اقپاراتتار

ەلدەگI دەموگرافيالىق احۋال

16 ساۋiردەگi تاراتىلعان اقپاراتقا جۇگiنسەك، 2008 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى ەسەپ بويىنشا، ەلدەگi حالىقتىڭ سانى 15571،5 مىڭ ادامعا جەتكەن. ولاردىڭ 8265،9 مىڭى (53،1%) قالانىڭ، 7305،6 مىڭى (46،9%) اۋىلدىڭ تۇرعىندارى. بىلتىرعى جىلدىڭ وسى مەرزiمiمەن سالىستىرعاندا، حالىقتىڭ سانى – 174،6 مىڭ ادامعا، ياعني 1،1%-عا كوبەيگەن. اقمولا، قوستاناي، سولتۇستiك-قازاقستان جانە شىعىس-قازاقستان وبلىستارىنان كەتۋشiلەردiڭ سانى ارتىق بولسا، وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنىڭ حالقى – 49 مىڭ ادامعا ارتقان. ال، شىعىس قازاقستان وبلىسىنان كەرiسiنشە، 7،1 مىڭ ادام كەتiپ قالعان. تابيعي ءوسiم – 163666 ادامدى قۇرايدى.

كەلۋشiلەر مەن كەتۋشiلەردiڭ قارسى سالدوسى – 10962 ادامدى قۇراعان. كەتۋشiلەردەن كەلۋشiلەر باسىم بولعان، ولاردىڭ iشiندە، تمد ەلدەرiنەن – 2846، وزگە رەسپۋبليكالاردان – 53397 ادام كەلسە، 42435 ادام كەتiپ قالعان. دەگەنمەن، 2006 جىلمەن سالىستىرعاندا 2007 جىلى ەلiمiزگە كەلۋشiلەردiڭ سانى اناعۇرلىم از. مىسالى، 2006 جىلى تمد ەلدەرiنەن 26364 ادام، وزگە شەتەلدەردەن – 66731 ادام كەلگەن. سونداي-اق، بىلتىر كەتۋشiلەردiڭ سانى دا از بولعان – 33690 ادام.

ەلگە كەلۋشiلەردiڭ باسىم كوپشiلiگi قازاقتار – 78،2%-دى قۇرايدى، ورىستار – 12،5%، نەمiستەر – 1%-عا جەتكەن. ال، كەتiپ قالۋشىلاردىڭ باسىم كوپشiلiگi – ورىستار (69،5%)، نەمiستەر – 7،1%. سونداي-اق، قازاقتار دا وزگە ەلدەن ناپاقا iزدەۋ ءۇشiن ءوز وتانىن تارك ەتكەن كورiنەدi. ولار كەتۋشiلەردiڭ – 5،3%-پايىزىن قۇراعان.

ۇلانباتىر قالاسىندا قازاقتاردىڭ دامۋ قورى قۇرىلدى

موڭعوليانىڭ استاناسى ۇلانباتىر قالاسىندا "قازاقتاردىڭ دامۋ قورى" قۇرىلدى. ۇيىمنىڭ باستى ماقساتى — جاھاندانۋدىڭ قارقىن العان شاعىندا جەرگiلiكتi قازاق ۇلتىنىڭ وزگەلەرمەن تەڭ دارەجەدە اقپاراتتىق-تەحنولوگيا كوشiنە iلەسۋiن قامتاماسىز ەتiپ، ۇلتتىق بولمىسى، تiلi مەن دiنiن قايماعىن بۇزباي ساقتاۋ بولىپ تابىلادى

قازiر موڭعوليادا 100 مىڭنان استام قازاق تۇرادى. ونىڭ 30 مىڭى ۇلانباتىردا قونىستانعان. موڭعوليا حالقىنىڭ جالپى سانى 2،5 ملن-عا جۋىقتايدى. ۇلانباتىر – ءتۇرلi مادەنيەتتەر تۇيiسكەن قالا. ءوز داستۇرiنە وتە بەرiك موڭعول حالقى جاھاندانۋدىڭ كەرi اسەرiنە ۇرىنباس ءۇشiن انا تiلiن دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارادى. سوندىقتان، موڭعول تiلi بالاباقشادان ۋنيۆەرسيتەتكە دەيiن ۇزدiكسiز وقىتىلادى. وسىنداعى قازاق جاستارى دا موڭعول تiلiندە وقىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا ءتۇرلi سالادا كوزگە ءتۇسiپ جۇرگەن تالانتتى جاستار وتە كوپ. بۇلار بولاشاقتا قارا شاڭىراقتارى – قازاقستان ءۇشiن ەڭبەك ەتۋدi ارماندايدى. "قازاقتاردىڭ دامۋ قورى" وسى ماقساتقا جۇمىس iستەمەك. قانداستارىمىزدىڭ پiكiرiنشە، انا تiلiندە سويلەيتiن، ۇلتتىق نامىسى جوعارى، ساپالى قازاق ازاماتتارىن تاربيەلەۋ تەك قازاقستاننىڭ عانا مiندەتi ەمەس.

– وسى قور ارقىلى، وسى ۇيىم ارقىلى بiز، وسىنداعى قازاقتار اتا-جۇرتىمىزعا قول ۇشىن بەرiپ كومەكتەسكiمiز كەلەدi، – دەيدi موڭعول پارلامەنتiنiڭ مۇشەسi سايران قادىر.

قوردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستiرۋ تالانتتى جاستاردىڭ وزدەرiنە جۇكتەلمەك. اعا بۋىن وكiلدەرi كەڭەسشi بولىپ وتىرادى. سوندىقتان جاڭا ۇيىمنىڭ كونتسەپتسياسىن تالقىلاعان العاشقى جيىندا ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىن ەندi اتتاعان جاستار مەن بەلگiلi قوعام قايراتكەرلەرi تەڭ دارەجەدە پiكiر الماستى. تاياۋ كۇندەرi ۇلكەن قۇرىلتاي وتكiزiلiپ قوردىڭ ماقساتى مەن مiندەتتەرi جەرگiلiكتi قانداستارىمىزدىڭ تالقىسىنا سالىنباق. ءسويتiپ، ىقىلىم زاماننان-اق حالقىمىزدىڭ ارمان-مۇراتىن شاناعىنان توگiلگەن شامىرقاعان كۇيگە ارقاۋ ەتكەن قارا دومبىرا قايتا سويلەي باستادى.

Khabar.kz

استانادا رۇقساتتالعان ميتينگ بولىپ ءوتتI

استانادا جەر مەن تۇرعىن ءۇي زاردابىن شەككەندەر تۇڭعىش رەت رۇقساتتالعان ميتينگiگە شىقتى. وعان 2 مىڭداي تۇرعىن قاتىسقان ەدi. بۇعان قاتىسۋشىلاردىڭ تالابى – الدانىپ قالعان ۇلەسكەرلەردiڭ قۇقى مەن كۇن سايىن ءۇيi بۇزىلىپ جاتقان، جەر داۋىنان باس كوتەرە الماعان تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا بيلiكتiڭ دە موينىن بۇرعىزۋ. ولار ۇيلەردiڭ جاپپاي بۇزىلۋىنا، جەردiڭ زاڭسىز الىنۋىنا جانە ۇلەسكەرلەردiڭ ءۇيiنiڭ ۋاقىتىندا بەرiلمەۋiنە قارسى.

ولار مۇنايدان ءتۇسiپ جاتقان قاراجاتتى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسiن شەشۋگە جۇمساۋ كەرەك دەيدi. سونداي-اق، ۇيلەرi بۇزىلىپ جاتقان تۇرعىندار استانا قالاسى اكiمشiلiگiنiڭ بۇل ماسەلەگە ەگجەي-تەگجەيلi تەكسەرۋ جۇرگiزiپ، ماسەلەنiڭ انىق-قانىعىن زەرتتەۋiن سۇرايدى. ءارi "ۇلەسكەرلiك قۇرىلىس تۋرالى" زاڭ مەن "جەر كودەكسiن" قايتا قاراۋ كەرەك دەيدi.

اشىعۋعا جول بەرIلمەدI

14-ساۋiردە الماتىداعى ۇيلەرi بۇزىلۋى تيiس ءال-فارابي – روزىباكيەۆ – قوجابەكوۆ – گاگارين قيىلىسىنىڭ تۇرعىندارى الماتى قالالىق اكiمشiلiگiنە مەرزiمسiز اشتىق جاريالاۋعا رۇقسات ەتۋلەرiن سۇراپ، ءوتiنiش بiلدiرگەن. تۇرعىندار بيلiكتەن "اشىعۋعا" تۇڭعىش رەت رۇقسات سۇراپ تۇر. بۇعان دەيiن ولار ءارتۇرلi قارسىلىق شارالارىن وتكiزگەنiمەن ەشقانداي ناتيجەگە قول جەتكiزە الماعان ەدi.

بۇل جولعى تالاپتارى – 2006 جىلعى "كوپ پاتەرلi تۇرعىن ءۇي سالۋ ماقساتىندا جەر تەلiمدەرiن مەملەكەت قاجەتتiلiگi ءۇشiن الۋ تۋرالى" قاۋلىنى وزگەرتۋ. اشتىق جاريالاۋعا 5 ادام ءوتiنiش بiلدiرگەن. الايدا، 24 ساۋiردە سارى-ارقا كينوتەاترىنىڭ ارتىنداعى الاڭعا 2 ادام عانا شىققان. دەگەنمەن، اتالعان الاڭدا پوليتسەيلەر قاپتاپ ءجۇردi. اشتىق جاريالاۋعا شىققان ەكەۋگە 30-دان استام قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكiلدەرi تاپ بەرگەن. ولاردىڭ ايتۋىنشا، رۇقسات ەتiلمەگەن ميتينگiگە شىعۋدىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارمايدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەسكەرتپەسiنە ولار نازار اۋدارماي، شاتىرلارىن تiگiپ، اشىعۋعا تiزە بۇككەندەرiنە قاراماستان، iشكi iستەر باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرi ولاردى بوستاندىق اۋداندىق Iشكi iستەر بولiمiنە جەتكiزدi. سول كۇنi وسى iس بويىنشا سوت iسi بولىپ، زاڭسىز شەرۋ وتكiزبەك بولعاندارعا 2336 تەڭگە كولەمiندە ايىپ سالىپ، بوساتىپ جiبەرگەن.

300 000 ءسابي دۇنيە ەسIگIن اشپادى…

جىل سايىن 15 ملن. 301 مىڭ حالقى بار قازاقستاندا رەسمي مالiمەت بويىنشا، 300 000 ءسابي دۇنيە ەسiگiن اشپايدى. ياعني، جاساندى جولمەن 300 000 ايەل جاتىرداعى ۇرىقتى الدىرتىپ تاستايدى، تۇسiك جاساتادى.

سوڭعى ەسەپتەۋلەر بويىنشا، قازاقستان حالقىنىڭ 7.817،8 مىڭى ايەلدەر بولسا، سولاردىڭ 1.473،5 مىڭى – ءجاسوسپiرiم قىزدار. ال رەپرودۋكتيۆتi، ياعني بالا تۋ مۇمكiندiكتەرi بار ايەلدەردiڭ سانى – 4.261،1 مىڭ. جاساندى تۇسiك جاساتۋعا بەل بۋاتىندار – 15-18 جاس ارالىعىنداعى بويجەتكەندەر. بiر عانا الماتىنىڭ وزiندە جىل سايىن 15 جاسقا تولماعان 200-دەن استام قىز بالا جاساندى تۇسiك جاساتادى. ال 15-18 جاسار بويجەتكەندەر اراسىندا بۇل كورسەتكiش 8.000-نان اسادى. بارلىعىن قوسقاندا وڭتۇستiك استانادا 22 000 ءسابي اناسىنىڭ قۇرساعىندا جاتىپ-اق كوز جۇمادى.

قازiرگi تاڭدا دۇنيە جۇزiندە جىل سايىن 36 ميلليوننان 56 ميلليونعا دەيiن تۇسiك جاسالادى.

ايمان قۇسايىنوۆا،قازۇۋ-دىڭ ستۋدەنتi

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button