Еуропаның ірі қалаларындағы үйлер мен кеңселердің көбісіне көлеңке түспейді. Спутникпен талдау нәтижесі 25 қаладағы 5,5 миллионнан астам ғимараттың шамамен 80 пайыздан астамы ағаш көлеңкесі аз аймақта орналасқанын көрсетті, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеуді Австралиядағы RMIT университетінің қалаларды көгалдандыру жөніндегі сарапшысы, доктор Тами Крозер жүргізген. Мамандар ғимараттардың айналасындағы ағаш жамылғысын зерттеп, олардың аптап ыстық кезінде қаншалықты қорғалғанын бағалаған. Ғалымдардың айтуынша, ғимарат маңындағы аумақта ағаш жамылғысы кемінде 30 пайыз болған жағдайда ғана ол салқындатуға тиімді әсер етеді. Алайда зерттеу нәтижесінде мұндай қолайлы жағдайға Еуропаның ірі қалаларындағы ғимараттардың тек шамамен 16 пайызы ғана ие екені анықталды.
Ағаш көлеңкесі жаз мезгілінде қала тұрғындары үшін аса маңызды. Жасыл желегі мол аудандарда температура 6-10 градусқа дейін төмен болуы мүмкін. Ал ағаш аз, асфальт пен бетон көп аймақтар күн ыстығында тез қызып, тұрғындар үшін жайсыз әрі қауіпті ортаға айналады. Зерттеу қалалар арасында үлкен айырмашылық бар екенін көрсетті. Ең жақсы көрсеткіш Кельн мен Гамбург қалаларында тіркелген. Бұл қалаларда ғимараттардың шамамен 45 пайызы жеткілікті ағаш көлеңкесі бар аумақта орналасқан. Ниццада бұл көрсеткіш 41 пайызға жуық.
Ал ең төмен нәтиже Севильяда байқалған. Онда ғимараттардың 98 пайызы күнгейде тұр. Парижде бұл көрсеткіш 96 пайыз, Лондонда 93 пайыз шамасында. Бұл қалаларда ғимараттардың айналасындағы ағаш жамылғысының орташа үлесі небәрі 12 пайызға жуық.
Доктор Крозердің айтуынша, қала сырттай жасыл болып көрінгенімен, бұл барлық тұрғын үй мен кеңсе жеткілікті көлеңкеде тұр дегенді білдірмейді. Маңыздысы ағаштардың жалпы саны ғана емес, олардың адамдар тұратын және жұмыс істейтін ғимараттарға қаншалықты жақын орналасқаны.
Зерттеу әлеуметтік теңсіздік мәселесін де ашып көрсетті. Табысы төмен аудандарда жасыл желек аз, ал асфальт пен бетон көп болады. Соның салдарынан мұндай аймақтардың тұрғындары аптап ыстықтан көбірек зардап шегеді. Сарапшылардың пікірінше, ыстыққа бейімделуге мүмкіндігі аз адамдар көбіне ең ыстық ортада өмір сүруге мәжбүр.
Сонымен қатар ғалымдар тығыз құрылыс әрдайым басты мәселе емес екенін айтады. Егер халық көп шоғырланған ауданда ересек ағаштар жеткілікті болса, ондағы температура жасыл желегі аз көрші аудандармен салыстырғанда едәуір төмен болуы мүмкін.
Мамандар қалаларды ыстықтан қорғау үшін жаңа ағаш отырғызумен қатар, бұрыннан өсіп тұрған ересек ағаштарды сақтауға ерекше мән беру керек екенін ескертеді. Себебі жаңа отырғызылған көшет ғимаратқа толық көлеңке беруі үшін 15-20 жыл қажет болуы мүмкін.
Зерттеу авторларының пікірінше, климаттың жылынуы жағдайында қалаларды көгалдандыру тек көріктендіру жұмысы емес. Бұл тұрғындардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғаудың маңызды бөлігіне айналып отыр.
Сарапшылар қала жоспарлауда ағаш көлеңкесін негізгі фактор ретінде қарастыруды ұсынады. Әсіресе табысы төмен аудандарды көгалдандыру, ересек ағаштарды қорғау және жаңа құрылыс жобаларында табиғи көлеңке аймақтарын алдын ала ескеру қажет.
