Францияда антикалық дәуірдің ең жұмбақ құжаттарының бірі саналатын Archimedes Palimpsest қолжазбасының бұрын жоғалды деп есептелген бір беті табылды. Бұл туралы Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik журналында жарияланды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Жоғалған бетті French National Centre for Scientific Research ғалымы анықтаған. Ол табылған парақты XX ғасырдың басында түсірілген тарихи фотосуреттермен салыстырып, бұл атақты қолжазбаның 123-беті екенін дәлелдеген. Аталған фотосуреттерді 1906 жылы дат филологы Johan Ludvig Heiberg түсірген және олар қазір Royal Danish Library қорында сақтаулы.
Палимпсест – X ғасырда жазылған грек қолжазбасы. Орта ғасырларда пергамент өте қымбат болғандықтан, көне мәтіндерді қырып тастап, оның үстіне жаңа мәтін жазу жиі кездесетін. Осындай көп қабатты қолжазбалар палимпсест деп аталады, ал олардың төменгі қабатында бұрынғы мәтіндер сақталып қалуы мүмкін.
Табылған бетте де осы ерекшелік анық байқалады. Қолжазбаның үстіңгі қабатында дұғалар жазылғанымен, олардың астынан ежелгі математикалық сызбалар мен On the Sphere and Cylinder трактатының үзінділері көрінеді. Бұл еңбекте ғалым шар мен цилиндрдің геометриялық қасиеттерін зерттеген.
Беттің екінші жағында тағы бір қызық дерек бар. XX ғасырда пергаменттің үстіне екі арыстанның арасында тұрған пайғамбар Даниил бейнеленген миниатюра салынған. Бояу ежелгі мәтінді дерлік толық жауып қалғандықтан, оны қарапайым тәсілдермен оқу әзірге мүмкін болмай отыр.
Қолжазбаның тарихы бірнеше ғасырды қамтиды: ол алғашында Иерусалимде сақталып, кейін Константинопольге жеткізілген, одан соң Францияға өтіп, ақыры аукционда сатылған. Бүгінде палимпсестің негізгі бөлігі Walters Art Museum қорында сақтаулы.
Ғалымдар енді табылған парақты жаңа технологиялардың көмегімен зерттемек. Атап айтқанда, мультиспектрлік түсірілім мен синхротрондық рентген-флуоресценттік талдау әдістерін қолдану жоспарланып отыр. Бұл тәсілдер бояу немесе кейінгі жазулардың астында қалған көне мәтінді де оқуға мүмкіндік береді.
