وركەنيەتتI ەرتەگI

ادەتتە ەرتەگiنi بالاعا كiم ايتىپ بەرۋشi ەدi? ارينە، اتاسى مەن اجەسi. تiلi بىلدىرلاپ شىعا باستاعان كەزدەن-اق، اتاسى مەن اجەسi نەمەرەسiن الدىنا الىپ، قازاقتىڭ حالىق ەرتەگiلەرiن ايتپاۋشى ما ەدi. "ەرتە ەرتە ەرتەدە، ەشكi ءجۇنi بورتەدە" دەپ باستالاتىن قيال-عاجايىپ ەرتەگiلەردi بiزدە سان مارتە اجەمiزدەن ەستiگەنبiز.

كەيiنiرەك، ءارiپ تانيتىن جاسقا جەتكەندە، قولىمىزعا ءتۇرلi-ءتۇرلi سۋرەتتەرمەن كومكەرiلگەن قيال-عاجايىپ ەرتەگiلەردiڭ كiتاپشالارى تيەتiن. باداناداي-باداناداي ارiپتەرمەن جازىلعان ەرتەگi كiتاپتارى ۇيدە بولماسا دا، ورتالىق كiتاپحانادا تولىپ تۇرۋشى ەدi. بiرiمiزدەن سوڭ بiرiمiز جازدىرتىپ الىپ، جاپا-تارماعاي ەرتەگi وقۋعا كiرiسەتiن ەدiك. ول جىلدارى ەرتەگiنi بiلمەيتiن بالا بولمايتىن. وقىماعاننىڭ وزiندە ەستiگەندەرi جادىندا قالاتىن. "ەرتوستiك" پەن "شويىنقۇلاق"، "جالماۋىز كەمپiر" مەن "مىستانداردىڭ" وقيعاسى ءار بالاعا جەتە تانىس. تiپتi، "الداركوسەنiڭ شايتانداردى قالاي الداعانى" نەمەسە "شىعايبايدى قالاي سازعا وتىرعىزعانىن" بiلمەيتiن بالا بولماۋشى ەدi?!

ال، قازiر ءبارi مۇلدەم باسقا. بۇگiنگi بالانىڭ ساناسىندا "ادام-ورمەكشiدەن" باستاپ، "گارري-پوتتەردiڭ" وقيعالارى عانا جاتتالىپ قالۋدا. بۇرىنعىداي ەرتەگi ايتىپ بەرەتiن اتا-اجەلەر ينستيتۋتى دەگەن مۇلدەم جوقتىڭ قاسى. ەرتەگi كiتاپتارى بۇرىنعىداي كوپ ەمەس، بولسا دا بiرەن-ساران. ونىڭ وزiندە كومكەرiلۋi جاعىنان كەمشiن تۇستارى كوپ. ەسەسiنە، رەسەيلiك ونiمدەردiڭ ءتۇر-ءتۇرi كiتاپ دۇكەندەرiن جاۋلاپ بارا جاتقانى دا بۇگiندە جاسىرىن ەمەس.

بۇگiنگi قوعامدا بالالاردىڭ پسيحولوگياسىنا اسەر ەتەتiن دۇنيە قاجەت-اق. وسى تۇرعىدا زاماناۋي دۇنيەنi ويلاپ تاپقان دارىندى ازاماتتار جۋىردا "قازاق حالىق ەرتەگiلەرiنiڭ" اۋديو ۇلگiسiن جاساپ شىعارىپتى. جەتi ەرتەگiدەن توپتاستىرىلعان اۋديوكiتاپ بالالاردىڭ قابىلداۋىنا دا جەڭiل، ءارi جاتىق. جەڭiل بولاتىن سەبەبi، سD ديسكiگە جازىلعان ەرتەگiلەردi كاسiبي اكتەرلەر شەبەر ورىنداپ شىققان. ءارi مۋزىكامەن ارلەنگەن ەرتەگiلەر تىڭداعان بالانى جالىقتىرمايتىنى دا بەلگiلi.

ەرتەگiنi اۋديو نۇسقادا دايىنداۋعا سەبەپكەر بولعان "تينكاي" ستۋدياسىنىڭ باستىعى شوقان ورازاەۆ پەن كاسiپكەر قازىبەك شايح مىرزا. يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن قوماقتى قارجى قاجەت ەتەتiنi تاعى بەلگiلi. ال، قارجى تابۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. تاۋەكەلگە بەل بۋعان جiگiتتەر ءوز يدەيالارىن "قازاقمىس" كومپانياسىنا ۇسىنىپ كورiپتi. قاي كەزدە دە الەۋمەتتiك سالاعا كوبiرەك كوڭiل ءبولiپ جۇرگەن "قازاقمىس" كومپانياسىنىڭ بالالاردىڭ يگiلiگi ءۇشiن جاسالاتىن شارۋاعا قىرىن قارامايتىنى بەلگiلi. ءارi 1-ماۋسىم — حالىقارالىق بالالار كۇنi. وسى كۇنگە ورايلاستىرىپ، بالالارعا بازارلىق رەتiندە قازاقتىڭ حالىق ەرتەگiسiن شىعارىپ جاتسا، يگiلiكتi iس ەمەس پە؟

جوبا اۆتورى شوقان ورازاەۆتىڭ پiكiرiنشە، بۇگiندە قازاقتىڭ حالىق ەرتەگiلەرiن بiلمەيتiن بالالار ءوسiپ كەلەدi. "ەرتەگiلەردi جيناعان مەنiڭ انام فلورا ورازاەۆا حاسەنقىزى. انامنىڭ تالاي جىل الماتىنىڭ، ماسكەۋدiڭ، ورىنبوردىڭ ارحيۆتەرiندە قازاق حالىق ەرتەگiلەرiن كوز مايىن تامىزىپ ءجۇرiپ جيناعان دۇنيەلەرi ەدi. سوناۋ كەڭەس زامانىندا دايىنداعان دۇنيەلەرi. ستۋديا اشىپ، بەينە-اۋديو تاسپا ونiمدەرiن شىعارۋمەن اينالىسىپ جۇرگەنiمدە، نەگە قازاق ەرتەگiلەرiن تاسپاعا ازiرلەپ شىعارماسقا دەگەن وي كەلدi. ونىڭ ۇستiنە، قازاعىمىزدىڭ بالاسى شەتتەن كەلiپ جاتقان وزگە تiلدەگi ەرتەگiلەردi قاشانعى ورىسشا، اعىلشىنشا وقۋعا تيiس. نەگە ولار وزگە ەلدiڭ ەرتەگiسiمەن تاربيەلەنۋi قاجەت؟!" — دەيدi.

جەتi ەرتەگiدەن تۇراتىن اۋديو تاسپانىڭ تارالىمى ازiرگە 2000 دانا. ونىڭ كوپ بولiگi "قازاقمىس" كومپانياسىنىڭ جۇمىسشىلارىنا تاراتىلماق. 2 مينۋتتىق "تىشقان جانە جىلان" دەگەن ەرتەگiدەن باستاپ، 15 مينۋتتىق "الداركوسەنiڭ شىعايبايعا قوناققا بارۋىنا" دەيiن ەنگiزiلگەن اۋديو ەرتەگiنiڭ كەلەشەكتە بەينەنۇسقاسى دا جارىق كورۋi مۇمكiن. جوبا اۆتورلارىنىڭ بiرi — قازىبەك يسانىڭ ايتۋىنشا، قازاق ەرتەگiلەرiنە مۋلتفيلمدەر ءتۇسiرۋ ويدا بار كورiنەدi.

2000 دانانىڭ بۇكiل رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى ءۇشiن ازدىق ەتەتiنi راس. ونىڭ تارالىمىن كوبەيتۋ دە ازiرگە جوسپاردا بار ەكەن. ول ەڭ الدىمەن، اۋديو ەرتەگiنiڭ وتiمiنە بايلانىستى. قازاقتىڭ رۋحاني دۇنيەسi سانالاتىن قيال-عاجايىپتار الەمiنiڭ كوپتەپ شىعارىلعانى قاجەت-اق. كiشكەنتاي بالانىڭ ساناسىنا انا تiلiنiڭ سiڭۋiنە، ۇلتتىق نامىستىڭ، وتانسۇيگiشتiكتiڭ قالىپتاسۋىنا بەسiك جىرى مەن حالىق ەرتەگiسiنiڭ اسەرi مول بولارىن جاسىرماۋىمىز كەرەك!

گۇلزينا بەكتاسوۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button