ەكونوميكا جاڭالىقتارى

كەدەن، كەدەرگI — نەدەن؟..

سەيسەنبi كۇنگi ۇكiمەتتiك وتىرىستا پرەمەر ءماسiموۆ قر قارجى مينيسترiنە كەدەنگە قاتىستى iس-شارالاردى جەڭiلدەتۋگە بايلانىستى ۇسىنىستاردى ەنگiزۋگە پارمەن بەردi.

وتكەندە وتاندىق كەدەن سالاسىنىڭ باسشىسىن قابىلداعان ەلباسى كەدەندiك iس-شاراعا بايلانىستى بiرنەشە نۇسقاۋ بەرگەن بولاتىن. اپتا باسىندا ءماسiموۆتiڭ ەلiمiزدiڭ باس قارجىگەرiنە رەسپۋبليكامىزداعى شاعىن جانە ورتا كاسiپكەرلiكتi دامىتۋعا جاعداي جاسايتىن بiرقاتار ۇسىنىستاردى ەنگiزۋدi بۇيىردى. سونداي-اق، ۇستiمiزدەگi جىلدىڭ ماۋسىم-شiلدە ايلارىندا دايىندالىپ جاتقان سالىق كودەكسiنە قاتىستى ۇكiمەتتiك وتىرىس وتەتiنiن مالiمدەدi. ال قوڭىر كۇزدiڭ العاشقى ايىندا "باسەكەلەستiك تۋرالى" زاڭ جوباسى تالقىعا تۇسپەك. ايتپاقشى، كاسiپكەرلەر ءۇشiن تاعى بiر جاعىمدى جاڭالىق، تاعام ونiمدەرiنiڭ ساپاسى مەن قاۋiپسiزدiگiنە كەپiلدiك بەرەتiن سەرتيفيكاتتار 1 مامىردان باستاپ تەگiن بەرiلۋدە. بۇعان دەيiن كوتەرمە ساۋدا وكiلدەرi اتالعان قۇجاتتىڭ ءار كوشiرمەسiن 1000 تەڭگەگە دەيiن ساتىپ العاندىقتارىن ايتىپ، شاعىمدانعان. وسى ماسەلە توڭiرەگiندە ءسوز قوزعاعان قر يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترi ۆلاديمير شكولنيك قولدان جاسالاتىن قيىندىقتاردان ارىلۋ قاجەتتiگiنە توقتالدى.

تالقىعا ءتۇستI تاريفتەر

بۇگiندە ەنەرگەتيكالىق قاۋiپسiزدiك ماسەلەسiن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنىڭ الەمدiك سيپات العانى بەلگiلi. ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشi سانالاتىن ەنەرگوقورلاردى وندiرۋشiلەر ءۇشiن اسا قولايلى ءسات تۋعانى بەلگiلi. قازاقستانداعى شەتەلدiكتەر ۇكiمەت باسشىسىنا ءوز ۇسىنىستارىن جەتكiزدi.

دۇيسەنبi كۇنi مينيسترلەر كابينەتiنiڭ جەتەكشiسi ءماسiموۆ قر پرەزيدەنتi جانىنداعى شەتەلدiك ينۆەستورلار كەڭەسiنiڭ وكiلدەرiمەن كەزدەسiپ، قازاقستاندىق ەلەكتر-ەنەرگەتيكالىق سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرiن تالقىلادى. پرەمەر-مينيسترمەن جۇزدەسكەن شەتەلدiك قالتالىلار ەنەرگەتيكالىق سالانىڭ قوردالانىپ قالعان قيىندىقتار، ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ شارالارى، تاريفتiك ساياسات پەن باعانى قالىپتاستىرۋ ادiستەمەسiن جەتiلدiرۋگە، ەلەكتر ەنەرگياسىن وندiرۋگە ارنالعان تاريفتiك ساياسات جونiندەگi ۇسىنىستارىن جەتكiزدi. ارينە، جاتجۇرتتىق ينۆەستورلار وزدەرiنە قولايلى جاعدايدىڭ قاراستىرىلعانىنا مۇددەلi. ال بiزدiڭ ۇكiمەت ۇلتتىڭ مۇددەسiن نەگiزگە الۋى تيiس. وسى ورايدا، ءماسiموۆ قر ەنەرگەتيكا جانە مينەرالدىق رەسۋرستار مينيسترi ساۋات مىڭباەۆقا كەڭەس وكiلدەرiمەن كەلiسسوزدەردi جالعاستىرا بەرۋدi تاپسىردى. ءوز كەزەگiندە شەتەلدiك تاراپ كەلiسسوزدەردi ۇزبەۋگە مۇددەلi ەكەندiكتەرiن جەتكiزدi.

رەسەي مەن اقش كەلIستI

رەسەي مەن اقش يادرولىق ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ۇكiمەتارالىق كەلiسiمگە قول قويدى. اتالعان قۇجات ەكiجاقتى ساۋدا قاتىناسىن دامىتۋعا جانە يادرولىق ماتەريالداردى ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قالىپتاستىرۋعا مۇمكiندiك بەرەدi.

بۇعان دەيiن ءدال وسنىداي قۇجات امەريكا مەن قىتاي اراسىندا قابىلدانعان ەدi. 2006 جىلى پۋتين امەريكالىق ارiپتەسi بۋش ەكەۋi يادرولىق سالادا تيiمدi دە تىعىز قاتىناس ورناتۋ كەرەكتiگiن مالiمدەگەن. الايدا يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قاتىستى ۇستانعان ساياساتتارىنىڭ سانالۋاندىعى تاراپتاردىڭ ىنتىماقتاستىققا دەگەن تالپىنىستارىن باسەڭسۋگە اكەپ سوققان. بiراق سەيسەنبi كۇنi اق ءۇي مەن كرەمل ۇكiمەتارالىق قۇجاتقا قول قويدى. "اتوم سالاسىندا باسەكەلەستiك پەن باقتالاستىققا ۇرىنعان ۆاشينگتون مەن ماسكەۋ ەكiجاقتى قارىم-قاتىناستى رەتتەۋ ارقىلى يراندىق پروبلەمانى دا بiرiگiپ شەشۋi مۇمكiن". الەمدiك باق ارقىلى كەيبiر ساراپشىلار وسىنداي بولجام ايتۋدا. 1979 جىلعى تري-مايل-ايلەند پەن 1986 جىلعى چەرنوبىلدەگi قايعىلى وقيعادان كەيiن اتوم تەحنولوگياسىن زەرتتەۋدi كوزدەيتiن شارالار توقتاپ قالعان. بiراق ماسكەۋمەن جاسالعان كەلiسiم يادرولىق سالاداعى بەلسەندiلiكتi ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدi. ال ماسكەۋ بولسا، يادرولىق ماتەريالداردى ساقتاۋدان جانە ەكسپورتتاۋدان الەم بويىنشا ەڭ iرi مەملەكەتكە اينالۋى مۇمكiن. بۇعان دەيiن ونداي كۇش امەريكانىڭ قولىنا شوعىرلانعانى بەلگiلi.

ەۋرووداق يتاليانى سوتقا بەردI

ەۋروپالىق وداق نەاپول قالاسىنداعى دەر كەزiندە جيىلماعان قوقىس ۇيiندiلەرi ءۇشiن يتاليا بيلiگiن سوتقا بەردi. ەگەر سوت ەو-نىڭ قالدىقتاردى جيناۋعا قاتىستى زاڭدارىنا رەسمي ريمنiڭ قايشى كەلگەنiن انىقتاسا، اسا ۇلكەن كولەمدە ايىپپۇل تولەۋگە ءماجبۇر.

رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، قالا كوشەلەرiندە 1000 توننا قوقىس جينالماستان، شiرiپ جاتىر. ەو وكiلدەرi بiراز ۋاقىتتان بەرi تازارتىلماعان كوشەلەردiڭ تەز ارادا رەتكە كەلتiرiلەتiنiنە سەنبەيدi. سوتقا شاعىمدانۋعا يتەرمەلەگەن دە وسى جايت كورiنەدi. بيلiكتiڭ نەمقۇرايلىلىعىنا شامدانعان نەپولدiكتەر ءۇيiلiپ قالعان قوقىستان ءوز بەتتەرiنشە ارىلۋدىڭ ماقساتىندا ۇيiندiلەرگە وت قويىپتى. 30 جەردەن جاعىلعان الاۋدى سوندiرۋگە ءورت سوندiرۋشiلەردiڭ كومەككە كەلگەن. 1994 جىلدان باستالعان "قوقىس پروبلەماسىن" جاڭا پرەمەر بەرلۋسكوني جۋىق ارادا شەشەتiنiن مالiمدەدi. رەسمي مالiمەتتەرگە سۇيەنسەك، يتاليادا سوڭعى 13 جىلدا مەملەكەت تاراپىنان قالالاردىڭ كوشەلەرiن تازارتۋ ءۇشiن بيۋدجەتتەن 2 ملرد. ەۋرو ءبولiنiپتi. بiراق شىققان ناتيجە شامالى. دەمەك، كارi قۇرلىق الدىمەن كوشەلەردi ەمەس، جاۋاپكەرشiلiكتi ۇمىتقان ادامداردىڭ سانالارىن تازارتقان ءجون.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button