ҚАДАҒАЛАУДАН ТЫС ҚАЗАҚ СПОРТЫ

 Қазақ
спортын айтқанда әрі-сәрі күй кешеміз. Әсіресе әттеген-айды халықаралық
олимпиадалық додалар кезінде жиі ауызға алатынымыз жасырын емес. Ал сол
азды-көпті қатысушылардың ішінде қаракөздердің сирек төбе көрсететіні
намыс отын тіптен тұтандыра түседі.  

Әлемдегі ең
спортқұмар халық кім? Халықаралық рейтинг агенттіктері жүргізген зерттеу
нәтижесі бойынша спортты серік еткен елдің қатарында Австралия, Жаңа
Зеландия мен Швеция халқы топ жарып тұр. Қазақстан Колумбия мен
Моңғолиядан кейінге ығысып, 61 орынға жайғасыпты. Осыдан-ақ бұл саладағы
әлеуетіміздің қандай екенін бағамдай беруге болатын шығар. 

 

Мемлекеттің қаржысы қайда ұшты?


1917
жылы қазан төңкерісінен кейін Ресейде билікке келген большевиктер
спортпен шұғылдануды нағыз ерікккеннің ермегі деп есептеген. Тіпті, олар
спорт былай тұрсын, отбасы мен некені де жоққа шығарған болатын. Мұның
бәрін буржуазиялық қоғамның кесірлі қалдығы, адамдарды, ең әуелі
жастарды саяси күрестен, тап күресінен алыстататын амалдар деп
есептелді. Тек 1930 жылдардан кейін ғана КСРО-да салауатты өмір салтын
ұстанудың пайдасын аздап түсіне бастаған еді. Әлемнің спортқа шындап
көңіл бөлгені 1960 жылдардан кейін ғана. Бір өкініштісі, спорттан
көптеген қазақ балалары әлі күнге қол үзіп қалған. Мемлекеттің бұқаралық
спортты дамытуға деген көзқарасы кемшін бе? Қоғам әлі күнге спортты
еріккеннің ермегі санай ма? Задында, кінә кімнен?

Кейбір
мәліметке сүйенсек, Қазақстанда 3,5 мың білім ұясы спорттық
құрал-жабдықтарға мұқтаж. Білім және ғылым министрлігінің бағдарламасына
сәйкес, мектепте денешынықтыру сабағын өту үшін кемінде спорттың үш
түрі: жеңіл атлетика (гимнастика), күш-білектесу түрі және жүзу бассейні
болуы керек. Алайда, мұның өзі қалалық білім ошақтарының кейбірінде
жоқтың қасы. Ал, ауылдағы қарадомалақтарға бұл әзірге арман шығар.
Осыған қатысты мына фактілердің өзі көп нәрсені аңғартса керек:
біріншіден, мектептердің 50 пайызында спорттық құрал-жабдық жоқ.
Екіншіден, орта білім ошақтарының 71 пайызы ғана жақсылы-жаманды,
жаңалы-ескілі спорт залдарымен жабдықталған. Сонда қалған 29 пайыз
мектепте дене шынықтыру пәні қалай және қайда өтеді? 

Бірде
Республикалық спорт колледжінің директоры Амалбек Тшан мырзаның: «Жоқ
қой ауылда, түк жоқ. Мектептердің өзінде жаттықтырушы жоқ. Сіз барып
көріңізші, оқушыларды дене шынықтыру сабағында құр жүгіртеді, ойнап кел
деп, доп тастап қояды. Футбол, волейбол, бокстың да ережесі бар. Ол үшін
білімді болу керек», – деп ауылдағы спорттың жағдайын жыларман күйде
жеткізгені есте қалыпты. Міне, осы пікірдің өзі біраз нәрседен хабардар
етсе керек. 

Спорт және туризм министрлігі жариялаған
бір мәліметте 2010 жылы халықтың 17,4 пайызы ғана спортпен шұғылданған
көрінеді. Ал 2014 жылы бұқаралық спортпен тұрғындардың 23 пайызы
айналысатыны айтылған. Кім білсін, мұның біразы қосып жазылған деректер
болуы да ықтимал. Салыстырмалы түрде айтсақ, Қазақстанның 17 млн.
тұрғынына 1 мың спорт клубынан келсе, 60 млн. астам тұрғыны бар Франция,
Ұлыбританияда мұндай клубтар 150 мыңнан асып жығылады екен. 

Бұл
мәселе өмірін спортсыз елестете алмайтын Елбасы Н.Назарбаевты да
алаңдатады. Халыққа арнаған жолдауында Спорт және туризм министрлігіне
қарата: «Министрлік халықаралық спорттық істермен, чемпиондар
дайындаумен ғана шұғылданбауы керек. Ең бастысы – Қазақстанның барлық
облыс пен аудан халқын бұқаралық спортқа тарту қажет. Мұны шынайы өмірде
іске асыру үшін министрлік жергілікті әкімдермен бірлесіп, арнайы
шараларды ұйымдастыруы тиіс. Спортпен айналысатын азаматтар саны баяу
болса да, өсіп келеді екен. 2010 жыл – дене шынықтыруға ден қойған
қазақстандықтар 2,8 млн. адам, яғни халықтың 17,7 пайызы, 2011 жыл – 3,3
млн. адам, сөйтіп 20 пайызды құраған. 2012 жыл – 3,6 млн. адам,
сәйкесінше 21,6 пайызға жеткен. Яғни, жыл сайын спортқа әуес адамдар
қатары орта есеппен 2 пайызға толығып отырады екен. Бәрі жақсы!
Дегенмен, мұндай өнбейтін өсіммен бұқараның 30 пайызын спортқа тарту
үшін әлі табаны күректей 10 жыл керек деген сөз», – деген болатын. 

Мемлекет тарапынан тапсырма да беріліп, оны орындауға деген
қаржы да толассыз бөлінуде. Айту бар да, оны жүзеге асыру тағы бар.
Түйткілдің бәрі – мемлекеттен қомақты қаржы бөлінетін спорт саласын
жайлаған сыбайлас жемқорлықта жатқан сияқты. Бұл сала қоғамның
қадағалауынан мүлдем тыс қалған. Әйтпесе, неге басшысы қолдап-қоштап
отырған саланы әрі қарай дамытуға соншалықты дәрменсіз? Тіпті,
депутаттар да денсаулық мәселесін жиі көтеріп, спорттан қол үзбеуге
тырысатынын айтса да, бірақ спортта қалыптасқан жағдайға келгенде
күмілжіп қалады. Неге? Шын мәнінде, қазір көптеп белгілі болып жатқан
түрлі қылмыстық деректердің бүге-шігесін жұртқа анықтап, айғақтап
беретін халық қалаулылары емес пе? 

Мәселен, 2008 жылдан
бастап бұқаралық спортты дамыту мен салауатты өмір салтын
қалыптастыруға жыл са­йын кем дегенде 600-650 млн. теңге бөлу көзделген
екен. Сонда бұл қаржы қайда құйылып жатыр? Ол ол ма, былайғы жұрт
елімізде 2011-2015 жылдарға арналған спорт және дене шынықтыруды дамыту
салалық бағдарламасын бекіту туралы Үкімет қабылдаған (2011 жылғы 30
қарашадағы №1399) Қаулыны біле ме? 

Бағдарламаны
2011-2015 жылдары түпкілікті жүзеге асыру үшін 113 млрд. 846 млн.  теңге
қарастыру көзделген. Оған мыналар кіреді: 

Алайда,
шалғайдағы аудан мен ауыл халқы аталмыш бағдарламаның шапағатын көріп
жатыр дей алмаймыз? Үкімет һәм Спорт және туризм министрлігі биыл
тәмамдалатын шараның нәтижесін қашан паш етпек? Әлде, бұл әдеттегідей
науқандық дүние ме? 


Жемқорлар көсегені көгертпейді


Ақша
жүрген жерде жемқорлықтың иісі шықпай тұрмайды. Себебі, соңғы кезде
бөлініп жатқан әлгіндей қыруар қаржының дәмін татқысы келмейтін адамдар
азайып барады. Тіпті, қызметке қолы таза боп орналасқан кейбір басшының
аз уақытта жемқор атануы да ғажап емес. Бір өкініштісі, қара басының
қамын ойлайтын шенеуніктер тамырына қан жүгірмей тұрған спорт саласын
тұралатып жатқанын іштей сезінбейді де. Ол ол ма, олардың кейбірінде
титтей де болсын, ұлттық намыстың, патриоттық рухтың оянбайтындығы қарын
аштырады. Егер біз ойлағандай болса, «Шіркін, неге қазағымның
қарадомалақтары арасынан спорт саңлақтары көптеп шықпайды? Байрақты
бәсекелерде Қазақстанның туын қазақ баласы желбіретуі керек емес пе?!»
деген заңды сауалдарға басын қатыратын еді. Мұндай жауапкершілікті
түйсінген азамат халықтың несібесіне қолын салмас па еді, кім білсін?! 

Еліміз «Азиада-2011» қысқы ойындарын дүбірлетіп
өткізгенмен, әлі күнге дауы бітер емес. Қысқы ойындар жарысын өткізу
үшін қазынадан алғашында 768 200 000 АҚШ доллары бөлінеді. Алайда, «Бұл
ақша жеткіліксіз» дегендер Үкіметтен қосымша 301 500 000 АҚШ долларын
қосқызған. Тіпті, ұйымдастырушылар «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат
қорының 20 408 163 АҚШ долларын да міз бақпастан есепшотына аудартып
алған. Бұл басы ғана. Ал сол кезде Астана мен Алматы қаласындағы күрделі
жөндеуден өткен спорт ғимараттары мен жаңадан салынған құрылыс
нысандарына да ақша есепсіз құйылды. Үкімет Алматыдағы екі трамплиннің
құрылысына 34 млн. доллар, ал Шымбұлақ курортына қосымша нысандар салу
үшін 40 млн. доллардан астам қаржыны тағы да бөлді. Айта кету керек,
Туриндегі қысқы олимпиада 1 млрд. 700 млн. долларға, Ванкувердегі қысқы
олимпиадалық ойындар 1 млрд. 800 млн долларға  түссе, ал 2011 жылы
Астана мен Алматы қалаларында өткен VІІ қысқы Азия ойындары қазынаның
қалтасын 1 млрд. 650 млн. долларға жұқартты. 

Әрине,
«қолыңнан келсе, қоншыңнан бас» дегенді ұстанған кейбір шенеуніктер мол
ақшаны көріп, жолдан тайды ма, қомақты қаржыны қолды қылған. Бұдан бұрын
Азиаданың Алматыдағы дирекциясын басқарған өкілетті тұлға Сұлтанбек
Сыздықовтың үстінен 23 млн. теңгені өз мақсатына пайдаланды деген
күдікпен қылмыстық іс қозғалған еді. Алайда, Сұлтанбек Сыздықов сүттен
ақ, судан таза болып шығыпты. Кейбір ақпарат көздерінде шенеуніктің  23
млн. теңгені мемлекетке қайтарып, қылмыстық істі тоқтатқандығы туралы
айтылады. Ал жақында Алматыда «Азиада-2011» ойындарын өткізген
мемлекеттік компания басшыларының бірі, Ұйымдастыру комитетінің
телерадиотаратылым басқармасы бастығы болған Айдар Мусин қомақты қаржы
жымқырды деген айыппен істі болды. Тексеру жүргізген қаржы полициясы
мемлекеттік компания басшысының бюджет қаржысын талан-таражға салғанын
анықтаған. Қаржы полициясының дерегінше, Алматыдағы халықаралық шаңғы
трамплині кешеніне бөлінген 1,4 млрд. теңгенің 600 миллионы Айдар
Мусиннің  қалтасына түскен. Ол бұл қаржыны өзі басқарған компанияны
туысқандарының атына тіркеу арқылы меншіктепті. Нәтижесінде Айдар
Мусинге «мемлекет мүлігін ысырап еткен» деген айып тағылып, қылмыстық іс
қозғалды. Ол сол кезде 140 мыңның қымбат көлігін мініп, 400 мың АҚШ
долларына баспана сатып алған деген де дерек бар. Мемлекеттің ақшасын
өзінікіндей емін-еркін жұмсаған Мусин неге алшаң басты? Бұл
ұйымдастырушылардың төңірегіндегі ішіп-жеу. Ал ұсақ-түйектің өзіне
кеткен шығынды кім есептеп көріпті? 

Азиада әнұранының
өзіне 100 мың долларды тоса қойғанымыз бір бөлек, он минуттық жарнамалық
фильмді жасауға  1 156 462 АҚШ доллары жұмсалған көрінеді. Ол ол ма,
билетті де Ресей жүйесімен орыс­тар жасап берген. Оны көпшілік біле
қоймас еді, билеттің уақытына байқамай Мәскеудің уақытын қойып
жіберіпті. Ал Азиадаға арналған сайтты кәрістер жасап бергені тағы бар.
Азиаданың алқызыл түсті эмблемасын дайындауға Тигран Туниянцтің
шеберханасы жұмылдырылса, логотиптің қосымша авторы ретінде латвиялық
Олафс Абзалонс бекітілген. Бұған не дейсіз? Сонда нақты жұмсалған
ақшаның өзі отандық мамандардың қалтасына кетпеген деген сөз емес пе?! 

Есеп комитеті Азиада кезінде жол берілген бас-аяғы 9
млрд. 800 млн. теңгені құрайтын заңбұзушылықты анықтаған. Комитеттің
есебі бойынша, Азиадаға деген желеумен халықаралық жарысқа үш қайнаса
сорпасы қосылмайтын, спортқа қатысы жоқ тауарлар жеткізіліп, олар салық
бойынша жеңілдіктерді негізсіз пайдаланып кетіпті. Есеп комитетінің
мүшесі Константин Плотников: «Азиада кезінде пайдаланылмаған немесе
спортқа түк қатысы жоқ тауарлар жеткізілген. Азиада бағдарламасына
енбеген ұйымдар кеден салығынан негізсіз босатылған. Жеткізілген
тауарлар мемлекетке өз бағасынан 2-5 есе қымбатқа сатылған», – деп отыр.
Шамасы, Азия ойындарын желеулетіп, оңай жолмен байып қалғысы келгендер
көп болған сияқты. Өкініштісі сол, желеулетіп салған трамплинде спортқа
әуес жастар көптеп шынығып жүргенін байқай алмайсыз. Керісінше, бұл
мекен концерттік шараларды өткізуден босамайтын сауық ортасына айналған
сияқты.


Жаттықтырушы жесе, басқасына не жорық?


Алматының
басты баскетбол командасы, «Алматы» клубының бұрынғы бас жаттықтырушысы
ойыншылардың іссапарына бөлінген қаржыны мақсатсыз жұмсаған деп
айыпталды. Тергеу орындары былтырғы жылдың 20 желтоқсанынан бастап Игорь
Тихоненкоға халықаралық іздеу жариялаған болатын. Ол бір ай өткенде
қаладағы жалдамалы пәтердің бірінде тығылып жатқан жерінен ұсталды. Енді
оған тағылған айып та ауырлауы мүмкін. Өйткені Тихоненко мен бұрынғы
директордың командаға келтірген зардабы 16 миллион теңгеден асып
жығылады екен. Құқық қорғау орындарына қажетті құжаттарды дайындап
жатқан баскетбол клубының жаңа басшылығы істің ақ-қарасын зерттеуді
ұсынып отыр. Мемлекет бөлген ақшаны қалтасына салған жаттықтырушыдан не
күтуге болады? 

Ал былтыр облыстық «Атырау» бас­кетбол
командасы» КМҚК директорына және басқа тұлғаларға қатысты ҚР ҚК 176-бабы
бойынша қылмыстық іс қозғалғаны есте. «Бұл адамдар алдын ала келісу
бойынша мемлекеттік қызметтерді атқаратын тұлғаларға теңестіріліп,
жалған құжаттарды құрастыру жолымен 2008 жылға арналған іс-сапар
шығындарын шартты түрде иеленіп, бөтен адамның сеніп тапсырылған мүлкін
ұрлаған. Мемлекетке келтірілген залал сомасы 18,5 млн. теңгені құрады», –
делінген Қаржы полициясының хабарламасында. Шын мәнінде, елімізге
арнайы шақыртумен келіп жатқан жаттықтырушының өзі қанша алады? Біз үшін
мұның өзі құпия. Бұл жайында сауал тастасаңыз, жақ ашпайды. Бәрі
«коммерциялық құпия». Сонда қарапайым жаттықтырушының алатын еңбекақысы
құпия болса, жемқорлыққа жол берілмей қайтсін?! 

Әрі-беріден
соң Италияның «Интері» мен Испанияның «Барселонасы» алаңға шыққанда,
ойынға бәс тігетін «тотализаторлардың» өзін қадағалайтын мекемелер бар.
Яғни, команданың қыруар ақшаға сатылып кетуіне тосқауыл қояды. Ал мұндай
қитұрқы әрекеттер біздің елімізде де болмауы мүмкін емес. Бірақ ұтылу
мен ұтыстың ара-жігін ажыратып беріп жатқан ешкім көрінбейді. 


Өзіңнен шықпай, ел болмас…


Жасыратыны
жоқ, еліміздегі кез келген спорт саласындағы спортшыға таяқ тастасаңыз,
легионерге тиеді. Кезінде қыруар ақшаға шақырған шетелдік спортшылар
еліміздің атынан додаларға қатысса да, олардың бойында қазақтық рух,
намыс жоқ! Бір сөзбен айтқанда, қазақ емес! Аты – қалай болғанмен, заты –
шетелдік. Тіпті, Қазақстанды «майшелпекке» айналдырған спортшылардың
біраз уақыттан соң есіріп, көкіректерін кергілейтіні бар. 

Осыдан
бірнеше жыл бұрын Парламентте депутат Қуаныш Сұлтанов легионерлерге
қатысты көптің көңіліндегі түйткілді көтерген болатын. Ол ел спортының
жыларман жайын айтып, оны халықаралық деңгейге көтеру үшін не істеу
керектігін мәселе етіп қойған. Отандық спортшыларды қалай, кім
тәрбиелейтіндігіне де қатты алаңдаушылық білдірген депутат: «Бүгінде
Қазақстанның туын ұстап шығатын легио­нерлер ортағасырдағы
жалданушыларды еске түсіреді. Оның көбі өз Отанында екінші, үшінші
сұрыптағы спортшы екенін де білмейміз» деген-ді. Ең өкініштісі, соңғы 20
жылда қаншама шетелдік спортшы шақырылды, олардың саны да қоғамға
белгісіз. Осыдан 7-8 жыл бұрын велошабандоз Зүльфия Забирова
Қазақстанның құрама командасына шақырылған болатын. Тіпті, 2005 жылы 32
жастағы спортшыға құрақ ұшып Қазақстан азаматтығын да берді. 2008 жылға
дейін ешқандай жоғары көрсеткішке қол жетпеген бұрынғы ресейлік
велошабандоз Пекиндегі олимпиадада 10 орынды місе тұтады. Бұдан соң
Қазақстан алдындағы міндетін «абыроймен» атқардым деген легионер
спортпен қош айтысқаны бір бөлек, баспасөзге берген сұхбаттарында
Қазақстанды «Отаны» ретінде есептемегенін ашып айтудан жасқанбады. Ең
сорақысы, ол осы уақыт ішінде Алматы мен Астанадан бірнеше баспанаға ие
болып, өзі ғана емес, Ташкендегі туыстарын көшіріп әкеліп, әлеуметтік
жағдайын жақсартып алған. Міне, бізге келген көптеген легионерлердің
көздегені осы. 

Ол ол ма, футболдағы легионерлердің жыры
бір бөлек. Еуропалық мамандардың болжамы бойынша, Қазақстан футбол
нарығында легионерлердің құны 100 миллион еуроға тең келеді екен! Мұның
өзі бірнеше жыл бұрынғы көрсеткіш, яғни қазір одан әлдеқайда асып кетуі
ықтимал. 2009 жылы «Локомотивке» шақырылған ресейлік футболистер – Егор
Титов, Андрей Тихонов, жаттықтырушы Сергей Юранның өзі анау-мынау ақшаға
келмегені айдан анық. Сол кезде «қазақ футболын өрге домалатамыз» деп
келген футболшылар айына 30 мың АҚШ долларын алып тұрған еді. Ал
жаттықтырушының ақшасы екі есе көп деген сөз. Осылайша, биыл «Астана»
трансферлік маусымда келімсектер үшін жалпы 11 млн. 775 мың еуро,
«Ақтөбе» футбол клубы 10 млн. 425 мың еуро жұмсапты. «Астана» сапындағы
Ренан Броссанд 2 млн. еуроға бағаланса, «Ақтөбедегі» Маркос Пизелли 1,5
млн. еуроға, «Атыраудағы» Майкл Одибе 1,5 млн. еуроға сатып алынған.
Осылайша бюджеттің – салық төлеушілердің қалтасынан шыққан ақша
жалдамалылардың қалтасына алтын боп сауылдауда. Сөйте тұра, қазақ
футболшыларын «мамбет» деуден арланбайтынын қайтерсіз? Еліміздегі
футзалды бразилиялықтар жайлап алғалы қашан. УЕФА кубогіне қол жеткізген
Алматының «Қайраты» сапында негізінен Бразилия ұлтының өкілдері доп
тебеді. Тіпті Лео, Игита есімді ойыншылар Қазақстан азаматтығынан да
үмітті.

Айта берсек, жақ жаңылады. Кезінде Атланта
Олимпиадасында алтын алып берген Юрий Мельниченко Қырғызстаннан келсе,
Афины Олимпиадасында құрама қоржынын күміспен толтырған еркін күрес
шебері Геннадий Лалиев Осетияда, «классик» Георгий Цурцумия Грузияда
туған. Аталған азаматтар спорттағы биік жетістігіне біздің елдің туы
астында жетіп, есімдерін Олимпиада тарихында қалдырды. Цурцумия да,
Мельниченко да бүгінде еліміздегі күрес түрлерін дамытуға үлес қосып
жүр. Осыдан 4 жыл бұрын украиналық екі волейболшы Қазақстан азаматтығын
алды. Олар – Ольга Дробешевская мен Татьяна Мудрицкая. Сондай-ақ осыдан 3
жыл бұрын Олеся Сафронова деген тағы бір украиналық ару Қазақстан
құрамасының сапына қосылды. Кубадан келген екі қыз «Алматы» волейбол
клубында ойнап жүр. Ерлер құрамасында Ресейден Сергей Раткеевич деген
волейболшы бар. Екі жыл бойы «Хромтау» командасының сапында ойнаған оның
Қазақстан құрамасына қабылдануға мүмкіндігі жетерлік. Тіпті, Сергейді
ұлттық құрама қатарына қабылдау үшін Халықаралық Волейбол федерациясына
15 мың швейцар франкі төленіпті. Бұл – 17 мың АҚШ  доллары! 

Иә,
спорт қауымдастықтары сырт елден спортшы сатып алып, солардың өнерiне
қол соғып үйренiп қалды. Сол сырт елдiң спортшыларын шақырып, оларға
ақша төлегенше, сол ақшаны қауымдастық арқылы спорт мектептерiне неге
жұмсамасқа?! Бiр ғана мысал. Теннис қауымдастығының басшылары қыруар
қаржы шашып, өңшең легионерлердi қаптатып жiбердi. Әлгi легионерлер
жылына бiр-ақ рет Қазақстан бiрiншiлiгiне қатысады. Қалған күндердiң
барлығында шетелде жарыста жүредi. Осыдан барып, легионерлер елiмiздегi
спортшылардың деңгейiн көтередi деп айта аламыз ба? Одан да сырт елдiң
спортшыларына шашқан ақшаны әр облыстың спорт мектептерiндегi теннистiң
дамуына неге жұмсамасқа? Осы жерде тағы да Республикалық спорт
колледжінің директоры Амалбек Тшан мырзаның пікірі еріксіз еске түседі.
«Өз басым сырт жақтан спортшы шақыруға қарсымын. Неге? Өйт­кенi,
легионерлерге шашқан ақшаны өзiмiздiң спортшыларымызға жұмсау керек.
Мәселен, бiзде «Астана» велокомандасы бар. Бiз «Астана» командасына аты
әлемге әйгiлi спортшыларды шақыру арқылы Қазақстанды танытамыз дедiк.
Сонда бiз бұдан не ұтамыз? Кiлең шетелдiк спортшыларды жинап алып, сол
арқылы абырой тапқаннан гөрi елiмiздегi жастарды тәрбиелеп, олардың
олимпиада ойындарында топ жаруына неге жағдай жасамаймыз? Велоспорт –
олимпиада бағдарламасына кiрген спорт түрi. 2000 жы­лы Сиднейде
Александр Винокуров «шайтанарбасына» күмiс салып әкелгенде қуанбаған
қазақ жоқ. Содан берi А.Винокуровтың iзбаса­рын бiз дайындай алдық па?
Альберто Контадор «Тур де Франстың» жеңiмпазы атанғанда, оны
қазақстандық деп айтқан бiреу болды ма? Немесе, жеңiс тұғырында тұрғанда
қазақтың көк байрағы көтерiлiп, әнұраны орындалды ма? Жоқ. Оны
«испаниялық Контадор» дедi. Испанияның жалауы желбiредi. Испанияның
әнұраны орындалды. Қуанған да испан халқы болды. Сонда бiз бұдан не
ұттық?» деген еді. Шынында да, бір кем дүние…

Газетіміздің
өткен санында «Айқын» газетінің бас редакторы Нұртөре Жүсіп айтқандай:
«Біз дүниежүзілік спорт жарыстарында бір адамның тұмсығын бұзып келген
спортшыға қандай құрмет көрсетеміз: 250 000 доллар сыйақы бір беріледі;
артынан облыстық және қалалық әкімшіліктер жеңімпазға пәтер, қымбат
көлік, ақшалай және басқадай бағалы сый-сияпат беріп, үйіп тастайды.
Еліміздің көк байрағы көтерілгені жақсы, әрине. Алайда, сонымен қатар
көп балалы ананың шаңырағында көне тартқан көк көрпесі жаңарса, айып па?
Қазаққа құр алтын әкелгеннен, сол жылтыр металдан мың есе артық алтын
ұрпақ әкелетін аналардың жайын кім ойлайды? Әрі-беріден соң, жалтыраған
алтын артық па? Жарқыраған халқың артық па? Қазақ билігінің мықтап
ойланатын жері осы». Әйтсе де, ұлттық спортты өрге сүйрегісі келетін шын
жанашыр азаматтар қайда? Бар ма, өзі олар?! «Қазақ спортын дамытамын!»
деп ерекше құлшыныспен келген басшылардың бастаған ісін
сиырқұйымшақтандырып жіберетіні несі екен?! 

Амалбек Тшан, Республикалық спорт колледжінің директоры: 

51fb2a36732b7ba3d8c1ddf02884243e.jpg


Қазақстанда спортқа көңіл бөлу жыл сайын артып келеді. Елбасының
«бұқаралық спортпен айналысатындар­ды 30 пайызға жеткізу керек» деген
тапсырмасынан кейін, өңірлерде, министрлікте бұл тікелей бағдарлама
ретінде қарастырылды, қаражат бөлінді. Бірінші – спортпен 30 пайыз
айналысу деген сөз осыншама адамның емханаға кемірек келетінін
көрсетеді. Екіншіден, спортқа көңіл бөлген сайын жасөспірімдер мен
жастар арасында құштарлық артады. Олар кәсіби түрде спортпен айналысуға
бел буады. Бірақ оны іске асыру мәселесі қалай болу керек? Мәселе сонда.
Спорттың қарашаңырағы – ауыл десек, онда спорт кешендері мен мамандар
жетіспейді. Ауылдағы мектептерде денешынықтырудан тиіп-қашып
айналысқандар сабақ беруде. КСРО кезінде спорттық оқу орнын бітірген жас
мамандарды міндетті түрде жолдамамен ауылға жіберетін. Сөйтіп, кемінде
екі жыл жұмыс істейтін. Қазір бұл жүйе жоқ. Қазір ЖОО жеке болып
кеткендіктен, ешкім ешкімге міндет арта алмайды. Бір ғана спорт
академиясы бар. Оның өзі коммерциялық оқу орны. Одан шыққан жастар
ауылға бара қоятындар емес. Соңғы кезде Қазақстанда бес колледж ашылды.
Мемлекеттік саясаттың негізі – ауылға барып жұмыс істейтін мамандарға
қамқорлық көрсету. Баспанамен қамтамасыз ету керек. Көптеген жас­тар
жұмыс таба алмай әртүрлі жолға түсіп жүр. Одан да елге барып қызмет
істесе жақсы емес пе?! Себебі, ауылдың баласы туғаннан мал бағады, шөп
жинайды, егін егеді. Бала кезден өздігінен спортқа бейімделіп өседі.
Елімізде сондай балаларды спорт мектептеріне тартсақ екен. Елімізде
400-ден астам спорт мектебі бар. Оларда 400-500-ге тарта балалар оқиды.
Бірақ олардың ертеңі не болады, оны ойлап жатқан жоқпыз. Арнайы
бағдарлама жоқ. Спорт кешендерін жеткілікті түрде салуға көп қаражат та
кетпейді. Әрі кетсе, 150-200 млн., 300 млн. теңгеге тұрғызуға болады.
Игерілмей жатқан ақшаны осыған жұмсаса, спорттың дамуына тікелей үлесін
тигізер еді. Бұрын қаланың әр мөлтек ауданында спорт алаңқайлары
болатын. Сол жерден де спортқа құштар жастар шығатын. Ал қазір қала
орталығынан бір стадион, спорт кешенін саламыз да, «спортты дамытып
жатырмыз» дейміз. Оған кім келеді? Бәрі ақылы. Баласын беруге екінің
бірінің жағдайы жоқ. Сондықтан қалалық, аудандық әкімшіліктер аулалық
спортты дамытып, үйдің астындағы бос бөлмелерден жаттығатын орын ашса,
талай мәселені шешіп тастауға болады. Бірақ оны тиянақты түрде қалалық,
облыстық әкімдіктерден талап ету керек. 

…Өз
басым легионер дегенге тікелей қарсымын. Біздің халқымыз талантты.
Қазақ жастары ешкімнен кем емес. Кезінде қазақтар жүгіре алмайды деген
пікір болған. Егер солай болса, жеңіл атлеттер қайдан шықты? Өкінішке
қарай, жеңіл атлетика, суда жүзу сияқты спортқа қазақ балалары кем
алынады. «Қазақ балалары бұл спортқа жарамайды» деген пікір әр жерде
айтылып жатады. Сол сияқты қыстық спорт түрінде қазақ балалары жоқтың
қасы. Сочиде ақтөбелік жастар шорт-тректе жақсы өнер көрсетіп, финалға
шықты. Жаттықтырушысы, не ұйымдастырушысы мықты деген сөз. Сол
Олимпиадаға барған 52 спортшының 11-і ғана қазақ. Осыған мән беру қажет.
Меніңше, сырттан легионер әкелгенше, біздегі дамымаған спорт түріне
шетелден жаттықтырушы шақырту керек. Өзіміздің жастарды тәрбиелеу керек.
Соның жанында жүріп біздің жігіттер де үйренеді. Көп ақша бөлініп
жатқаны сөзсіз. Соның ішінде сыйақылық ақшалар. Әлем біріншілігінде,
олимпиадалық жарыста жеңімпаз болса, өзі де, жаттықтырушысы да 250 мың
АҚШ долларын алады. Не деген ақша? Демек, кез келген саланың
басы-қасында жаны ашитын, жауапкершілігі мол азамат отырғанда ғана
ілгері дамиды. 


Динара Мыңжасарқызы

Редакция таңдауы

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі еліміз үшін символдық мәні бар екі оқиғамен тұспа-тұс келіп отырғанын айтты. Оның...

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы жүретін «бизнестен» келген залал он есе артқан.  Елімізде ең алғашқы қаржы пирамидасы...

Дәурен ҚУАТ: Жер сатылмайды, бірақ оны тиімді пайдаланудың тетігін жасау керек

Дәурен ҚУАТ, «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Жер комиссиясының мүшесі – Дәурен мырза, Жер комис­сия­сы­ның мүшесі екеніңізді білеміз. Осы комиссия құрамына өзіңізді ша­қырғанда ойыңызға не келді? –...

Мінсіздік теориясы немесе жақсылардан жаттық іздеу надандығы хақында

Неге екенін кім білсін, қазақ жылқы се­кілді «тістеп сүйеді» деген сөздің жаны бар. Бұл ретте де «Қазақтың өлісінің жаманы жоқ, тірісінің өсектен аманы жоқ»...
ab95dab8 c67c 4809 9de6 79404173f273

“Грэммиі” мен “Приорасы” бар: Иманбектің желідегі суреті жұртты сүйсіндірді

Instagram желісіндегі @nursultan.city парақшасында “Грэмми” сыйлығын иеленген Иманбек Зейкеновтің көлігін жөндеп жатқан...
tyrkystan.kz

ШҚО-да балалар үйінің бұрынғы басшысы 63 миллион теңге жымқырды деген күдікке ілінді

Шығыс Қазақстан облысындағы балалар үйінің директоры мен есепшісі жемқорлық бойынша күдікке ілінді,-деп...
Қаржы пирамидасы

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы...

Жаңалықтар

“Грэммиі” мен “Приорасы” бар: Иманбектің желідегі суреті жұртты сүйсіндірді

Instagram желісіндегі @nursultan.city парақшасында “Грэмми” сыйлығын иеленген Иманбек Зейкеновтің көлігін жөндеп жатқан суреті жарияланды.  “Грэммиі” бар адамның “Приорасы бар”. Бір уақытта. Мұндай жағдайды бола бермейді....

ШҚО-да балалар үйінің бұрынғы басшысы 63 миллион теңге жымқырды деген күдікке ілінді

Шығыс Қазақстан облысындағы балалар үйінің директоры мен есепшісі жемқорлық бойынша күдікке ілінді,-деп хабарлайды ҚазАқпарат. Бұл мәселе алғаш рет 2019 жылдың қаңтарында, балалар үйінің 160 қызметкері...

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі еліміз үшін символдық мәні бар екі оқиғамен тұспа-тұс келіп отырғанын айтты. Оның...

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы жүретін «бизнестен» келген залал он есе артқан.  Елімізде ең алғашқы қаржы пирамидасы...

«Nur Otan» партиясы Алматы қалалық филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды

Станислав Канкуровтың Алматы қаласы мәслихатының хатшысы лауазымына сайлануына байланысты «Nur Otan» партиясы қалалық филиалы төрағасының бірінші орынбасарының қызметіне жаңа кандидатура қаралды. Партияның Алматы қалалық филиалының...

Дәурен ҚУАТ: Жер сатылмайды, бірақ оны тиімді пайдаланудың тетігін жасау керек

Дәурен ҚУАТ, «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Жер комиссиясының мүшесі – Дәурен мырза, Жер комис­сия­сы­ның мүшесі екеніңізді білеміз. Осы комиссия құрамына өзіңізді ша­қырғанда ойыңызға не келді? –...

Мінсіздік теориясы немесе жақсылардан жаттық іздеу надандығы хақында

Неге екенін кім білсін, қазақ жылқы се­кілді «тістеп сүйеді» деген сөздің жаны бар. Бұл ретте де «Қазақтың өлісінің жаманы жоқ, тірісінің өсектен аманы жоқ»...

Алматыдағы әл-Фараби даңғылында ерекше көпір салынады

Алматы әкімдігінің 2022 жылға дейінгі даму жоспарындағы Әл-Фараби даңғылындағы ерекше көпір һәм таңғажайып саябақтың нобайы таныстырылды. Жаяу жүргіншілер көпірі жасыл желекті қалыптастыратын қаладағы жаңа символға...

500 ғалым мемлекет есебінен шетелде тағылымдамадан өтеді

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаевтың төрағалығымен Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссияның кезекті отырысы өтті, – деп хабарлады Ақорда. Биылдан бастап Мемлекет басшысының...

Air Astana Алматы-Батуми бағытында жаңа рейс ашады

15 мамырдан бастап аптасына 3 рет, дүй­сенбі, сәрсенбі және сенбі күндері Алма­ты­дан Батумиге тұрақты рейс қатынайды. Рейстер Airbus A320 лайнерлерімен жүзеге асырыла­ды. Дүйсенбі мен сәрсенбіде KC...

Түркістанда тәуелсіздіктің 30 жылдығы құрметіне 30 миллион ағаш отырғызылады

Ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеевтің бастамасымен өңірде 30 млн. ағаш отырғызу жұмыстары ұйымдастырылуда, деп хабарлайды Түркістан облысы әкімінің баспасөз...

Алимент төлемеген борышкер баласына пәтерін берді

Елордада алимент төлемеген борышкер баласына пәтерін жазып берді, – деп хабарлады Нұр-Сұлтан қаласының Жеке сот орындаушылар өңірлік палатасы. «2020 жылғы 19 наурызда А. есімді...

Атажұртқа алғаш көш бастаған қандастар

Биыл ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығымен қатар, шетелдегі қандастардың атажұртқа бастаған көшіне де 30 жыл толды. Осынау тарихи сәтке мұрындық болып, үлкен игі іс атқарған...

Батыс Африка балаларына білім беріп жүрген Лаура

Туған жылы: 1981 Туған жері: Жамбыл об­лы­сы Жамбыл ауданы Жасөр­кен ауылы Білімі: Жамбыл техника­лық-гу­манитарлық университеті Қызметі: Ломедегі британдық мек­теп (Батыс Африка, Того мемлекеті) Қазіргі таңда қазақстандық мұғалімдер штаб-пәтері...

Елтаңбаны қоқысқа тастаған кім – Прокуратура тексеріп жатыр

Павлодар облысындағы ауылдардың біріндегі қоқыс үйіндісінде Елтаңба мен прокуратура тақтайшасы табылды. Құзырлы органдар мемлекеттік символ қалай қоқыста қалғанын анықтауда. Tengrinews.kz сайтының жазуынша, Instagram желісінде жарияланған...

Қазақстанда киік санағы басталды

Қазақстанда киіктердің санын анықтау үшін тікұшақпен әуеден санау басталды. «14 сәуірде ҚБСҚ қызметкерлері ұшу алдындағы дайындықты өткізді: есептеушілерге арналған тренинг жүргізілді, маркерлерді орнату және есеп...

Вакцина алған адамға коронавирус неліктен жұғады – ДСМ жауап берді

Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті вакцинациядан кейін 16 қазақстандықтың коронавирус жұқтыру жағдайын түсіндірді. Комитеттің ресми өкілі Ержан Байтанаев елімізде қолданылатын коронавирусқа қарсы вакцинаның құрамында...

Хан Кененің қазасы

Өткен жылдың соңын­да әлеуметтік желі­де қырғыз жазушысы За­мирбек Осоров пен «Бей­бітшілік үшін күрес» қоғам­дық қорының мүшесі Вале­рий Яковлевтің қа­зақтың ханы Кенесарыға Бішкектің төрінде ескерткіш...

Тауардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету аса маңызды – Сенатта заң жобасы қабылданды

Сенат спикері Мәулен Әшімбаевтың төрағалығымен өткен Палата отырысында «Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламентінде талаптар белгіленбеген өнімнің Еуразиялық экономикалық одақ шеңберіндегі айналысының тәртібі және мұндай...

Сөздік құрастыруға қазақстандық ғалымдар көмектеседі

Газетіміздің 2021 жылғы 18 ақпандағы (№07) санында Оңтүстік Кореяның Хангук шет тілдері университетінің түлегі әрі қызметкері Цой Ён Сонның (қазақша есімі – Нұрай) «Қазақ-кәріс...

Білім сайысы мәресіне жетті

2021 жылы сәуір айының алғашқы күндері күндері әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде жыл сайынғы дәстүрге айналған «Халықаралық Фараби оқулары» атты халықаралық ғылыми іс-шара өтті....

Елімізде ғылыммен айналысуға кедергі жоқ

Қоғамда «Жастар ғылым саласына қызықпайды» деген таптаурын көз­қарас қалыптасқан. Оған себеп те жоқ емес. Ғылымның болашағына деген күмән, ғылыми институттардың материалдық-техникалық базасы­ның әл­сіздігі, жалақының...

Вакцина салдырған 16 адам коронавирус жұқтырды – ДСМ

Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті СOVID-19 инфекциясына қарсы вакцина салдырған 16 қазақстандық коронавирус жұқтырғанын айтты.  «Қазіргі уақытта вакцинациядан кейін (бірінші және екінші кезең) коронавирус...

Карантин құрсауы кәсіпкерлікке ауыр соққы болды

Елімізде коронавирус қайта өршіді. Республика аума­ғында вирустың мутацияланған түрі анықталғалы бері індет жұқ­тыр­ғандардың тәуліктік өсімі күннен-күнге ар­тып келеді.  «Қызыл» аймаққа енген өңірлерде шектеу шара­­­лары...

Ерке Есмахан: Ораза ұстамауымның жақсы бір себебі бар

Әнші Ерке Есмахан өз тыңдармандарын қасиетті Рамазан айының басталуымен құттықтап, ораза тұтқан жамағатқа тілегін айтты. Әншінің өзі биыл ораза ұстамаған екен. Айтуынша, оның жақсы...

АҚШ-та метеорит құлады

АҚШ-тың Флорида штатындағы Уэст-Палм-Бич қаласына метеорит құлады. Американың American Meteor Society метеор қоғамының операциялық менеджері Майк Хэнки оның Жер атмосферасына кіргеннен кейін жалындаған болид...

Сәкен Майғазиев коронавирусқа қарсы вакцина салдырды

Танымал әнші, «Шымкент қалалық мәдениет үйі» концерттік ұйымы» МКҚК директорының міндетін атқарушысы Сәкен Майғазиев коронавирусқа қарсы вакцина салдырды. Әнші Шымкенттегі Медикер орталығында «Спутник V» екпесін...

Кемелдік келбеті

Саясатты мемлекет басқар­ған тұлғалар жасайтыны бел­гілі. Сондай-ақ, саясат жайын­­да аса ауқымды талдаулармен ел бо­ла­шағы үшін істелген іс­тердің мән-ма­ғы­насын жан-жақ­ты түсіндіріп беретін де солар. Өйткені...

Елімізде вакцина салдырғандар саны жарты миллионнан асты

Денсаулық сақтау министрлігі Telegram каналында еліміз бойынша вакцина алғандар азаматтар бойынша мәліметтерді жариялады. 2021 жылғы 15 сәуір күнгі деректер бойынша: Нұр Сұлтан қаласында І компонентпен...

Дания AstraZeneca вакцинасын қолданыстан шығарды

Дания AstraZeneca COVID-19 вакцинасын қолдануды толығымен тоқтатқан алғашқы ел болды, - деп хабарлайды Reuters. Дания билігі қан ұю қаупі туралы хабарламаларға байланысты AstraZeneсa вакцинасын қолдануды...

Түркістанның 1500 жылдығын атап өткендегі мәлімет жаңсақ, көне қаланың 3 мың жылдық тарихы бар – тарихшы

Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде шетелдік ірі ғалымдар, археологтармен «Түркістанға 3000 жыл» атты дөңгелек үстел өтті. Кездесуде Түркістан облысы әкімінің...

Тәуелсіздік күнтізбесі: 15 сәуірде қандай елеулі оқиғалар болды?

1993 жылы Қазақстан Республикасының Бельгия Корольдігінде Елшілігі ашылды. 2005 жылы Лондонда Қазақстан Республикасы «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» АҚ-ның Ұлыбританиядағы өкілдігі ресми ашылды. 2006 жылы Түркия Республикасының беделді...

Есіл өзенінің бойындағы 18 ауылды су басуы мүмкін

Солтүстік Қазақстан облысында Есіл өзенінің бойындағы 18 ауылды су басуы мүмкін, деп хабарлайды «Хабар 24». Қазір өңірде Сергеев су қоймасы тасып жатыр.

Мәжіліс жер туралы заңды Сенатқа жолдады

Мәжіліс ауылшаруашылығы жерлерін шетелдіктерге жалға беру мен сатуға тыйым салатын заң жобасын екінші оқылымда мақұлдады, деп хабарлайды Atameken Business.  Тарихи құжат осылайша Сенат қарауына...

Өткен тәулікте 2 641 адамнан коронавирус анықталды

Елімізде өткен тәулікте 2 641 адамнан коронавирус инфекциясы ПТР тест арқылы анықталды, деп хабарлады COVID-19 таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия. Өңірлер бойынша мәлімет: Нұр-Сұлтан қаласы - 650, ...

Алматыда жаңа тоғыз саябақ ашылады

Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев қаланың 2021 жылғы дамуы туралы, атап айтқанда жақын арада салынатын саябақ аймақтары туралы айтты, деп хабарлайды әкімдіктің баспасөз қызметі. Алматыда...

Қырғыз Республикасында қазақ диаспорасының экс-басшысы ұсталды

Қазақ диаспорасының экс-басшысы Марат Тоқтаучиков Қырғызстандағы мемлекеттік опасыздық ісі бойынша ұсталды. Кеше Қырғыз Республикасының МҰҚК екі азаматты мемлекеттік опасыздық ісі бойынша ұстау туралы ақпарат таратты....

Жаңа қаулы: ШҚО-да шектеу шаралары ұзартылды

Шығыс Қазақстан облысында шектеу  шаралары 2021 жылғы 15 сәуірден 28 сәуірге дейін ұзартылады, деп хабарлайды "ҚазАқпарат"ХАА. ШҚО Бас мемлекеттік санитар дәрігері Қанат Тұрдиев 2021 жылғы...

Қайыңды көлінің ортасында матраста жатқан қыз елдің ашуына тиді

Қазақстандықтар Қайыңды көлінде бейнеролик түсірді. Кадрлардан бір қыздың су артасында қалқып тұрған үрлемелі матрастың үстінде жатқанын көруге болады. Оның ұлттық парк аумағындағы әрекеті жұртты...

Жүкті әйелді ауруханаға апара жатқан жедел жәрдемге оқ атылды

Щучинск қаласында жүкті әйелді ауруханаға апара жатқан жедел жәрдем көлігіне оқ атылды. Оқиға 11 сәуірде кешкісін болған, деп хабарлайды Ақмола облысының Денсаулық сақтау басқармасы. Көлікте...

Тұрғын үй нарығы тұрақтайтын болды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев мамырда жылжымайтын мүлік нарығындағы бағаның өсуі түпкілікті тоқтайтынын, бағалар тұрақтанатынын мәлімдеді. – Біз апта сайын жылжымайтын мүлік...

«Махаббат қызық мол жылдар» жаңа форматта қайта басылып шықты

Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Әзілхан Нұршайықовтың «Махаббат, қызық мол жылдар» романы «Фолиант» баспасынан жаңа форматта қайта басылып шықты. Бұл туралы ҚЖО-ның Нұр-Сұлтан...

«Нурикамал» әнінің кейіпкері қайтыс болды

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Нурикамал Сейітжанқызы дүниеден өтті. Нурикамал Сейітжанқызы 1949 жылғы 12 наурызда Ақмола облысығ Державин ауданының Братолюбовка ауылында туған. Ұзақ жылдар лауазымды қызметтер...

Қандай препарат екені құпия: Путин екінші рет коронавирусқа қарсы вакцина салдырды

Ресей президенті Владимир Путин екінші рет коронавирусқа қарсы вакцина салдырды. Алайда Кремль қандай препарат екенін нақты жариялаудан бас тартты. Владимир Путин алғашқы вакцинаны 23 наурызда...

Атырау тұрғыны 30 жылдан кейін жаңа құжат алды

Анатолий Жбанов бұған дейін төлқұжатын 32 жасында өзгертіпті. Қазір ол 63 жаста. Осы уақыт ішінде ол Кеңес одағы кезіндегі төлқұжатпен жүрген. Бұл туралы Orda.kz...

Мемлекет басшысы Мәулен Әшімбаевты қабылдады

Мемлекет басшысы Парламент Сенатының Төрағасы Мәулен Әшімбаевты қабылдады. Бұл туралы akorda.kz хабарлады. Қасым-Жомарт Тоқаевқа Парламенттің жоғарғы Палатасының заң шығарушылық қызметі туралы мәлімет берілді. Мәулен Әшімбаев Сенаттың...

Tesla компаниясы 357 мың доллар жалақыға қызметкер таба алмай жатыр

Tesla компаниясы Германияда салынып жатқан электромобиль шығаратын зауытқа қызметкерлер жалдау мәселесіне байланысты қиындыққа тап болды. Өндірісті 2021 жылы іске қосу жоспарланғанымен, көптеген жұмыс орны...

«Бақытты отбасы» жобасы аясында мәселелер шешімін тауып жатыр

Түркістанда «Бақытты отбасы» партиялық жобасы аясында құрылған Түркістан облыстық жедел әрекет ету тобының отырысы өтті. Оған топ құрамына кіретін облыстық басқарма басшыларының орынбасарлары мен...

Әлия Назарбаева ерлік жасағандарды марапаттайды

 «Жандану әлемі» қайырымдылық қорының, Қоғамдық маңызды бастамаларды дамыту қорының құрылтайшысы Әлия Назарбаева Adam Bol Awards жобасының жаңа кезеңі басталғанын Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасында хабарлады....

Nur Otan партиясы елордалық филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды

Сақтаған Сәдуақасов Нұр-Сұлтан қаласындағы Nur Otan партиясы филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды. Сақтаған Сәдуақасов еңбек жолын 2004 жылы Астана қаласы Ішкі саясат департаментінің талдау және...

АҚШ президенті 11 қыркүйекке дейін Ауғанстаннан әскерін шығаратынын мәлімдеді

Америка Құрама Штаттары бірінші мамырдан бастап барлық күштерін Ауғанстаннан шығаруға кіріседі", - деп мәлімдеді Evorus.com. Америка президенті Джо Байденнің жоспары туралы ақпарат Washington Post газетіне...

Актер Тәуекел Мүсілім ұлына әкесінің тегін берді

Тәуекел Мүсілім ұлына әкесінің тегін берді. Актер ұлының суретін ашық жариялап, толық аты-жөнін жазды.  Тәуекел Мүсілім жақында әке атанып, ұлына ерекше есім қойған еді. Анасының...

Алматыда дәрігерлер денесінің 85 пайызын күйік шалған жігітті құтқарды

Алматыда №4 аурухананың дәрігерлері денесінің 85%-ын күйік шалған жігіттің өмірін сақтап қалды. Бұл туралы 7-region.com хабарлады. Белгілі болғандай, студент 2 ақпанда бензин құйылған құтының...

15 сәуірде елордада сегізінші веломаусым басталады

15 сәуірде Нұр-Сұлтан қаласында «Astana Bike» автоматтандырылған велосипед жалдау жүйесі іске қосылады. Сәуір айының соңына дейін пайдаланушыларға 850 велосипед пен 154 велостанция қолжетімді болады. Ауа-райының...

«ПСЖ» «Бавариядан» жеңіліп, Чемпиондар лигасының жартылай финалына шықты

"ПСЖ Чемпиондар лигасының 1/4 финалының қарымта матчында "Баварияға" есе жіберді, бірақ екі матчтың қорытындысы бойынша турнирдің келесі кезеңіне өтті. Ханс-Дитер Фликтің командасы өз атағын...

Қай уақытта баспана алған тиімді? – Министрлік жауап берді

Жылжымайтын мүлік нарығындағы баға 2021 жылдың жазында тұрақтануы тиіс, деп хабарлады Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев. Қазақстанда тұрғын үй кезегінде 565 мың...

Бекболат Тілеухан аталық және аналық ұрық туралы мәселе көтерді

Парламент Мәжілісінің депутаты Бекболат Тілеухан бір әкеден тараған жандардың бір-бірне үйленуінің алдын алу үшін аталық және аналық ұрықтың жалғыз бір ғана базасы болуы керектігін...

Эпидахуал: Бір өңір «жасыл» аймаққа өтті

Еліміздің 14 сәуірдегі эпидемиологиялық жағдайын бағалау матрицасына сәйкес "қызыл" аймақта Нұр-Сұлтан, Алматы, Атырау, Ақтөбе, Ақмола, Алматы, Батыс Қазақстан және Қарағанды облыстары тұр. Шымкент, Жамбыл, Қызылорда,...

Елімізде екі жаңа комитет құрылды

Мәдениет және спорт министрлігінде екі жаңа комитет құрылды. Сондай-ақ мәдениет министрлігі жанынан жұмыс істейтін геральдикалық зерттеулер орталығы ашылды. Бұл туралы Қазақстан Республикасы үкіметінің 2021...

ANTIKOR: мониторинг жүргізу үшін еліміздің бірқатар өңіріне барды

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасарлары Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру барысына кешенді мониторинг жүргізу үшін еліміздің бірқатар өңіріне барды. Агенттік Төрағасының бірінші...

Ертіс өзенінде балықтардың неден қырылғаны белгілі болды

9 сәуірде Өскемен қаласында орналасқан «Samal» саябағындағы Ертіс өзенінде балық қырылғандығы хабарланған болатын. Осыған қатысты «Балық шаруашылығы ҒӨО» ЖШС-нің Алтай филиалы, ШҚО Табиғи ресурстар және...

Ауылдарда үй салуға 110 мың жер учаскесі беріледі

Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев 2021-2025 жылдар аралығында тұрғын үй құрылысына инфрақұрылым тарту үшін жыл сайын 170 млрд теңге бөлініп отыратынын...

Жүлде қоры 11 млн. «Алтын тобылғы – 2021» әдеби байқауы жарияланды

Нұрсұлтан Назарбаев Қоры  еліміздегі ең үздік жас ақындар мен жазушыларды анықтайтын дәстүрлі «Алтын тобылғы» әдеби байқауын жетінші рет ұйымдастырып отыр. Байқаудың басты мақсаты — қазіргі заманғы...

5 мың пәтер беріледі: «Бақытты отбасы» бағдарламасына өтінім қабылдау басталды

«Бақытты отбасы» бағдарламасына өтінім қабылдау басталды. Биыл бұл бағдарламаға 50 млрд теңге бөлініп отыр. «Отбасы банк» АҚ басқарма төрайымы Ләззат Ибрагимованың айтуынша, былтыр банк үшін...

NASA Қазақстанға алғыс білдірді

АҚШ Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Қазақстанға NASA миссияларын қамтамасыз еткені және ынтымақтастығы үшін алғыс білдірді, – деп жазды Tengrinews.kz. «Біз адамның ғарышқа халықаралық...

«Самұрық-Қазынада» бірнеше директор қызмет ауыстырды

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-да бірқатар кадрлық тағайындаулар болды. Активтерді басқару жөніндегі Басқарушы директор болып Болат Ақшолақов, ал Қоғам және Үкіметпен байланыс жөніндегі Басқарушы директор лауазымына Марат...

Бас мемлекеттік санитар дәрігердің жаңа қаулысы жарияланды

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың кезекті жаңа қаулысы жарияланды. Құжатта «Ashyq» пилоттық жобасын қолдану арқылы театрлар мен караокелердің, банкет залдарының қайта жұмыс...

Коронавирус: 800-ден астам науқастың жағдайы ауыр

14 сәуірдегі мәлімет бойынша, 35 821 адам короновирус инфекциясынан (35 322 КВИ+ және 499 КВИ-) емделуде, олардың ішінде 12 482 пациент стационарда, 23 339...

14 сәуір: атаулы күндер мен маңызды оқиғалар

1993 жылы 14 сәуірде Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі «Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» ҚР заңын қабылдады. Мақсат – қуғын-сүргiн құрбандарын ақтау, оларға тигiзген...

Өткен тәулікте 2,2 мыңнан астам адамнан коронавирус анықталды

Қазақстанда өткен тәулікте 2229 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 465, Алматы қаласы - 612, Шымкент қаласы...

Кісі өлтіргені үшін сотталған көпбалалы ана қамаудан босатылды

Павлодарда туысын өлтірген әйелдің жазасы жеңілдетілді. Үкімді облыстық сотта жариялады. Рavlodarnews.kz сайтының жазуынша, сот үкім шығарған кезде сотталушының алты баласы бар, олардың үлкені 11...

14 cәуірге арналған ауа райы болжамы – Қазгидромет

Қазгидромет 14 cәуірге арналған ауа райы болжамын ұсынады. Республиканың басым бөлігінде әлі де ауқымды антициклон ықпал етуіне байланысты, басым бөлігінде жауын-шашынсыз ауа райы сақталады....

Түркістандағы “Керуен-сарайдың” құрылысына қанша қаржы кеткені белгілі болды

Қазақстанның Даму Банкі Түркістан қаласындағы “Керуен-сарай” кешенінің құрылысына қанша ақша жұмсалғаны туралы айтты. Халық арасында "Түркістан Венециясы" деп аталып үлгерген кешенге 87 миллиард теңгеге жұмсалған,...

Алты облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

Қазақстанның алты облысында ауа райына байланысты дауылды ескерту жарияланды,-деп хабарлайды "Қазгидромет" ресми сайты. 14-16 сәуірде Жамбыл облысының кей жерлерінде тұман, найзағай күтіледі, жел 15-20...

«Қосмекенді» мемлекеттік қызметкерлер орнынан кетті

Қос азаматтықпен жүрген екі мемлекеттік қызметкер қызметінен босатылды. Бұл туралы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Анар Жайылғанова Парламент Сенаты депутатының депутаттық сауалына берген жауабында...

Жаңа қаулы: Қызылорда облысында карантин күшейтілді

Аймақ тағы да коронавирус бойынша "сары" аймаққа кірді. Облыстың бас санитар дәрігері жаңа қаулы шығарып, шектеулер енгізді. Қызылорда облысының бас санитар дәрігері Динара Жанарбергенова 13...

19 жастағы қазақ балуаны грек-рим күресінен Азия чемпионы атанды

Алматыда күрес түрлерінен өтіп жатқан Азия чемпионатында Қазақстан командасының қоржынына алғашқы алтын жүлде түсті, деп хабарлайды Ұлттық олимпиадалық комитетінің баспасөз қызметі. Грек-рим күресінен 63 келіге...

Құм құрсауында: Маңғыстау облысында екі ауылды құм басып барады

Маңғыстау облысындағы Сазды және Жарма елді мекендері Ақтөбе ауылдық округіне қарайды. Шеге құм екі ауылдағы шеткі жер үйлер мен мал қораларды көміп тастаған. Жергілікті...

Ойын барысында «Ақжайық» командасы бас бапкерінің жүрегі ұстап қалды

«Ақжайық» командасының бас бапкері  Владимир Мазярдың «Шахтер» клубына қарсы кездесуде жүрегі ұстап қалып, төрешілер ойынды тоқтатуға мәжбүр болды, деп хабарлайды Vesti.kz Екінші таймда денсаулығы күрт...

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

Қасым-Жомарт Тоқаевқа биылғы қаңтар-наурыз айларындағы еліміздегі әлеуметтік-экономикалық дамудың қорытындылары және санитарлық-эпидемиологиялық ахуал жөнінде есеп берілді. Бұл туралы akorda.kz хабарлады Премьер-Министрдің мәліметіне сәйкес, аталған кезеңде экономиканың...

Екі адамды өлтіргені үшін түрмеде отырған қылмыскер тағы екі адамның өмірін қиды

Ер адам бұған дейін екі адам өлтіргені үшін 20 жыл түрмеде отырған. Екінші қылмысты түрмеден шықаннан кейін екі ай өткен соң, 2020 жылғы тамызда...

Түркістан облысында 134 өзен-көлде балық өсіріледі

Түркістан облысы жасанды балық өсіру бойынша елімізде көш бастап тұр. Тауарлы балық өсіруге жарамды 134 өзен-көл облыс аумағында орналасқан. Оның ішінде 88 жергілікті маңызы...

Түркістан облысының тұрғыны полицейді көлікпен сүйреген

Түркістан облысына қарасты Жетісай қаласының тұрғыны полицейдің заңды талабына бағынбай, оны 30 метр жерге дейін көлігімен сүйреген. Polisia.kz-тің хабарлауынша, азаматқа қатысты тергеу амалдары басталған. Жетісай...

Түйелерге арналған бағдаршам орнатылды

Қытайдың Ганьсу провинциясындағы Дуньхуан қаласының маңында түйелерге арналған бағдаршам орнатылып жатыр. Бағдаршамның жасыл түсі жанғанда түйелер, ал қызыл түсі жанғанда туристер жолдан өтеді. Дуньхуан –...

Мәдина Сәдуақасова жазушы Қабдеш Жұмаділов жайлы: «Келін деп емес, қызындай жақсы көріп еді»…

Әнші Мәдина Сәдуақасова әлеуметтік желідегі парақшасында қайын атасы, Қазақстанның халық жазушысы Қабдеш Жұмаділовті еске ала отырып, әсерлі жазба жариялады. «Қазақтың дарабоз қаламгері, Халық жазушысы...

Қарағандыда 63 жастағы әже қар көлігімен мал бағып жүр

Гүлнәр Қылышева Қарағанды қаласынан 400 шақырым қашықтықтағы елді мекенде тұрады. "Күміс" алқа иегері. Алты баласынан 19 немере, 1 шөбере сүйіп отыр. Әже электронды шанаға...

Жетісайлық диқандар қырыққабаттың алғашқы өнімін экспорттады

Жетісай ауданындағы Әл Фараби елді мекенінің диқандары ақпан айының басында еккен қырыққабаттың алғашқы өнімін Түркістан облысы бойынша алғаш болып экспорттады, - деп хабарлайды Түркістан...

Екі бас, үш қолмен туған сәбидің ата-анасы мемлекеттен көмек сұрады

Үндістанның Одиша штатындағы Кани ауылының тұрғыны екі басы, үш қолы бар сәбиді дүниеге әкелді. Бұл туралы Odisha TV телеарнасына сілтеме жасап Lenta.ru хабарлады. Қыз бала...

Ақтауда жеңіл көлік жарылды (видео)

Ақтаудың 34-шағын ауданында Daewoo Nexia автокөлігі өртенгені туралы хабарлама 12 сәуірде сағат 23.28-де төтенше жағдайлар департаментіне келіп түсті",-деп хабарлады Маңғыстау облысы Төтенше жағдайлар департаментінің...

Жамбыл облысы әкімдігінің цифрландыру басқармасының басшысы тағайындалды

Жамбыл облысы әкімінің өкімімен Байқазақов Архат Қайратұлы Жамбыл облысы әкімдігінің цифрландыру басқармасының басшысы болып тағайындалды. Бұл туралы Жамбыл облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Байқазақов Архат...

Сегіз серінің жерленген зираты табылды

Солтүстік Қазақстан облысында белгілі ақын, сазгер Сегіз серінің жерленген зираты табылды. Биыл басына мазар орнатылмақ, деп хабарлайды  ҚазАқпарат. Сүйінші хабарды СҚО музейлер бірестігінің қызметкері, өлкетанушы...

UFC-ге тағы бір қазақ шығады

Қытай қазағы Сайран Нұрданбек (19-6) 22 мамырда Лас-Вегаста (АҚШ) өтетін UFC турнирінде дебют жасайды, деп хабарлайды Vesti.kz. Сайран Нұрданбек 26 жаста. Ол өзінің кәсіби мансабын 2016...

Қазақстандықтар наурыз айында 2900-ге жуық алтын құйма сатып алған

Қазақстандықтар биыл наурыз айында екінші деңгейдегі банктерден және жекелеген банктік емес айырбастау пункттерінен жалпы салмағы 48,2 кг 2898 алтын құйма сатып алған, деп хабарлайды...

Нұр-Сұлтан қаласының тұрақтандыру қорында азық-түлік таусылуға жақын

Нұр-Сұлтан қаласының тұрақтандыру қоры азық-түлік бағасының өсуін тежеуге тырысып, барлық қорды сатқан. Қазір онда тек қант қалды. Бұл туралы 13 сәуірде өткен брифингте Нұр-сұлтан...

Алматы облысында блокбекеттер қойылды

Алматы облысы Талдықорған қаласы маңындағы Көксу ауданында полицейлер, санитар дәрігерлер мен атқарушы орган қызметкерлерінен тұратын тоғыз блокбекет орнатылды. Облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті жағдайға түсініктеме...

Әнші Марат Омаров той өткізген мейрамханаға қатысты тексеріс басталды

Әнші Марат Омаров той өткізген шымкенттік мейрамханаға қатысты тексеру шаралары басталды. Қалалық Полиция департаментінің мәліметінше, мейрамхана қожайынына айыппұл салу мәселелері қаралуда. «Аталған жайт бойынша 12.04.2021 жылы...

Қазақстандықтарға жыл басынан бері 672,1 млрд теңгеден астам зейнетақы төленді

Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәлімдеді. «2021 жылдың қаңтар – наурыз айларында республикалық бюджеттен базалық зейнетақы төлеуге 205,8 млрд теңге, ынтымақты зейнетақы...

Жамбыл облысы әкімінің орынбасары тағайындалды

Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің келісімі бойынша Жамбыл облысы әкімінің өкіміне сәйкес, Кәрібек Дәулет Жамаубайұлы Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды, деп хабарлайды Жамбыл облысы...

«Коронавирус, кет, кет кет» деп ән салған Марат Омаров тойда ұсталды (видео)

"Коронавирус, кет, кет кет" деп ән салған Марат Омаров Шымкентте той ұйымдастырған, - деп  хабарлайды tengrinews.kz қалалық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің баспасөз қызметіне сілтеме жасып.  Әлеуметтік желілерде...

Алматыда күрес түрлерінен Азия чемпионаты басталды

Сайыстар сәуірдің 13-17 аралығында Балуан Шолақ спорт сарайында өтеді. Күрестен Азия чемпионаты - Азия елдеріне арналған еркін, грек-рим және әйелдер күресінен өтетін құрлықаралық біріншілік. 1979...