"كاپيتان، ازاماتتى استانادان IزدەڭIز..."

ءتۇن ورتاسىنا تامان ەسiكتiڭ قوڭىراۋى كەنەتتەن الدەقانداي سەنiمسiزدiك ءارi ۇرەيمەن شىلدىرلاعاندا ۇرگەدەك كوڭiلدi بەلگiسiز سەكەم بيلەگەن. الماعايىپ زاماندا ميعا اۋەلi سۋىق ويلار مەن كۇدiك كەلەتiنi بەسەنەدەن بەلگiلi. "ياپىر-اۋ، بەيمەزگiل ۋاقىتتا شۇعىل شارۋامەن جۇرگەن بۇل كiم؟!"

— ادiرامقالعىر، ءتۇن ورتاسى ەكەنiنە قاراماي، مىناۋ بiر جاپىراق قاعازدى قازiر اكەلiپ، قولىما لاقتىرىپ تاستادى ەمەس پە؟! اكەلگەن ادامى دا سۇرلiگiپ جۇرگەن ساباز كورiنەدi، ايتەۋiر ويانكاماتتان دەيدi. — كورشi تۇراتىن شايىمحان اجەي ەسiكتەن كۇڭكiلدەپ سويلەي كiرگەن. — ءتۇبiڭ تۇسكiرلەر، جۇرەگiمدi الىپ، زارە-يمانىمدى ۇشىرعانى. ال قاعازدارى ورىسشا ەكەن، دىمىن دا تۇسiنبەدiم، — دەدi مول دەنەسiمەن سىقىرلاۋىق ورىندىققا ابايلاپ جايعاسىپ. — جۇرەگiم ءالi قاعىپ تۇر. كەلگەن سەبەبiم، وقۋلارىڭ بار عوي، مىنانىڭ ءمانiسiن جوندەپ تۇسiندiرiڭدەرشi، وركەندەرiڭ وسكiر!

بiر تiلiم جۇقا قاعازدى قولىما ابايلاپ الدىم دا، قاقشيىپ قالدىم. ويتەتiن ءجونiم دە بار. الماتى قالاسى، جەتiسۋ اۋداندىق قورعانىس iستەرi جونiندەگi باسقارما باستىعى، پولكوۆنيك يسمايلوۆ قول قويعان شاقىرتۋ قاعازى ساۋرانباەۆ ازاماتقا ارنالىپتى. وندا 2008 جىلدىڭ 25-ءساۋiر كۇنi ساعات 8.30-دا الماتى قالاسى جەتiسۋ اۋداندىق قورعانىس iستەرi جونiندەگi باسقارماعا، اسكەري قىزمەتكەرلەردiڭ كونتراكتi جانە شاقىرتۋ بولiمiنە — كاپيتان ساعىنبەكوۆكە، اسكەري تiركەۋ ماسەلەلەرi جونiندەگi №21 كابينەتكە كەلۋi قاجەت ەكەنi ايتىلعان.

وزiمەن بiرگە اسكەري قۇجاتىن، جەكە كۋالiگiن الا كەلۋگە تيiس.

بiراق… بiراق شايىمحان اجەيدiڭ نەمەرەسi — ازامات قازiر اسكەردە عوي. جارتى جىلدان بەرi!

اناۋ-مىناۋ ەمەس، رەسپۋبليكالىق تاڭداۋلى ۇلاننىڭ قاتارىندا! وتكەن كۇزدە اكە-شەشەسi، تۋعان-تۋىسقاندارى، كورشi-قولاڭ، جورا-جولداس… جانە سۇيگەن قىزى — ءبارiمiز اق جول تiلەپ، ازاماتتىق بورىشىن اتقارۋعا استاناعا شىعارىپ سالعانبىز.

ەندi مiنە… تاعى دا شاقىرتۋ. تۇسiنiكسiز شاقىرتۋ.

— …نە دەپتi، قاراعىم!؟ شەكەڭ قۋشيىپ، ماڭدايىڭ ماسiدەي جيىرىلىپ، كوپ ويلانىپ قالدىڭ عوي. ايتەۋiر تىنىشتىق پا ەكەن؟ — دەدi شايىمحان اجەي ءالi دە جۇرەك تۇسىن ۇستاعان قالپى السiزدەۋ ۇنمەن. — ءجونiن ايتسايشى…

— ەندi، اجە، ءجونiن ايتقاندا… نەمەرەڭiز ازاماتتى اسكەري كوميسسارياتقا ەرتەڭگە شاقىرتىپتى. تiركەۋگە. بiراق قاتەلەسكەن-اۋ، دەيمiن. كومپيۋتەردەن قاتەلiك كەتكەن سياقتى…

— ءول دە ماعان، ساۋرانباەۆ ازامات دەپ پا؟! ويباي-اۋ، ول اسكەردە ەمەس پە؟! الگi استانادا. سەندەردi وقىعان با دەسەم، بiر جاپىراق قاعازدى جوندەپ ءتۇسiندiرiپ بەرۋگە دە شامالارىڭ كەلمەيدi ەكەن عوي.

— رەنجiمەڭiزشi، اجە. ازاماتتى شاقىرتادى. شىنىمدى ايتسام، ءوزiم دە ەشتەڭە تۇسiنبەي، تاڭقالىپ تۇرمىن، — دەدiم قىسىلعانىمدى وزiمشە جۋىپ-شايىپ. — ەرتەڭ تاڭەرتەڭ سەگiز جارىمدا كەلسiن دەپتi.

— ءۇيباي-اۋ، اسكەرiنە ەندi ءوزiم بارماسام، باسقا نە قىل دەيدi?! نەمەرەممەن كەشە عانا سويلەسكەنبiز. الگi ماقتاۋلى ۇلانىندا قىزمەتiن اتقارىپ ءجۇر. امان-ەسەن، جاعدايلارى جاقسى كورiنەدi.

— جاقسى بولعان ەكەن. قۋانعان شىعارسىزدار-اۋ…

— قۋانىشىم قوينىما سىيمايدى. ءاي، ولاردى شىعارىپ سالعاندا الگi گەنەرال تاسبولاتوۆ دەگەن كەلگەن. قازاقشا ادەمiلەپ سويلەپ، جاستاردان انتتى ءوزi قابىلداعان. مەنi دە ۇلاننىڭ اجەسi رەتiندە تەلەبiزiردەن سويلەتكەن ەدi. قوي، ءسوزدi كوبەيتپەي، ەرتەڭ ويانكاماتىنا ءوزiم بارعانىم دۇرىس شىعار.

— جو-جوق، اجە، سiز قاجەت ەمەس شىعارسىز اسكەرگە. جاستار بار عوي. انىق-قانىعىن وزدەرi دە انىقتاي جاتار، — دەدiم اجەيگە كەسەمەن سالقىن سۋ جۇتقىزىپ. — اشەيiن كومپيۋتەردەن قاتەلiك كەتكەن بولار.

— ماقۇل، بiراق مىنا شاقىرتۋلارىن ورىسشا جازعاندارى نەسi?! الدە بۇل بالالاردى ورىستىڭ قولاستىنا، ورىستىڭ اسكەرiنە شاقىرتىپ جاتىر ما؟

— جوق، اجە، — دەدiم اجەيدiڭ اڭعالدىعىنا كۇلiپ. — ازiرگە اسكەر وزiمiزدiكi، قازاقستان اسكەرi. تەك جۇرتتىڭ بارiنە تۇسiنiكتi بولسىن دەپ ورىسشا جازاتىن شىعار…

— سوندا قالاي، قازاقشا جازسا باسقالار تۇسiنبەي قالا ما؟ بiزدiڭ بالالار ورىسشانى جاپ-جاقسى تۇسiنەدi ەمەس پە؟! الدە باسقالاردىڭ ميلارى جوق پا قازاقشانى ۇيرەنبەيتiندەي. ءاي، الگi مينيسترلەرi دە (دانيال احمەتوۆ مىرزا — ج.ش.) ءتاپ-ءتاۋiر سويلەيدi عوي. سويتە تۇرىپ باسقالارى ورىسشاعا اۋەستەنگەنi نەسi?.. الدە بiزدiڭ بالالاردى ابدەن كەمسiتكەنi مە؟!..

— جوق، ولاي دەمەڭiز، اجە! ەندi سولاي قالىپتاسىپ كەتكەن. بۇرىننان…

— قالىپتاسسا، ەندi وزگەرتپەيمە؟ تاۋەلسiزدiك العانىمىزعا، ءوزiمiز شاڭىراق كوتەرiپ، ەل بولعانىمىزعا تالاي جىل بولدى عوي. قۇدايىم-اۋ، قازاقتىڭ بالاسىن قازاقتىڭ اسكەرiنە ورىسشا شاقىرتقان سۇمدىقتى دا كوردiم-اۋ. وسى قازاقستان تاۋەلسiزدiك العاندا جاستاۋ، نەبارى 60 جاستا ەدiم، ەندi مiنە، كارi قويدىڭ جاسىنداي جاسىم قالدى. 77-گە شىقتىم. بiراق، كيiپ جۇرگەنiمiز ءبارiبiر باياعى تاز كەپەش ەكەن عوي. جاقسارعان تۇك تە جوق. ايتپەسە، ءوز ۇلدارىن قاسيەتتi وتان الدىنداعى بورىشىن اتقارۋعا بوتەن تiلدە شاقىرعان انانى كiم كورiپتi?! مۇنداي سۇمدىق بiزدiڭ ەلدەن باسقا قاي ەلدە بار ەكەن؟..

شايىمحان اجەي سۇلدەسi قۇرىپ، ورىندىقتا قيمىلسىز وتىرىپ قالدى. ەرiندەرi ءۇنسiز جىبىرلاپ، تابان استى جىلاعىسى كەلگەندەي يەگi كەمسەڭدەدi.

تiس جارعان جوقپىن. نە دەيمiن، قايران كەيۋانانى قالاي جۇباتامىن!؟.

جاڭابەك شاعاتاي

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button