Кемелдік келбеті

Саясатты мемлекет басқар­ған тұлғалар жасайтыны бел­гілі. Сондай-ақ, саясат жайын­­да аса ауқымды талдаулармен ел бо­ла­шағы үшін істелген іс­тердің мән-ма­ғы­насын жан-жақ­ты түсіндіріп беретін де солар. Өйткені кез келген адам кө­теріле ал­майтын биіктен қа­рап – кең барлап, терең толғау үшін тек ел басқару тәжірибесі ғана емес, үлкен парасат, сын­дарлы ой керек. Сон­да ғана ірі саясаткердің қаламынан ха­лық­­ты мемлекетшілдікке тәр­биелейтін мән-маңызы зор ең­бектер тумақ.

Оқығанға осындай ой салатын Мемлекет бас­шысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ширек ғасырдан бері шығып келе жатқан кітаптары еліміздің бүгінгі және болашақ интеллектуалдары үшін зор пайдасын тигізері анық. Себебі Қазақ­стан Президентінің мемлекеттік мүдде тұрғы­сынан ой толғап, әлемдегі оқиғалар мен елдің дамуы жайлы жасаған талдаулары парасатты пайым­ға толы.

Жалпы дәрежесі биік дипломат, халық­ара­лық қатынастар ісінің аса көрнекті тұл­ға­сының бірі Қасым-Жомарт Тоқаев саяси мә­селелер жөнінде, оның ішінде халық­ара­лық маңызды оқиғалар жайлы кітап жазу ісін ерте кезден бастаған. 1975 жылы Мәскеу мем­лекеттік халықаралық қатынастар инс­титутын бітіргеннен кейін КСРО Сыртқы іс­тер министрлігіне қызметке тұрып, 1983 жы­лы Бейжің лингвистика институтында 10 айлық тәжірибеден өтеді. Ал 1985 жылы Бей­жіңдегі кеңес елшілігіне жіберіліп, онда 1991 жылға дейін екінші хатшы, бірінші хатшы жә­н­е кеңесші лауазымдарында қызмет ат­қар­ған. Сонда жүргенде 1989 жылы Бей­жің­нің Тяньаньмэнь алаңында болған сту­дент­тер толқуын көзімен көрген Қ.Тоқаев өзіне әсер еткен бұл оқиға туралы отандастарына әңгімелеп беруді алдына мақсат етіп қойған. Сөйтіп 1993 жылы «Как это было: хроника вол­нений в Пекине (04.1989-06.1989)» («Бұл қалай болды: Бейжіңдегі толқулар хро­ни­касы. (04.1989-06.1989)» атты кітабын шы­ғар­ды. Саясаткердің көзімен Қытайдағы бол­ған оқиғаның жайы баяндалған бұл кітап қа­зіргідей ақпараттық технология дами қой­маған заманда қалың жұртқа Азиядағы алып елде болған жағдайдың себебі мен салдарын тү­сіндірген бағалы кітап болды.

1989 жылғы 15-18 мамырда КСРО Пре­зи­денті М.Горбачевтің Қытайға жасаған рес­ми сапары кезінде Қытайда демок­ра­тия­лық өзгерістер болғанын қалаған Қытай сту­денттерінің толқуына қайта құру кезінде КСРО-да болып жатқан өзгерістердің дем бергені анық. Алайда Қытай коммунистік пар­тиясы басшылығы мәселені келісіммен бейб­іт түрде шешуге тырысып бақса да одан оң­ды нәтиже шығара алмай, бұл саяси дағ­дарыс­тан тезірек құтылу үшін ереуілдеткен ха­лыққа қарсы күш құрылымдарын қолдан­ды. Алайда бұл әрекеті Қытайды әлемдік қауым­дастық алдында демократиялық өзге­рісті қаламайтын ел ретінде танытып, Тя­ньа­ньмэнь оқиғасы әлі күнге оны сынаушыларға мық­ты аргумент болып келеді. Мәселенің осы жағына ой жүгірткен Қасым-Жомарт То­қаев сол кездегі Қытай басшылығының ше­шімі дұрыс болды ма деген сауалға жауап ізде­теді.

Халықаралық дәрежедегі дипломат,  әлем­дік масштабтағы саяси үдерістердің дем-ты­нысын терең сезінетін Қ.Тоқаевтың 1995 жылы шық­қан «Организация Объединенных Наций: полвека служения миру» («Біріккен Ұлт­тар Ұйымы: Бейбітшілікке жарты ғасыр қыз­мет» кітабында БҰҰ-ның әлем ел­­дері ара­сындағы бейбіт келісімдер мен қа­­тынас­тардағы рөлі жазылса, одан кейінгі «Тәуел­сіздік туы астында» («Под стягом неза­ви­­симости», 1997), «Жаһандану жағдайын­да­ғы Қазақстанның сыртқы саясаты» («Вне­ш­няя политика Казахстана в условиях глоба­ли­за­ции», 1998), «Қазақстан Респуб­лика­сы­ның дип­ломатиясы» («Дипломатия Респуб­лики Казахстан», 2001), «Беласу» («Прео­до­ление», 2003), «Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметі («Дипломатическая служба Республики Казахстан», 2004), «Нұр мен көлеңке» («Свет и тень», 2007), «Тарих жаз­­­ған адам» («Он делает историю», 2010) кі­тап­­тары Қазақстанның саяси-экономи­ка­лық даму үдерісіне арналды.

Ал «Тәуелсіздік туы астында», «Жаһандану жағдайындағы Қазақстанның сыртқы сая­саты» деген екі кітабында тәуелсіз Қазақстан Рес­публикасының өз іргетасын қалап, әлем­дік қауымдастықтың тең құқықты мүшесіне айналып халықаралық аренада өз даму жолы бар ел ретінде таныла бастаған кезі, геосаяси жағдайлардағы алғашқы қадамдары жайлы айтылады. Кітап авторы аталған еңбегінде экономика мен саясаттағы жаһандану мә­се­лелерін толғап, Қазақстан Респуб­ли­касының сыртқы саясатындағы экономикалық фак­торларға талдау жасайды.

Халықаралық қатынастардың бүге-шіге­сіне дейін білетін және бұл салада мол тәжі­ри­бесі бар Қасым-Жомарт Кемелұлы «Қа­зақ­стан Республикасының дипломатиясы» («Дип­ломатия Республики Казахстан») (2001) кітабын Қазақстан Республикасы сырт­қы саясатының қалыптасуы мен да­муының алғашқы онжылдығына арнап, ел дипломатиясының жетістіктерін сараптаған. Кітап­та Қазақстан Республикасының Тұң­ғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың сыртқы саяси қызметімен қатысты маңызды оқиғалар туралы айтылып, сонымен қатар Елбасының әлемнің жетекші державалары­ның мемлекеттік қайраткерлерімен келіс­сөз­дерді қалай жүргізгені жан-жақты баян­далған. Әрине, мұндай кітапқа халықаралық дәрежеде көңіл бөлінбей тұрмайды, кітап шыққанына көп өтпей Бейжіңдегі «Синьхуа» мем­лекеттік ақпарат агенттігінің баспасы Қ.Тоқаевтың «Жаһандану жағдайындағы Қа­зақстанның сыртқы саясаты» кітабын қытай ті­ліне аударып жариялады. 2001 жылғы 19 қа­занда Бейжіңде тұсаукесері өткен бұл кі­тап көрші елдің Қазақстанға деген қы­зығу­шылығын оятып, еліміздің дипло­ма­тиялық әлеуетін тануға деген құлшынысын арт­тыр­ғаны сөзсіз.

2003 жылы Қ.Тоқаевтың «Беласу» атты бе­сін­ші кітабы жарық көрді. Ол кезде Қасым-Жомарт Кемелұлы Қазақстанның Мем­лекет­тік хатшысы – Сыртқы істер министрі бо­латын. Жұрт күткен «Беласу» кітабының тұсау­кесері 2003 жылғы 7 наурызда Алма­ты­да өтті. Жұрт күтті дейтініміз, Қазақстанның халықаралық аренада түрлі келісімдер жа­сағаны жайында көпшілік отандық БАҚ-та жарияланған ақпараттарынан білгенімен оның қандай жағдайда өткенін, онда Қа­зақстан мүддесі қалай қорғалғанын, сондай-ақ, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың басшы­лығымен мемлекет қауіпсіздігі үшін жасаған мемлекетаралық келісімдері кезіндегі ерік-жігері туралы осы кітапта жан-жақты баян­далған болатын. Мол фактологиялық мате­риал­дарды қамтыған бұл кітап жаһандану жағдайындағы күрделі геосаяси әрекеттердің мәнін ашады. Кітаптың алғашқы бөлімінде автордың КСРО Сыртқы істер министрлігінде қызмет еткен шағындағы дипломат ретінде қалыптасқанын баяндайды. Ал кітаптың «Қа­зақстандық сыртқы саясат: алғашқы тә­жіри­бе және алғашқы сабақтар» деп атала­тын келесі бөлімінде тәуелсіз Қазақстанның дипломатиялық саласының қалыптасып-дамуы, сол сияқты, алғашқы дипломатиялық қадамдары жайында айтылады.

Әрине, тыңнан жол салу, алғашқы ұмты­лыстар қиын да күрделі болатыны ақиқат. Ал геосаяси тұрғыдан Қазақстан жағдайында жас дипломатияға артылар жүк те көп еді. Неге десеңіз, енді ғана тәуелсіздікке қол жет­кізген жас мемлекетке өзімен шекаралас жатқан Ресей, Қытай, алыста болса да әлем­дік саясатта салмағы басым АҚШ секілді ірі державалармен қарым-қатынасты айқындап, анықтап алу керек еді. Ашығын айту керек, ол тұста посткеңестік кеңістіктегі Ресей, Украи­на, Беларусь, Орталық Азия, Кавказ мем­лекеттерімен әуелгі келісімдер онша қиын­дық тудырмады, олармен қысқа уа­қытта дайындалған құжаттарға ресми кез­десулерде созбаққа салмай-ақ тез қол қойы­латын. Сондықтан осындай қарым-қа­тынасты одан әрі тереңдете түсудің мән-маңы­зының болашағын жете түсінген Елба­сы Нұрсұлтан Назарбаев ең алғаш Еура­зиялық одақ идеясы жайлы мәселе кө­теріп, бұрынғы одақтастарды жаңа кеңіс­тікте интеграция жасауға шақырды және ол жеміссіз болған жоқ. Азияда қауіпсіздік жө­ніндегі ұйым құру идеясы негізінде Өзара ық­палдастық және сенім шаралары жөнін­дегі кеңес пайда болды. Кітапта осылардың бәрі жүйелі түрде баяндалып, нақты дерек­термен өрнектелген.

«Беласудың» соңғы бөлімінде ХХ ғасыр аяқ­талып, ХХІ ғасыр басталар тұстағы дү­ниежүзінде қалыптасқан саяси жағдайлар тал­данып, әлемге БҰҰ-ның қалай ықпал жа­сағаны таратылып түсіндіріледі. Әлемдік қауым­дастықтың ең жоғарғы ұйымы жер бетін­де бейбітшілікті сақтауда мол үлес қосқаны анық, бірақ терроризм мен экст­ремизм өршіп тұрған кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының жұмысын реформалап, қалып­тасқан жағдайдың салдарымен емес, себе­бімен күресудің жолын табу керек деген ой­ды айтады кітап авторы.

Экстремизмнің күшеюі немесе лаңкестік әрекеттердің тыйылмай тұруына не себеп? Бүгінгі терроризм өткен ғасырдың басын­дағыдай өзгенің байлығын тартып алу не­месе түрлі әлеуметтік топтар арасындағы өшпенділік емес. Қазір ондай лаңкестік ұйымдарға дем берушілер бақуат тұрады және олар өздеріне қолайлы елдерде өмір сүреді, қаржысы да мол. Сондай-ақ, экстре­мис­тік ұйымдар өз мақсаттарын ашық білдір­мейді. Діни сенімді уағыздап, қатарына қосыл­ғандарды өз жоспарларының құрбаны етуден тайынбайтын ұйымдардың көздеген мақ­саты не? Міне осындай проблемаларды қоз­ғай келе Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ-ның қызметін реформалау керектігі жөнінде айтқан ойларының маңызды екенін сауатты оқырман жақсы түсінеді.

«Беласудағы» ең бір назар аударатын тұс кітап авторының кәсіби дипломат ретіндегі өзге елдің дипломатиясының қыр-сырын терең меңгеріп, олардың ерекшелігін баян­дауы. Қасым-Жомарт Кемелұлының Қы­тай­мен түрлі келіссөз жүргізу барысында қарсы тараптың нені білуі керек екенін, соған орай келісімдердің қалай бет алуы мүмкін екенін болжауға болатынын соқырға таяқ ұстат­қандай қылып көрсетеді.

«Қытайлықтар «жоқ» деген сөзден қашқақтап тұрады екен. Әсi­ресе ресми араласу кезiнде. Егер Қытай дип­ломаттары мәселе зерттеудi талап етедi десе, бұл жауапқа алданып қажетi жоқ, бұл – бас тарту.

1993 жылы Бейжіңде болған келiссөздер уақытында Н.Назарбаев Цзян Цзяминге Семей және Лобнор полигондарына тексеру жүр­гiзу жөнiндегi бiрлескен жұмыс тобын құруға ұсыныс жасады. Қытай басшысы мей­манның көңiлiн қалдырғысы келмедi, «зерт­теу керек» дедi де қойды. Ал бұл келiспеген жауап екенi мен үшiн айдан анық болатын. «Жоқ» деген сөз естiлмеген соң бiздiң орта­мызда бұл жалған үмiт бiрнеше жыл бойы сақталып келдi. Менiң өз әрiптестерiме қы­тай менталитетiнiң ерекшелiктерiн түсiн­дiруiме тура келдi.

Қытай тарихын зерттей жүрiп, зият­кер­лермен әңгiмелесе келе мен қытайлықтар сана-сезiмi аса жоғары деңгейдегi ұлт екенiне көзiм жеттi. Олар өздерiнiң көне тарихын құрмет тұтады, оны мақтан етедi», − дейді Қ.Тоқаев.

Бүгінде Қазақстанның мемлекеттік ше­караны толығымен белгілеп, шекаралас ел­дер­мен арада ешбір дауға орын қалдыр­мауы оның ең жоғары жетістіктерінің біре­гейі ретінде жиі аталып жүр. Ал сол кезінде қалай жү­зеге асып еді? Басқа елдерді былай қой­ған­да, тек Қытаймен арадағы шекара сызығын белгілеудің өзі аса қиын іс еді. Бұл жайында «Беласуда» авторы былай баяндайды:

«…Қазақстан мен Қытай арасындағы ше­кара сызығының өтуi туралы келiсiмге орай кейiн­де елiмiзде әртүрлi пiкiрлер етек алған­дық­тан, шекара проблемаларына байла­ныс­ты екi лидер уағдаластығына неғұрлым то­лы­ғырақ тоқтала кетудi жөн көрiп отырмын. Мұн­да екi даулы учаске – Талдықорған об­лы­сындағы Сарышелдi өзенi ауданы мен Шы­ғыс Қазақстан облысының Шағаноба деген жерiне байланысты келiсiм өте-мөте өткiр сынға ұшырады. Менi көне салды, Қазақстан жерiн Қытайға берiп қойды деп айыптады. Бұл орайда шекара мәселелерiнiң тарихы әрiде екенiн айта кетейiн. Қытай мен Ресей арасындағы алғашқы шартқа ХVII ғасырдың орта шенiнде Цин әскерi қысымымен орыс­тардың Албазин қаласы құлаған соң қол қойылған. Бұл құжаттарда Сiбiр мен Қиыр Шы­ғыс ауданындағы, сондай-ақ Орта Азия учас­келерiнде, соның iшiнде қазiргi Қазақ­стан мен ҚХР арасындағы шекара айқын­дал­ды. Алайда екi жақ жүзжылдыққа таяу уақыт бойына шекара мәселесiн көтерген жоқ, әр­қайсысы өз iстерiмен болып жатты. 1911 жыл Цин әулетi өмiр сүруiн тоқтатып, рес­пуб­лика құрылды. Бұдан соң бұл ел азамат со­ғысына және жапондықтарға қарсы ұлт-азаттық қозғалысқа ұрынды. Жиырмасыншы жүзжылдықтың алғашқы жартысы КСРО үшiн де ауыр болды: ел азамат соғысын және Ұлы Отан соғысын бастан өткердi. КСРО мен ҚХР шекара сызығын анықтауға тек 1964 жылы ғана кiрiстi. Бұл жерде осы келiссөз­дер­ге мен жоғарыда айтып өткен патшалық Ресей мен циндiк Қытай арасындағы шартта заңдық негiз болғанын атап айту маңызды.

Даулы учаскелерге келсек, бұл жөнiндегi жұмыстар шекара келiссөздерi шеңберiнде жал­ғасты. Бiз шарттар мәтiнiн мұқият тал­дап, шекара сипаттамаларын оның iс жүзiнде өтуi­мен салыстырдық. Жердiң бедерi (релье­фi) оның табиғи жағдайы мен уақытша фак­торларына байланысты көптеген өзгерiстерге ұшырағаны анықталды. Шарт құжаттарында бiр басқа да, ал шекараның өзi бiр басқа. Осы шекара мәселесi бойынша көптеген маман­дар жұмыс iстедi. Заңгерлер, топог­рафтар, картографтар, геологтар және шекарашылар. Шын мәнiнде шекараның әрбiр метрi зер­т­телдi. Барлық факторлар, соның iшiнде ха­лықтың орналасуы мен мал жайылымдары, бағалы кен көздерi есепке алынды. Ұзақ пi­кiрталастар нәтижесiнде екi мемлекет ара­сындағы шекара жобамен, сол даулы учас­келердiң ортасымен өтуге тиiстiгi айқын болды. Айта кетер бiр жағдай, Қытай тарапы қолында даулы жерлерге түгелдей дерлiк қатысты мықты дәлелдемелер болды, бiрақ ондай көзқарастың келешегi жоқ екенiн олар да түсiндi. Өйткенi бiз бұл жер аумақтарын Қытайға ешқашан да бермеген болар едiк. Өзара келiсiмге келмеу ешбiр жақсылық әкел­мейтiн. Бұл даулы жерлер екi ел ара­сындағы нағыз «даудың басы Дайрабайдың көк сиырына» айналып, шекара жағдайларын барынша қиындатып, осыған байланысты әртүрлi салдарларға ұрындырары мүмкiн едi. Кеңес Одағының өзi ҚХР-мен шекара жан­жалдарын қинала бастан өткерген болса, Қытайдың пайдасына Даман аралынан бас тартуға мәжбүр болса, Қазақстан өзiнiң аса қуатты көршiсiмен егеске баруға жол бер­меуге тиiс екенi айтпаса да түсiнiктi. Мен қа­зақ жерiн Қытайға «беруге көне салды» не­месе «тегiннен тегiн бердi» деген тезистерге үзiл­дi-кесiлдi қарсымын. Ешқандай көне салу­шылық болған жоқ. Өткен уақыттардан бiзге мұра болып қалған бұл жер дауы саяси жа­ғынан да, заңды тұрғыдан да барынша мүл­тiксiз, қолда бар шарт құжаттарына қа­таң сәйкес шешiлдi. Өзiңе тиесiлi емес нәр­седен дәмеленiп те, оған көнiп-көнбеудiң де қажетi жоқ.

Шекара туралы мұндай келiсiмнiң орын­ды болуына күмән бiлдiрушiлiк Қытай тара­пынан да болғанын айта кеткенмiз жөн. Кей­бiр Бейжің «желөкпелерi» «Қытай әлсiздiк көрсетiп, Қазақстанның айтқанына көнiп қалды» дегендi айта бастады. Бұл келiсiмдi Тай­вань баспасөзi өткiр сынға алды. Арал­дағылар қытай коммунистерi үлкен қателiк жiбердi, гоминьдан режимi мұндайды еш­қашан жiбермес едi деп шуласты… Шекараны делимитациялауды аяқтау туралы мемлекет басшылары деңгейiнде қол қойылған келiсiм, елiмiздiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуде ора­сан зор маңызға ие. Аспан асты елiмен соғыс және әртүрлi жанжалдарға толы болған тари­хи ұзақ уақыттан соң Қазақстан Қытай­мен тең құқықты ынтымақтастық қатынас жасай отырып, мемлекет ретiнде тұңғыш рет өз шекараларын айқындап алды. Ендi Қытай карталары дәл осы құжаттарға сәйкес көр­сетiлмек. Қытай жағы бұрын өздерiне мұн­дай жауапкершiлiк алмаған болатын. Ра­сында да, ҚХР-да бұрын шығарылған кар­та­ларда, Балқаш көлiн қоса алғанда, бiрсыпыра жер көлемi iшiнара Қытайдiкi деп бөлген. Қытаймен даулы жерлердi реттеу халық­аралық қоғамдастықта оң пiкiрлер тудырды. Бұл тақырып дүниежүзiлiк бұқаралық ақ­па­рат құралдарында белсендi түрде түсiндiрiле бастады. Мен өзiм де осы келiсiмдi әзiр­леу­шiлердiң бiрi ретiнде, құдiреттi Қытаймен уағ­даластыққа қол жеткiзгенiмiз үшiн шет­елдегi әрiптестерiмнен көптеген құттықтау хаттар алдым».

Сонымен бірге осы кітапта Қытай комму­нистерінің көсемі Мао Цзе Дунның кезінде өзіне ұнамаған тағы бір қытайлық үлкен сая­саткер Дэн Сяопинді жер аударып, «қайта тәр­биелеуге» жіберсе де көзін құртпай сақ­тауы, кейін оның Қытай билеушісі ретінде та­бысты реформа жүргізіп, ел экономикасын қарқынды дамытуға зор еңбегі сіңгені әңгіме­ле­неді. Бұл – ел басқарғандардың мем­ле­кет­шілдігі әрдайым жеке бастың мүддесінен жоғары тұруы тиіс деген даналық қағидасын алға тартады.

«Беласудан» соң төрт жыл өткенде жарық көр­ген «Нұр мен көлеңке» («Свет и тень») атты кітабында да Қасым-Жомарт Тоқаев Қа­­­­зақстанның сыртқы саяси қызметіне, шет­елдер мен мемлекетіміз арасындағы дип­ломатиялық қарым-қатынастарының дамуы туралы терең талдаулар жасаған. Бұл кіта­бында дарынды дипломат ғасыр басында өзі куә болған саяси оқиғаларды жазушылық шеберлікпен әсерлі әңгімелей отырып, кі­таптың атауына сәйкес саясаттағы түрлі қа­рама-қарсылықтардың мәнін ашып, заң­дылығы жайлы ой толғайды. Кітапты оқып отырып дипломатиялық қызметтің қан­шалық күрделі әлем екеніне көз жеткізесің. Өйткені үнемі мүдделер қақтығысы жүретін алаңда өмірі өтетін дипломаттардың қысым көру мен басымдық таныту, келісімге кедергі келтіретін жағдайларға тап болу мен тиімді келі­сімге қол жеткізу секілді түрлі жағдай­лардың арасынан өзіне қажет компромиске келуі аса қиын нәрсе. Себебі сенің артыңда тұтас мемлекет тұр. Осының бәрінің үддесі­нен шығуға тырысу − сұңғыла саясаткерлік пен қарсыласыңның алдын орайтын ал­ғырлық, факттерге иек сүйей отырып, мәсе­лені өз пайдаңа шеше білетін табандылықты талап етеді.

Кітаптың алғашқы бөлімі Қазақстанның Тұңғыш Президенті, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Президент сайлауындағы жеңісі мен оның маңызына арналса, екінші бө­лімде әлемге танымал саясаткерлер – БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан, ҚХР Төрағасы Цзян Цзэмин, Ресей прези­денті Борис Ельцинге арналған портреттік талдаулар бар. Пайдаланылған детальдар олардың әрбірінің тұлғалық қасиетін танып, баспасөз бетіндегі қалыптасқан бейнесінен өзге қырынан тануға мүмкіндік береді. Ал «Президенттік дипломатия» атты тарауында Қазақстан дипломатиялық қызметінің қа­лыптасуы мен дамуына және халықаралық қауымдастыққа теңқұқықты мүшесі болуына Елбасының сіңірген еңбегі жайлы айтылған. КСРО-дан қалған ядролық қарудан бас тарту, мемлекеттік шекараны межелеу секілді мәсе­лелерді Қазақстан басшылығының таба­н­дылықпен шешуі зор жетістік десек, соның қалай жүзеге асқанын осы бөлімнен білуге болады. Кітаптың төртінші тарауы Қ.Тоқаев­тың дипломатиялық қызметі барысында кездестірген саясаткерлердің образдарына арналған. «Нұр мен көлеңкенің» соңғы та­рауы­нан автордың дипломатиялық манса­бының халықаралық аренадағы оң нәтижесі мен Қазақстанның сыртқы саяси бейнесін қалыптастырудағы маңызын тануға болады.

Бүгінде тарих, құқықтану, халықаралық қа­тынастар бойынша отандық оқулықтар­дың жетіспей тұрған кезінде Мемлекет бас­шысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың дип­ломатиялық қызмет туралы талай оқулығы мен оқу құралы оқытушылар мен студент­тер­­дің басты кітабы болды десек қателес­пей­міз. Бұл орайда, Мемлекет басшысының «Қазақстан Республикасының дипломатия­лық қызметі» («Дипломатическая служба Рес­пуб­лики Казахстан») кітабы нағыз бест­селлерге айналды.

Қазақстан Президенті қаламынан туған кі­таптардың ішінде не туралы екені атауы­нан көрініп тұрған «Қазақстан Респуб­ликасының мемлекеттік шекарасы туралы шын­дық», Қазақстанның сыртқы саясатына ар­налған «Сыртқы саясат векторлары», Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа арналған «Та­рих жазған адам», Қазақстанның халық­аралық саяси бағыты туралы «Дипломат очерктері» атты еңбектерінің де берері көп. Түрлі саяси мәселелерге арналған бұл кітап­тар бүгінгі тәуелсіз қазақ мемлекетінің қандай асулардан асып, қандай қиындық­тар­ды еңсергенін шындықпен сыр қып шертеді.

Қасым-Жомарт Кемелұлының «Әке тура­лы толғаныс» («Слово об отце) атты кітабы оның өзге кітаптарынан тақырыбы, бағыты мен жазылу стилі жөнінен ерекшеленіп тұра­ды. Бұл кітап болашақ Қазақстан Пре­зиден­тінің отбасы мен өскен ортасы жайында әңгімелейді.

Қай заманда кімге болса да мәні ескір­мейтін, халыққа керекті кітап жазу оңайға соқ­паған. Себебі кітаптың тақырыбы мен жа­зылу стилінде сонылық болмаса, ол кітап­қа авторы кім болса да ұзақ өмір сыйлай ал­майды. Ал кітап авторының тағдыры өзге­ше, мәртебесі биік болса әрі оның жазғаны өз елінде бұрын түрен түсе қоймаған та­қырып­ты терең қазу нәтижесінде туған кітап нағыз жазушылық дарынмен жазылса, онда он­дай еңбектер баға жетпес қазынаға айна­лады. Бұл сөзді біз қазақ, орыс, қытай, түрік тілдерінде шығып, ойлы оқырмандардың рухани олжасына айналған Қазақстан Пре­зиденті Қасым-Жомарт Тоқаевтың туын­ды­ларына арнап айта аламыз.

Тұлғалардың өзгелерге әсер етуінің түрлі жолы бар. Соның ішінде бойдағы парасат шуа­ғының жылуы арқылы өзгелердің жүре­гіне жол табу нағыз бақыт. Біз кітаптарын оқып, мақаламызға арқау етіп отырған бү­гінгі Қазақ мемлекетінің басшысы сондай бақытқа ие тұлға екені даусыз.

 Қуат ӘУЕСБАЙ

Редакция таңдауы

Неслихан ӨЗТҮРІК: Мұстафа Өзтүріктің қызы болу – зор жауапкершілік

Мұстафа Өзтүрік есімін білмейтін қазақ жоқ. Таэквондодан қара белбеу иегері. Халықаралық дәрежедегі жаттықтырушы. Өз ұлтын шексіз сүйген оғлан атажұртқа келіп, Қазақстандағы таэквондо (WTF) федерациясының...

Бельгердің бағасы

Үмітіңді үкілеген тұңғыш кітабыңның қуанышы жүрегіңді қалай жылытса, ол туралы баспасөз бетінде білдірген алғашқы пікір одан бетер жаныңа ыстық. Қара ормандай қаптаған оқырман түгіл,...

Тағзым мен тағылым ордасы

Еліміздегі техникалық жабдықтамасы озық музей­лер­дің бірі – Әскери-тарихи музейі. Ондағы экс­по­зициялар келген туристерді таң-тамаша қалдырады. Өйткені мұнда түрлі дәуірлердің тарихынан сыр шертетін әс­кери жәдігерлер...

«Аңсаған сәби»: квотаны неге мамандар емес, тендерлік комиссия бөледі?

Осыдан 43 жыл бұрын 1978 жылғы 25 шілдеде Ұлыбританияда ең алғашқы «құтыдағы» эко-бала Луиза Браун дүниеге келді. Бұл ғылыми жаңалық сәби сүюді аңсаған миллиондаған...
00001 0

Елбасы Түркістан туралы: Біз тіпті армандамаған ауқымды істі жүзеге асырдық!

Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың баспасөз хатшысы Айдос Үкібай Түркістан қаласын өркендетудегі Елбасының...
black and red kyobi arts cool presentation 14

Неслихан ӨЗТҮРІК: Мұстафа Өзтүріктің қызы болу – зор жауапкершілік

Мұстафа Өзтүрік есімін білмейтін қазақ жоқ. Таэквондодан қара белбеу иегері. Халықаралық дәрежедегі...
Бельгер

Бельгердің бағасы

Үмітіңді үкілеген тұңғыш кітабыңның қуанышы жүрегіңді қалай жылытса, ол туралы баспасөз бетінде...

Жаңалықтар

Бір өңірінде карантин 30 мамырға дейін ұзартылды

Шығыс Қазақстан облысының бас санитар дәрігері аймақтағы шектеу шаралары туралы жаңа қаулыға қол қойды, деп хабарлайды облыстық ССК ресми сайты. Құжаттың мәтініне сәйкес, ШҚО-да карантин...

Экс-министр Біртанов тағы бір іс бойынша күдікке ілінді

Бұрынғы Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов тағы бір іс бойынша күдікті деп танылды. Ақпаратты экс-министрдің адвокаты Нұрлан Бейсекеев растады, деп хабарлайды Tengrinews.kz. Адвокаттың айтуынша, 11...

Air Astana: Әуе билеттері 50 пайыз жеңілдікпен сатылады

14-16 мамыр аралығында Air Astana әуе компаниясынан 50% жеңілдікпен Батуми, Бішкек, Душанбе, Киев, Ташкент, Тбилиси және Франкфурт қалаларына билет сатып алуға болады. Air Astana авиакомпаниясы...

Сәкен Майғазиев 91 тобының экс-солисі мен Ерке Есмаханның некелескеніне қатысты пікір айтты

Азамат Зенкаев пен Ерке Есмахан некелесіп, ерлі-зайыпты атанды. Бірақ бұл жаңалықты екеуі де жария еткен жоқ. Бұл туралы "Опмай-опмай" бағдарамасында айтылды, - деп хабарлайды stan.kz. Ерке жолдасынан...

«Америка үшін ұлы күн». Байден көпшілік алдында маскасын шешті

АҚШ президенті Джо Байден маскасын шешіп, бүгінгі күнді Америка үшін ұлы күн деп жариялады, - деп хабарлайды Tengrinews.kz Reuters-ке сілтеме жасай отырып. АҚШ ауруларды бақылау...

Еліміздің кей аймақтарында 39 градус ыстық болады

Еліміздің 3 өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды ҚазАқпарат "Қазгидромет" РМК-ға сілтеме жасай отырып. 15 мамырда Солтүстік Қазақстан облысының кей жерлерінде найзағай күтіледі....

Нұр-Сұлтан мен Алматыда құжат жеткізу қызметі іске қосылды

"Азаматтарға арналған үкімет" Алматы мен Нұр-Сұлтанда дайын құжаттарды үйге жеткізу қызметін іске қосты, деп хабарлайды holanews.kz ұйымның баспасөз қызметіне сілтеме жасап. Сервисте 144 қызмет бар,...

Зейнетақының орташа мөлшері 100 мың теңге болды

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жыл басынан бері базалық зейнетақыны төлеуге 274,2 млрд теңге бөлінгенін хабарлады. 2021 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша елдегі зейнеткерлердің...

Еліміздегі «еститін» министрліктердің рейтингі жарияланды

Ұлттық экономика министрлігі, Энергетика министрлігі және Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі "халық үніне құлақ асатын мемлекет" қағидатын ұстанатын министрліктердің рейтингісінде көш бастады, деп хабарлайды...

ҰБТ-да 137 балл жинаған түлек мұғалім болуды армандайтынын айтты

"Ұлттық бірыңғай тестілеу – әрбір түлектің өміріндегі маңызды қадам. Дегенмен, негізгі мақсат – ҰБТ-ны жақсы тапсыру ғана емес, бастысы – өмірде өз орныңды тауып,...

«Бақытты келіншек» кітабы жарық көрді

Бүгін Нұр-Сұлтан қаласында журналист, телепродюсер, PhD докторы, көпбалалы ана Алма Сайлауқызының «Бақытты келіншек» кітабының тұсаукесері болып өтті. Деректі-мотивация жанрында жазылған бұл бірегей туындының тұсаукесері...

«Басын аялдамаға ұрған». Алматы облысында жасөспірім қызды аяусыз ұрып-соққан әйелдер іздестіріліп жатыр

13 мамыр күні кешқұрым Алматы маңында 16 жастағы қызды екі ересек әйел ұрып-соққан, - деп хабарлайды tengrinews.kz. Оқиға сағат 18:35 шамасында Боралдай кентінде Космонавттар көшесіндегі...

Грузияда қаза тапқан Әсел Айтпаевамен қоштасуға бүкіл ауыл жиналды

Грузия астанасында қайтыс болған 26 жастағы Әсел Айтпаеваның денесі жер қойнына берілді.  Оны ақтық сапарға шығарып салуға бүкіл ауыл тұрғындары келді, деп хабарлайды КТК. Басқа...

Мәдениет министрі Ақтоты Райымқұлова отставкаға кетуі мүмкін екенін мәлімдеді

Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова орынбасары Сәкен Мұсайбековтің кінәсі дәлелденсе, отставкаға кету туралы өтініш беретінін айтты. Бұл туралы ол 14 мамырда өткен баспасөз...

60 млн теңге пара алған Антикор қызметкері 12 жылға сотталды

Антикор қызметкері 12 жылға сотталды. Сондай-ақ, ол өмір бойы мемлекеттік қызметте жұмыс істеу құқығынан айырылды, деп хабарлайды ҚазАқпарат Ақтөбе облыстық сотының баспасөз қызметіне сілтеме...

Үндістан Қазақстанның гуманитарлық көмегін алды

Қазақстан Үндістанға гуманитарлық көмек ретінде жеке қорғаныс құралдары мен өкпені жасанды желдету аппараттарын жіберді. Бұл туралы СІМ баспасөз қызметі хабарлады. Жүк рейсі Делиге 14 мамырда...

Пабло Пикассоның суреті Нью-Йорктегі аукционда 103 миллион долларға сатылды

Пабло Пикассоның суреті Нью-Йорктегі аукционда 103 миллион долларға сатылды, деп хабарлайды echo.msk.ru. Аукционды "Кристи" аукцион үйі өткізді. Сауда-саттық басталар алдында сарапшылар "Терезе алдында отырған әйел"...

Маусым айынан бастап Алакөлге қосымша пойыздар қатынайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Алакөл бағытында қосымша жазғы пойыздар іске қосылатынын мәлімдеді. 17 маусымнан бастап №457/458 «Семей-Достық» пойызы күнара қатынайды. Семей станциясынан – тақ күндері,...

Токио Олимпиадасына 53 лицензия жеңіп алдық – министр

Токиода өтуі тиіс жазғы Олимпиада ойындарында еліміздің спортшылары спорттың 30 түрі бойынша ел намысын қорғайды. Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова бүгінге дейін 53 лицензия жеңіп...

Алматыда көлікпен жарысқан жастарға 1,6 млн теңге айыппұл салынды

Алматыда түнде жарыс ұйымдастырған жүргізушілерге 1,6 млн теңге айыппұл салынды. Алматы қалалық полиция департаментінің басшысы Қанат Таймерденовтың айтуынша, мұндай жарыстарды көбіне жастар ұйымдастырады. «Жастар қауіп төндіріп,...

Коронавирус: ғалымдар мұрынға себетін вакцина қашан тіркелетінін айтты

Ресейдің Гамалея орталығының ғалымдары әзірлеген коронавирусқа қарсы мұрынға себілетін вакцина 2021 жылдың соңында – 2022 жылдың басында клиникалық зерттеуге шығарылады. Орталық директоры Александр Гинцбург препарат...

«Ректорлар тізімі»: министр докторантураға түсу мәселесі туралы айтты

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов биыл докторантураға түсу емтихандары Ұлттық бірыңғай тестілеу пунктерінде өтетінін айтты. «Биыл докторантураға түсу емтихандары да ҰБТ-ға қойылған талаптар негізінде...

NASA диаметрі 200 метр астероидтың жерге жақындағанын ескертті

АҚШ-тың Аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі Ұлттық басқармасы (NASA) диаметрі 88-ден 200 м-ге дейінгі астероидтың жерге жақындағанын ескертті, деп хабаррлайды ТАСС агенттігі. NASA-ның жерге...

Өткен тәулікте коронавирус жұқтырғандар саны 2,5 мыңнан асты

Қазақстанда өткен тәулікте 2549 адамның коронавирус жұқтырғаны расталды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 452, Алматы қаласы - 557, Шымкент қаласы - 125, Ақмола облысы -...

14 мамыр: маңызды оқиғалар күнтізбесі

1869 жылы 14 мамырда Ақтөбе қаласының іргетасы қаланды. 1869 жылдың 28 мамырында (ескіше қазақ күнтізбесі) басталған. Бұл күні «Ақтөбе» деп аталған әскери бекінісінің негізі...

Анасымен ұрсысып қалған: Таразда мектеп оқушысы үйінен қашып кетті

Жамбыл облыстық полиция департаментінің мәліметінше, қыздың жоғалғанын полицияға анасы хабарлаған. Жасөспірім отбасындағы жанжалдан кейін үйден шығып кеткен, содан қайтып оралмаған. «Кәмелет жасына толмаған қызды Жамбыл...

БҚО-да киіктер неден қырылуы мүмкін – министрлік пікір білдірді

ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті Батыс Қазақстан облысында киіктердің жаппай қырылуының болжамды себебін атады. 2021 жылдың...

Сот шешімі: Атырауда анасына қол көтерген азамат қамалды

Атырауда анасын ұрған ер адам 10 күнге қамалды. Облыстық полиция департаментiнің мәліметінше, 46 жастағы ер адам ішімдікке «тойып» алып, анасы қол көтерген. «Егде жастағы әйелден «102»...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде ауа райы жауын-шашынсыз болады

«Қазгидромет» РМК 14-мамырға арналған ауа райы болжамын ұсынды. Бүгін солтүстік-батыс антициклоны әсерінен еліміздің басым бөлігінде күн жауын-шашынсыз болады. Тек республиканың солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығысында атмосфералық фронталды бөліктердің...

Үш жүз жетпістен аса ақбөкен неден қырылды?..

«Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданында өліп жатқан 372 ақбөкен табылды. Алдын ала болжам бойынша оларды жасын соғып өлтірген», − деп жазады azh.kz сайты. − Біздің...

Шығынға батқан қазақстандық әуе компанияларында қысқарту жүре ме?..

Биыл Қазақстанда авиация саласының шығыны 47,7 млрд долларға жетуі мүмкін. Еліміздегі әуе компаниялардың қаржылық көрсеткіштері осындай болжам жасауға мүмкіндік беріп отыр. Өткен жылы басталған пандемиядан...

Тағы біреу қазақ еліне аузына келгенін айтты және… кешірім сұрады!

Кейінгі кезде өзге ұлт өкілдерінің арасында қазаққа, Қазақстанға тіл тигізген бейнежазбасын әлеуметтік желіге таратып, кейін өкінетінін айтып кешіріп сұрап -  қайта бейнеүндеу жасай салуы...

Елбасы Түркістан туралы: Біз тіпті армандамаған ауқымды істі жүзеге асырдық!

Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың баспасөз хатшысы Айдос Үкібай Түркістан қаласын өркендетудегі Елбасының еңбегі туралы жазды. Елбасының Түркістанға сапарының бағдарламасы өте мазмұнды болды. Үш жарым...

Қазақстандықтардың банктерден алған кредиттері тағы кешіріле ме?

Бұрын мемлекет бір реттік акция жүргізіп, әрбір қарыз алушының 300 мың теңге мөлшеріндегі борышын өтеуге қаржы бөлген-ді. «Дәндеген қарсақ құлағымен ін қазады» демекші, содан...

Телеграм мессенджерінің иесі Қазанда болған қайғылы оқиға жайында ойын айтты

Осы аптада Қазан қаласы Файзи көшесіндегі № 175 гимназияда қарумен келген 19 жастағы жігіт 8 сынып оқушыларына оқ жаудырып, соның салдарынан сегіз оқушы мен...

Депутат: Ұлттық Қордан қаражат алу – болашақ ұрпақтың несібесін жеумен тең

Депутат Азат Сембинов Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында Премьер-Министрдің орынбасары Әлихан Смаиловқа депутаттық сауал жолдап, Ұлттық қордағы қаражат мәселесін көтерді, - деп хабарлайды kazgazeta.kz. Депутаттың айтуынша,...

Риддердегі өртті сөндірген құтқарушы: Киіміміз өртеніп, каскамыз балқыса да, тоқтамадық

Риддердегі алапат өртті ауыздықтағандардың бірі – №14 өрт сөндіру бөлімшесі бастығының орынбасары Ұлан Нұрмұхамбет. Азаматтық қорғаныс аға лейтенантымен ҚазАқпарат тілшісі сұхбаттасып, тілсіз жаумен қалай...

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ауғанстан Президенті Ашраф Ғанимен телефон арқылы сөйлесті

Ауған тарапының бастамасымен телефон арқылы сөйлескен Қасым-Жомарт Тоқаев пен Ашраф Ғани бір-бірін қасиетті Ораза айт мерекесімен құттықтады. Мемлекет басшысы достас ауған халқына бейбітшілік пен...

Қызғалдақ жұлған Шымкент тұрғынының айыппұлы азайтылды

Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін қызғалдақты жұлған шымкент тұрғынына 9 миллион теңге айыппұл салынуы мүмкін деген ақпарат тараған болатын. Tengrinews.kz тілшісі іс немен аяқталғанын...

СҚО-да ер адам ауылдасының үйін өртеп жіберген

СҚО-да мас ер адам ауылдасының үйін өртеп жіберді, деп хабарлайды dknews.kz. 10 мамырға қараған түні М.Жұмабаев ауданында өрт шығып, Қарақоға ауылындағы тұрғын үйлердің бірі жанып...

Қазанда атыс ұйымдастырған Ильназ Галявиевтің денсаулығында кінәрат болған

Қазан мектептерінің бірінде атыс ұйымдастырған студентке өткен жылы мидың атрофиясы диагнозы қойылған. Бұл дерт дауасыз саналады, уақыт өте келе мидың жасушалары өліп, нейрондардың байланысы бұзылады. Медицина...

Неслихан ӨЗТҮРІК: Мұстафа Өзтүріктің қызы болу – зор жауапкершілік

Мұстафа Өзтүрік есімін білмейтін қазақ жоқ. Таэквондодан қара белбеу иегері. Халықаралық дәрежедегі жаттықтырушы. Өз ұлтын шексіз сүйген оғлан атажұртқа келіп, Қазақстандағы таэквондо (WTF) федерациясының...

Ashyq: Шетелден кімдер ПТР-тестсіз келе алады?

Ashyq қосымшасы бойынша жасыл түс статусы бар азаматтар шетелден келген жағдайда да ПТР-тест тапсырмауына болады, деп хабарлады ҚазАқпарат. Бұл туралы Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті көліктегі...

Әуеде екі ұшақ соқтығысты

АҚШ-та екі шағын ұшақ қонар алдында соқтығысқан. Бірақ, екі әуе кемесі де сәтті қонып, қайғылы оқиға болған жоқ, - деп хабарлайды newdaynews.ru. АҚШ-тың көлік қауіпсіздігі...

Нұр-Сұлтан тұрғындары «Өз ағашыңды отырғыз» челленджін бастады

1 ағаш 1 жылда ауаны 27 кг ластанудан тазарта алады. «Бірге Таза Қазақстан» экологиялық айлығы аясында елорда тұрғындары тазалық пен денсаулыққа қамқорлық жасай отырып,...

Жылдың ең табысты спортшысы анықталды

Forbes журналы жылдың ең табысты спортшыларының рейтингін жариялады, деп хабарлады 24.kz  Prosports.kz сайтына сілтеме жасап. Тізімде UFC файтері Конор Макгрегор көш бастап тұр. Ирландиялық...

Жүкті әйелдер жәрдемақыны үйден шықпай рәсімдей алады

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Электрондық еңбек биржасы (бұдан әрі – ЭЕБ) порталында жүктілікке және босануға байланысты табысынан айырылған жағдайда төленетін әлеуметтік...

Оралда шашын боятуға барған әйел жансақтау бөліміне түсті

Орал қаласының тұрғыны салонда шашын боятамын деп жансақтау бөлімінен бір-ақ шықты. Әйелдің айтуынша, салон қызметкерлері алдын ала тексеріс жасамай, шашын бояған. «Уральская неделя» басылымының жазуынша, Зульфия...

Денесін күйік шалып, көз жұмды: әкесі 3 жасар қызын қайнаған суда отыруға мәжбүрлеген

Ливияның Адждабия қаласында үш жасар қызды әкесі бір сағаттан астам уақыт қайнаған суға отыруға мәжбүрлеген. Oл осылайша баланың диареясын емдегісі келіпті. Kznews.kz сайтының жазуынша, алдымен әкесі...

Орталық Азия елдері су жинау лимитін бекітті

Орталық Азия елдері су жинау лимиттерін және Нарын-Сырдария су қоймаларының вегетациялық кезеңге арналған жұмыс режимін бекітті. Мемлекет аралық су шаруашылығы үйлестіру комиссиясының 80-отырысы бейнеконференция форматында...

Қуатты қаламгер

«Көңіл аудар даналардың сөзіне, адал жанды өнеге тұт өзіңе» деп Жүсіп Баласағұн айтқандай, бүкіл өмірі үлгі бол­ған жақсының жақсы ісін айту, оны өмірге өнеге...

Бельгердің бағасы

Үмітіңді үкілеген тұңғыш кітабыңның қуанышы жүрегіңді қалай жылытса, ол туралы баспасөз бетінде білдірген алғашқы пікір одан бетер жаныңа ыстық. Қара ормандай қаптаған оқырман түгіл,...

Еліміздің 6 өңірі «қызыл» аймақта тұр

13 мамырдағы Қазақстан өңірлеріндегі эпидемиологиялық ахуалды бағалау матрицасы жарияланды. «Қызыл» аймақта: Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы, Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар облыстары. «Сары» аймақта: Шымкент қаласы, Алматы,...

Тағзым мен тағылым ордасы

Еліміздегі техникалық жабдықтамасы озық музей­лер­дің бірі – Әскери-тарихи музейі. Ондағы экс­по­зициялар келген туристерді таң-тамаша қалдырады. Өйткені мұнда түрлі дәуірлердің тарихынан сыр шертетін әс­кери жәдігерлер...

«Аңсаған сәби»: квотаны неге мамандар емес, тендерлік комиссия бөледі?

Осыдан 43 жыл бұрын 1978 жылғы 25 шілдеде Ұлыбританияда ең алғашқы «құтыдағы» эко-бала Луиза Браун дүниеге келді. Бұл ғылыми жаңалық сәби сүюді аңсаған миллиондаған...

Тұғыры берік Түркістан идеясы

Түркістан деген бір сөздің бойында мыңдаған жыл мен миллиондаған халықтың тарихы тұр. Ол − бір кезде тұтас Еуразия құрлығына әмірін жүргізген империялар мен бүгінгі...

Фракция – партияның сенімді тірегі

Парламент Мәжілісі мен барлық деңгейдегі мәслихаттар сайлауы­нан соң жоғары заң шығарушы және жергілікті уәкілетті органдарда «Nur Otan» партиясының жаңа депутаттық фрак­циясы қалыптасты. Бас партияның...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 13 мамырда Қазақстан мен Финлян­дия Республикасы арасын­дағы дип­ло­матиялық қарым-қаты­настарды бекіту туралы келісім жасалды. 1992 жылғы 14 мамырда Қазақстан Республикасы Пре­зиденті Н.Назарбаевтың Жарлығымен Ұлттық...

Білімнің бәсі биік болмаса…

Отыз жыл ішінде еліміздегі орта білім беру жүйесінде біраз реформа болды. Әсіресе соңғы 5 жылда білім саласына айтарлықтай көп өзгеріс енді. Атқарылған жұ­мыстар еленіп...

Бүгін Түркіменстаннан қандастардың екінші керуені көшіп келеді

2021 жылғы 13 мамырда Түркіменстан Республикасынан 256 қандасымыз «Түрікмендемиреллары» мемлекеттік агенттігі арқылы «Түрікменбашы-Болашақ-Жаңаөзен» бағыты бойынша Қазақстанға көшіп келеді. Бұл Түркіменстан жерінен атажұртқа ат басын бұрған көштің...

Сұрапыл кезеңде шыныққан әдебиет

Кеңестік кезеңде өзге гуманитарлық салалар сияқты көркем әдебиет те қатты саясиланған еді. Яғни, Кеңес үкіметінің саяси шешімдерінің бәрі әде­биетте көрініс тауып қана қоймай, насихатталып...

Ізгілікке үндейтін мейрам

Ораза айт – жүрекке қуаныш пен мейірім сыйлайтын, адамзат баласын ізгілікке, достық пен бауырластыққа, қанағат пен қайырымдылыққа үндейтін мейрам. Айт сөзі – мерекелеу, хал сұрасу,...

Ата-анасы қасында болмаған: Ақтөбеде 5-6 жасар екі бала суға батып кетті

Ақтөбе облыстық төтенше жағдайдар департаментінің кезекші бөліміне хабарлама 12 мамыр күні сағат 22:29-да түсті. Хабар берген адам 5 және 6 жасар екі баланың Ақтөбе...

Талайғы Түркістан. Елбасы көне шаһардағы жаңа нысандармен танысты

Түркістан – қашан да күллі түркі жұр­­тының алтын бесігі. Көне шаһар облыс орталығын ай­нал­ғалы көп өзгерді. Тарихи қаланы көр­мек­ке жан-жақтан ағылған­дар­дың қара­сы қалың. Елбасы Нұрсұлтан...

Мемлекет басшысы жер қатынастарына қатысты заңға қол қойды

Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жер қатынастары мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды, – деп хабарлады...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде ауа райы құбылмалы болады

13 мамырда Қазақстанның батыс, шығыс және солтүстік-шығыс бөліктерінде құбылмалы ауа райы сақталады: жаңбыр жауып, найзағай болады, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың қалған аймақтары...

13 мамыр: еліміздің тарихындағы маңызды оқиғалар күнтізбесі

1930 жылы 13 мамырда СССР ХКК қаулысымен ҚарЛаг құрылды. Ол үшін Қарқаралы округінің аумағында 110 мың гектар жер берілді. Қарағанды лагері басқармасы Қарағандыдан 47...

Президент халықты Ораза айт мерекесімен құттықтады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандықтарды Ораза айт мерекесімен құттықтады, – деп хабарлады Ақорданың баспасөз қызметі. «Ардақты ағайын! Баршаңызды Ораза айт мерекесімен шын жүректен құттықтаймын! Рухани тазару мен...

Нұрсұлтан Назарбаев: Ораза айт барша қазақстандықтарды біріктіретін мереке

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Ораза айт мерекесімен құттықтады, – деп хабарлады elbasy.kz. «Құрметті отандастар! Сіздерді Ораза айт мейрамымен шын жүректен құттықтаймын! Ұлық мереке...

Мемлекет басшысы Жапонияның Премьер-Министрімен телефон арқылы сөйлесті

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Жапонияның Премьер-Министрі Ёшихидэ Сугамен телефон арқылы сөйлесті, – деп хабарлайды Ақорда. Екі ел басшыларының бірінші рет сөйлесіп отырғанын ескеріп, Қасым-Жомарт Тоқаев...

Зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын алуға қатысты жаңа ережелер

Қазақстандықтар тұрғын үй сатып алу үшін берген несие ақшасын жұмыс берушіге қайтару үшін зейнетақы төлемдерін пайдалана алады деп хабарлайды stan.kz сайты. Сатып алынған мүлік несие...

Қазақстан коронавируспен күреске 71 млрд теңге жұмсады

Қазақстан биыл коронавируспен күреске 71 млрд теңгеден астам қаржы бөлінген. Оның көбі медицина қызметкерлеріне үстемақы төлеуге, медициналық көмек пен аурудың таралуын болдырмау шараларына жұмсалған...

Сұйытылған мұнай газы электронды сауда арқылы сатылады

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап сұйытылған мұнай газы электронды сауда алаңдары арқылы сатылады. ҚР Энергетика министрлігі 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап тауарлық газдың шекті көтерме...

Қытайдың халық саны 1,41 млрд болды

ҚХР Мемлекеттік статистикалық басқармасы бүгін Қытай тұрғындарының саны 1,41178 млрд адамға жеткенін мәлімдеді деп хабарлайды Қазақпарат. «Құрлықтық Қытайда халық саны 1,41178 млрд адамға жетіп, 2020...

Марат Сұлтанғазиев Қаржы вице-министрі болып тағайындалды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев Қазақстан Республикасының қаржы вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлайды. Марат Сұлтанғазиев 1976 жылы Алматы...

Қаржы вице-министрі қызметінен босатылды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Қанат Ескендірұлы Баеділов басқа жұмысқа ауысуына байланысты қаржы вице-министрі қызметінен босатылды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлайды. Қанат Баеділов 1967...

Мемлекеттік кірістер комитетіне жаңа басшы тағайындалды

ҚР Премьер-Министрдің баспасөз қызметінің хабарлауынша, Қаржы министрінің бұйрығымен Әли Сапарғалиұлы Алтынбаев ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы қызметіне тағайындалды. Әли Алтынбаев 1979 жылы...

Қарағандыда терезеден құлап кеткен мем.қызметкердің өлім себебі анықталды

Қарағандыда қалалық әкімдік ғимаратының терезесінен құлап кеткен 37 жастағы қызметкердің өлім себебі анықталды. Жазатайым оқиғаны тергеп-тексерумен Қарағанды облысының Еңбек инспекциясы жөніндегі басқармасы құрған арнайы комиссия...

Түркістан депутаттары 300-ден астам отбасыға азық-түлік үлестірді

Қасиетті Рамазан айында Түркістан облысы,  Сарыағаш ауданында игі іс атқарылды.  «30 ізгі іс» акциясы аясында Түркістан облыстық мәслихатының депутаты, «Nur Otan» партиясының мүшесі Жомарт...

Көкшетауда із-түзсіз жоғалып кеткен мұғалім іздестірілуде

Көкшетау қалалық ПБ кезекшілік бөліміне СҚО ауылдарының бірінің 53 жастағы тұрғыны хабарласып, 1989 жылы туған ұлы Бақтияр Талғатұлы Теміржановтың хабарсыз кеткеннін айтқан. Өтініш иесінің...

Bek Air ұшағының апаты: Жерді заңсыз сатқандар сотталды

Алматы облысының Талғар аудандық соты бұрынғы шенеуніктер мен риэлторға Bek Air ұшағы апат болған Алматы әуежайының жанынан жерді заңсыз бөліп беру ісі бойынша үкім...

2026 жылдан бастап Байқоңырдан «Протон» зымыран-тасығышы ұшырылмайды

Цифрлық даму, инновациялар жəне аэроғарыш өнеркəсібі министрі Бағдат Мусин «Протон» зымыран-тасығышы ұшыру қай жылы толықтай тоқтайтынын айтты. Ресей тарапы «Байқоңыр» айлағынан «Протонды» ұшыруды қысқартып жатыр. «Жалпы,...

Түркістан облысында 5,5 мың бүлдіршін балабақша кезегін күтуде

Мәжіліс депутаты Қайнар Абасовтың төрағалығымен өткен кездесуде білім беру саласындағы кәсіпкерлер мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында нормативке сай төлем жүргізуге қаржы жетпейтінін айтып, мәселесін...

Бүгін – Халықаралық медбикелер күні

Медициналық мекемелердегі жұмыстың 80 пайыздан астамы медбикелердің мойнында. «Олар 24 сағат бойы пациенттерге қамқорлық жасайды – инфузия қояды, таңғышты ауыстырады, қысымды өлшейді, температурасы мен...

Депутат еңбек құқығы жөніндегі институт құруды ұсынды

Мәжілістің жалпы отырысында депутат Ерлан Смайлов жаңа саяси институт – еңбек құқықтары жөніндегі уәкіл институтын құруды ұсынды. «Жалдамалы жұмысшылар, еңбек адамдары – халықтың ең көп...

Грузияда қаза тапқан Әсел Айтпаеваның денесі елге жеткізілді

Грузияда қаза тапқан 26 жастағы Әсел Айтпаеваның денесі бүгін Қазақстанға жеткізілді, деп хабарлайды 24.kz. Марқұмды туыстары елорда маңындағы Қабанбай батыр ауылында жерлемек. Жас қыздың денесін...

Шымкентте қой бағып жүрген шопан граната тауып алды

Шымкент қаласында табылған гранатаға ұқсас жарылғышты полиция қызметкерлері залалсыздандырды, – деп хабарлады Polisia.kz. 11 мамыр күні жергілікті тұрғын қала аумағындағы ауылдардың бірінде қой бағып жүрген...

Екі айлық сәбидің өліміне қатысты тергеу ісі басталды

Солтүстік Қазақстан облысы Бәйтерек ауылында екі айлық сәбидің өлімі тіркелді. СҚО полиция департаментінің мәліметінше, оқыс оқиға 7 мамыр күні болған. Қызылжар аудандық полиция бөліміне таңғы...

Биыл ел бойынша 9 822 оқушы «Алтын белгіге» үміткер

Енді «Алтын белгі» төсбелгісіне үміткерлердің емтихан жұмыстарын білім басқармалары жанындағы комиссиялар қарайтын болады. Мектептер бұрынғыдай оқу озаттарының тізімін өздері жасай алмайды, деп хабарлайды БҒМ...

Енді күнбағыс майы мен жұмыртқаның бағасы белгіленген шекті бағадан аспайды

Ішкі нарықта әлемдік баға өсімінің әсерін азайту мақсатында ішкі нарықты отандық тауарлармен толықтыру жұмысы жүріп жатыр. Бұл туралы Үкімет отырысында ҚР Сауда және интеграция...

«Елжан Біртановты айыптауға қарсымын!». Әнші Қарақат Әбілдина үндеу жасады

Әнші Қарақат Әбілдина бұрынғы денсаулық министрі Елжан Біртановты жақтап, Instagram-дағы парақшасына көлемді жазба қалдырды, деп жазады Paryz.kz. Әнші Біртановқа жала жабылып отырғанына сенімді. "Жау алыстан келмейді" деген сөз...

1919 жылы Америкада хит болған: АҚШ мұрағатынан «Turkestan» атты ән табылды

1919 жылдары Америкада хит болған Turkestan әнінің пластинкасы АҚШ Конгресс кітапханасының архивінен табылды, - деп хабарлайды ҚазАқпарат. Бұл туралы ақпарат Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Instagram парақшасында...

ҚМДБ Айт намазына қатысты мәлімдеме жасады

ҚМДБ Ораза айт намазына қатысты мәлімдеме жасады. Сіздерге еліміз бойынша мешіттердің аулаларында Ораза айт намазы оқылатынын (Жергілікті бас санитар дәрігердің қаулысы бойынша рұқсат етілген) қуанышпен...

Өткен тәулікте 1 811 адамнан коронавирус анықталды

Елімізде өткен тәулікте 1 811 адамнан коронавирус анықталды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 310, Алматы қаласы - 391, Шымкент қаласы - 69, Ақмола облысы - 92,...

Қазандағы атыс: Жантүршігерлік дерек жарияланды

РЕН ТВ телеарнасы 19 жасар Ильназ Галявиев қазандағы мектепке шабуыл жасаған кезде жазылған аудиожазбаны жариялады, деп хабарлайды Tengrinews.kz. Аудиожазбаны кабинеттердің бірінде тығылып отырған оқушы жазған. "Біз...

Әрқайсы 40 млн теңге: Ақтауда қоғамдық көліктер 95 пайыз жаңартылды

Ақтауда қоғамдық көліктер 95 пайыз жаңартылды. Отандық зауытта құрастырылған 18 автобус лизингтік бағдарлама арқылы қараша айында сатып алынған. Әрқайсы 40 млн теңге тұрады, -...

12 мамыр: Айтулы оқиғалар тізбегі

1995 жылы Ақтөбе қаласындағы көшеге ақын Сағи Жиенбаев есімі берілді. Ол 1955 жылы Н.В. Гоголь атындағы Қызылорда педагогика институтын бітірген. Ақын қаламынан көптеген өлеңдер...

Павлодардағы колонияда көз жұмған педофил танымал блогер болып шықты

8 мамырда Павлодардағы түзеу мекемесінің тұтқындары арасында жанжал шығып, жазасын өтеушілердің бірі көз жұмған болатын. Қаза тапқан айыпталушы екібастұздық блогер болып шықты, деп хабарлайды...

«Біріккен ұлт жеңеді!» халықаралық байқауының жеңімпаздары анықталды

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті ел тәуелсіздігіне 30 жыл толуына және университеттің 25 жылдығына орай «Біріккен Ұлт жеңеді!» атты халықаралық бейне материалдар байқауын өткізді....

Белгісіз біреулер Қайым Мұхамедхановтың құлпытасын қиратып кеткен

Абайтану саласының негізін қалаған ғалымдардың бірі, жазушы Мұхтар Әуезовтің ізбасары, Абайдың мемлекеттік музейін ұйымдастырушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, ғалым Қайым Мұхамедхановтың құлпытасын белгісіз біреулер талқандап...