Германиядағы University of Konstanz ғалымдары классикалық физикадағы үйкеліс туралы түсінікті өзгертуі мүмкін жаңалық ашты. Зерттеу нәтижелері Nature Physics журналында жарияланды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Дәстүрлі түрде үйкеліс заңы бойынша, екі бет бір-біріне неғұрлым қатты қысылса, үйкеліс соғұрлым артады деп есептеледі. Алайда жаңа тәжірибе бұл заңның барлық жағдайда жұмыс істемейтінін көрсетті.
Ғалымдар бір-біріне тимейтін екі магниттік қабаттан тұратын модель жасаған. Жоғарғы қабат төменгінің үстімен қозғалады, бірақ олардың арасында тек магнит өрісі ғана байланыс орнатады. Яғни физикалық жанасу мүлде жоқ.
Эксперимент нәтижесі күтпеген қорытынды берді:
– қабаттар тым жақын немесе тым алыс болғанда үйкеліс дерлік байқалмайды
– ал орташа қашықтықта үйкеліс ең жоғары деңгейге жетеді
Бұл құбылыс магниттердің ішкі құрылымымен байланысты. Әр қабаттағы магниттік элементтер әртүрлі бағытқа «ұмтылады», нәтижесінде қозғалыс кезінде олар үнемі қайта конфигурацияланып отырады. Осы ішкі қайта құрылу энергияны «жұтып», үйкеліс әсерін тудырады.
Зерттеуде маңызды рөл атқаратын тағы бір ұғым – Hysteresis. Яғни жүйенің қазіргі күйі оның өткен өзгерістеріне тәуелді болады.
Бұл жаңалық үйкелістің тек сыртқы күшке ғана емес, материалдың ішкі динамикасына да байланысты екенін дәлелдейді. Ғалымдардың айтуынша, бұл болашақта жанаспай-ақ үйкелісті басқаруға мүмкіндік береді. Мұндай технологиялар микроқұрылғыларда, магниттік мойынтіректерде және дірілді азайтатын жүйелерде қолданылуы мүмкін.
Қысқасы, кейде үйкеліс үшін жанасудың өзі де міндетті емес екен.
