Shanghai Jiao Tong University эпидемиологтері АҚШ-тағы 1999–2000 жылдардағы Ұлттық денсаулық және тамақтану сауалнамасына қатысқан 326 адамның деректерін талдап, ағзадағы кейбір өнеркәсіптік химикаттар деңгейі мен биологиялық қартаю жылдамдығы арасында байланыс барын анықтады. Зерттеу нәтижелері Frontiers in Public Health журналында жарияланған, деп хабарлайды turkystan.kz.
Әңгіме пер- және полифторланған алкил заттары (PFAS) туралы. Бұл – көміртек-фтор байланысы өте берік синтетикалық қосылыстар. Олар табиғи ортада мың жылға дейін ыдырамай сақталуы мүмкін. 1940-жылдардан бері PFAS су өткізбейтін жабындарда, күймейтін табаларда, тағам қаптамасында және өрт сөндіру көбік құрамында қолданылып келеді. Бұрынғы екі түрі қатерлі ісік пен жүрек-қан тамыр ауруларымен байланысына байланысты тыйым салынған. Алайда өнеркәсіп молекула құрылымын сәл өзгертіп, жаңа баламаларын шығаруды жалғастырып жатыр.
Ғалымдар биологиялық жасты бағалау үшін ДНҚ метилденуіне негізделген 12 «эпигенетикалық сағатты» пайдаланған. Нәтижесінде 50-64 жас аралығындағы ер адамдарда PFNA (перфторнонан қышқылы) деңгейі жоғары болған сайын қартаю көрсеткіштері жылдамырақ өзгергені байқалған.
Әйелдерде мұндай айқын байланыс анықталмаған. Зерттеушілер мұны ер адамдардың өмір салты факторларымен, яғни темекі шегу және басқа да экологиялық әсерлермен түсіндіруі мүмкін деп болжайды.
Орта жас биологиялық тұрғыдан «сезімтал кезең» саналады: бұл уақытта ағза жасқа байланысты күйзелістерге бейімірек болады. Сондықтан дәл осы топ химиялық әсерге көбірек реакция беруі ықтимал.
Сонымен бірге авторлар анықталған корреляция себеп-салдарлық байланысты дәлелдемейтінін ескертеді. PFAS қосылыстарының эпигенетикалық маркерлерге қалай әсер ететінін түсіну үшін қосымша зерттеулер қажет.
