмасыншы минутта да төмен болған.
Қантсыз кәдімгі газдалған су сілекейдің pH көрсеткішін екінші минутта уақытша төмендеткен. Ал кальций қосылған газдалған судан кейін өзгеріс бесінші минутта байқалған. Екі жағдайда да ауыз қуысындағы қышқылдық 20 минут ішінде бастапқы деңгейіне жуықтаған. Қысқа бақылау уақытында pH тіс эмалі бұзыла бастайтын 5,5 шегінен төмен түспеген.
Бұл нәтиже газдалған судың тіске мүлде әсер етпейтінін білдірмейді. Газдалу кезінде суда көмір қышқылы пайда болып, сусынның қышқылдығы жай суға қарағанда жоғарылайды. Дегенмен адамның сілекейі қышқылды бейтараптандырып, ауыз қуысындағы қалыпты ортаны қалпына келтіруге көмектеседі.
Ғалымдардың айтуынша, тәтті газды сусынды қантсыз газдалған сумен алмастыру тіс эмалінің мүжілу қаупін азайтуы мүмкін. Қант ауыздағы бактерияларға қорек болып, олардың қосымша қышқыл бөлуіне жағдай жасайды. Сондықтан қышқыл мен қант қатар кездесетін сусындар тіс үшін көбірек қауіп төндіреді.
Алайда зерттеу тек сілекейдің 20 минут ішіндегі өзгерісін бақылаған. Ол қатысушылардың тіс эмалін айлар немесе жылдар бойы зерттеген жоқ. Сусынның нақты әсері оны қаншалықты жиі ішетініне, ауызда қанша уақыт ұстайтынына, құрамында қант, лимон қышқылы немесе хош иістендіргіштердің болуына байланысты. Нәтиже әзірге ғылыми конференцияда ұсынылған, толық рецензияланған журнал мақаласы ретінде жарияланбаған.
Әсіресе цитрус дәмі берілген газдалған суларға сақ болған жөн. Олардың құрамына лимон немесе басқа қышқылдар қосылса, эмальға түсетін әсер кәдімгі қантсыз газдалған суға қарағанда күшеюі мүмкін. Қант қосылған өнімді қарапайым газдалған суға жатқызуға болмайды.
Америкалық стоматологтер қауымдастығы қышқыл сусынды күні бойы ұрттап жүрмей, тамақпен бірге немесе бір рет ішуді ұсынады. Одан кейін ауызды жай сумен шаюға болады. Қышқыл сусыннан кейін тісті бірден тазаламай, сілекейдің эмаль ортасын қалпына келтіруіне уақыт берген дұрыс. Ал тіс үшін ең бейтарап таңдау бұрынғыдай қантсыз жай су болып қала береді.
Зерттеушілер алдағы уақытта газдалған судың ауыз қуысына ұзақ мерзімді әсерін және кальций қосудың эмальды қорғауға көмектесетін-көмектеспейтінін анықтауды жоспарлап отыр. Қазіргі нәтиже бойынша, қантсыз әрі дәм қоспалары жоқ газдалған су қалыпты мөлшерде тұтынылса, тәтті газды сусынға қарағанда тіс үшін қауіпсіздеу балама болуы мүмкін.
