ҚАРА ЖЕРДI ҚАТАР БАСЫП КЕЛЕМIЗ

Сұлу Сыр ағып барады. Сабырлы, салмақты. Мұзарт таулардың басынан шып-шыптаған мөлдiр тамшылар ағын суға айналып, бара-бара екпiн алып, тастан-тасқа секiрiп, бойындағы бұла күшiн ырыққа көндiре алмай, басына ие бермейтiн асаудай ақ көбiк атқылап алға ұмтылады. Қыран қанаты талар шырқау биiктен бұрқ-сарқ қайнап, кемерiнен асып тұлдана құлаған долы су Дала құшағына екпiндей кiрiп, бара-бара арнасын кеңейтiп сабасына түседi де жайбарақаттана , жуаси ағады.

Қазақтың далиған даласының кезектi көкжиегiне иек арта бере тiптi шалиып, етек-жеңiн кең жайып, о шетi мен бұ шетiне көз жетпейтiн телегей теңiзге айналады. Осы салқар судың екi өңiрiн ерте заманнан қоныстанған қазақтар оны өзен деуге қомсынып, Дария деп атаған.

Бұл бүгiнгi Сырдария.

Қазақтың тербелген тал бесiгi.

Ежелден көшпендi елдiң өркениетi осы дарияның жағасында бой көтерген. Олай деуiмiзге де дәлелдi дәйек бар. Ерте дүниедегi Мысырдың мәдениетi Нiлдiң жағалауында, Тигр мен Евфраттың бойында, Үндiстанның бүкiл рухани дүниесi Индi мен Ганга өзендерiнiң, таяу көршiмiз аспан асты елiнiң ақыл-ойы Хуанке, Янцзы өзендерiнiңң бойларында осы елдердiң негiзгi өркениет ошақтары табиғи тұлғаларын тiктеген жоқ па едi?

Сырдың жағасынан жетi жұрт көшкен, бұл жерде қырық қала болған дейтұғын бiзден бұрынғы көнекөз қариялар. Оған да, ел аузында жүрген басқа да көп жайға жүре келе көзiмiз жеттi. Сақтардың қаһарлы әйел патшасы Томирис туын тiккен Алтыасар, оны қоршай салынған Жетiасар дарияның сол жағында екi күншiлiк жерде Қуаң бойында төбе болып әлi жатыр. Ол жерде қасиет, топырақ астында көмiлген қазына болмаса жергiлiктi халыққа археология деген ғылым саласының бары беймәлiм кезде академик Толстов басқарған Ленинградтық ғалымдар алты ай ала жаздай қатарынан отыз жыл бойы неге қазады? Олардың бұл жақтан не iздегенiн бiздер осындай қазу жұмыстарына қатысқан журналист Валентин Берестовтың "Меч в золотых ножнах" (Алтын қынаптағы қылыш) атты кiтабынан көп жылдар өткен соң оқып бiлдiк.

Осы жолдар жазылардан алпыс жылдай бұрын дарияның жағасындағы әлдебiр қабақтың басында қылағай қара бала отырды. Қазақтың кәдiмгi қарасирақтарының бiрi. Қара көздерi мөлдiреп, тоқтаусыз аққан тарпаң суға телмiре қарайды. Тесiле қарайды да, алапат ағыспен бiр сәт тiлдескiсi келедi. Мына дария бұл өлкемен қай заманнан, қай кезден ағып жатыр. Басынан не кештi, жағасында қандай оқиғалар орын алды – құрттақандай баланың бәрiн де бiлгiсi келедi. Оның iшi-бауыры елжiреп, лүп-лүп соққан кiшкентай жүрегiнде әлдеқайдан өзiне белгiсiз әлдеқандай бiр жылылық пайда болып, алыстан әлдебiр нәзiк, тылсым үн алабұртқан сезiмiн қытықтап, ойы сан-саққа жүгiредi, құлағында ат дүбiрi мен қобыз үнi астасып жатқандай болады. Осы бiр сәби жанын селт еткiзген селкем сезiм кеудесiнде сүйрiк жарып қауызы қылықтанған ақындықтың алғашқы алып-қашпа мiнезi ме екен, кiм бiлсiн?!

Осы кiшкентай қара бала – болашақ ақын, өсе келе өз елiнiң иықты азаматы болатын – Садықбек Хангелдин едi.

Садықбектiң сәбилiк, балалық шағы өте қиын жағдайда өттi. Бұл арада осы ауыр шақты "бал балалық" тәттi кез едi-ау деп айтудың өзi қиын. Түлкiқұрсақ кейiп, жетiспейтiн дүние бiр ғана Садықбек емес, оның миллиондаған құрдастарына тән уақыт едi. Тағдыр таланыңа жазған соң қайда барып бас сауғаларсың? "Өлмегенге өлi балық кездеседi" дегендей басқа түскесiн шараң жоқ қандай ауыртпалық болса да көнедi екенсiң. Бұлдыр болмысыңа бiрте-бiрте бойың да үйренедi екен. Соғыс алған сәби шақ, емiс-емiс елесi қалған сол ауыр жылдардағы жадау тұрмыс, өз құрдастарын қынадай қырған қызылша, сүзек сияқты аурулар өмiрдiң өшпеген үмiтi жалғаған алыстағы әлдебiр жарық сәулеге iлiнген бейкүнә тiршiлiгiңе мән берген Алланың әмiрiне ризашылығыңды айтасың!..

Қандай қиыншылықты бастан кешiрсең де адам баласының хайуанат дүниесiнен айырмашылығы үнемi арман құшағында болуы екен. Бiр-бiрiне жалғасқан күндерiң сияқты үмiттi үмiт жалғастырып жетелей бередi. Тек сол үмiттер тiзiмi үзiлмесiн деп тiле. Үмiт жiбi үзiлген шақта өмiр жолы да тоқтайды, тынысың тығырыққа тiреледi. Бұдан кейiнгi жарық дүниенiң өзi де мәнсiз.

Бала Садықбек, жасөспiрiм Садықбек, бозбала Садықбек, әр күн сайын бiр жарық та, жарқын сәулелi үмiтпен ұйқыдан оянатын, албырт ой толқындары сан құбылып тәттi қиялдың тал бесiгiнде шайқалатын. Сезiмi шалқып, ақ қағаз бетiне аяғын әнтек-тәнтек басқан, тұсауы жаңа кесiлген сәбиге ұқсас балаң жырларын жазатын.

Бұл биiктiк емес, ол бет алған асқар шыңның етегi болатын. Ақындықтың асқарына бiрен-саран ұлылар болмаса ұмтылған жанның баршасы шыққан жоқ. Сол ұзақ та, қиын жолдың бiр саясында дамыл тапсаң, дүлдүл Пегастың жалына жармасқан әрбiр пендеге сол да аз емес.

Еңбек жолын темiржол депосындағы қара жұмыстан бастаған жас жiгiт қалтасынан қаламсабы мен дәптерiн тастамайтын. Кейде ойына келген ұйқастар мен алғашқы өлең жолдары сол дәптердiң бетiне түсетiн. Бiрақ ол бiрнәрсе жаздым екен деп редакцияға ала жүгiруге асықпайтын, кейде өзiнiң жазғанына көңiлi толмайтынын да iштей мойындап жүретiн. Мойындайтын да осы маған ақындық қайда деп ойланатын, талай рет өлең жазуым бос әурешiлiк-ау, осы жұмыспен айналыспай-ақ қойсам қайтедi дейтiн. Бiрақ албырт жүректi қытықтаған сезiм бұған мұрша бермейтiн, үмiт жiбi үзiлмей алға жетелеп жалғаса беретiн.

Әжептәуiр сауатты, есте сақтау қабiлетi ересен, ойы алғыр, дауыс ырғағы эфирге бейiм балаң жiгiттiң облыс орталығындағы педагогикалық институтта оқи жүрiп, Қызылорда радиосына диктор болып қызметке орналасуы оның асыл арманының көкжиегiн түрдi. Еңбекақы тауып күнделiктi жұтаң тiршiлiктi бiрiн-бiрiне жалғап отырған отбасының дастарқанына берекенi әкелуден басқа да бұл жұмыстың жәй қарабайыр жанның түсiнiгi жете бермейтiн ләззаты бар екен. Ол өзi iштей армандап жүретiн қаламгерлiк едi. Редакция дайындап берген хабарларды нәшiне келтiрiп оқи жүрiп, өзiнiң жазған мақалалары мен өлеңдерi радиодан берiлiп қаламдастарынан тәуiр баға алып көңiлi шалқыды.

Садықбек екеумiздi Алла тағала жолықтырған күннен бастап арамызда жасырын сыр болған емес. Ол көбiнесе комсомолдық, партиялық қызметте болғандықтан оның кәсiби мамандығына көп араласа бермейтiнмiн, оның да менiң жұмысыммен көп шаруасы жоқ, арамыздағы әңгiме әдебиет, оның айналасындағы талапкерлер, спорт жайлы болатын.

Мен Алматыдағы дене тәрбиесi институтын бiтiргеннен кейiн Қызылордаға қызметке келдiм. Қолымда Цекомолдың спорт және қорғаныс көпшiлiк жұмыстарының бөлiм меңгерушiсi атақты балуан Ахметжан Қазымбетов арқылы алған Қазақстан ЛКСМ Орталық комитетiнiң бiрiншi хатшысы Өзбекәлi Жәнiбековтың қолы қойылған жолдамам бар. Ол кiсi Қызылордаға барған бойда обкомның хатшысы Қаржау Жарқынбековке жолық деп тапсырма берген. Жүзiнен мейiрiм төгiлген Қаржекең бiрден обкомолдың хатшысы Сұлтан Амановқа тапсырма бердi.

Дөңгелек жүздi, көзiлдiрiктi Сұлтан өте мәдениеттi адам едi. Сыпайы, бiлiмдi жас екендiгi сырт көзге ақыл нұр берген дөңгелек жүзiнен көрiнiп те тұр. Менi ертiп әкелiп бiр кабинетке кiргiздi. Кабинетте қарама-қарсы қойылған екi стол бар екен, бiрiнде шұқшиып қағаз жазып отырған қағiлез қараторы жiгiт орнынан ұшып тұрып хатшымен сәлемдестi де, маған қолын берiп:

– Садықбек – деп танысты.

Сосын сөздi Сұлтан жалғастырды.

– Бұл жiгiт обкомолдың үгiт-насихат бөлiмiнiң меңгерушiсi Садықбек Хангелдин. Кейiн жақсылап танысасыңдар ғой. Ал Садықбек, мына жiгiттiң есiмi Өмiрзақ Жолымбетов, спортшы, бiзде жаңадан ашылған спорт және қорғаныс көпшiлiк жұмыстары бөлiмiнiң меңгерушiсi болып қызметке орналасып жатыр , – дедi.

Бұл менiң Сәкеңмен алғашқы кездесуiм едi.

Обкомолда жұмыс деген қайнап жатады екен. Садықбек екеумiздiң бағынатын хатшымыз Абылай Айдосов. Мiнберге көтерiлсе лаулап жанып кететiн сөзге ұста, комсомол тұрмысының бiлгiрi, нағыз идеолог. Кейiн үлкен ғалым, профессор, Қызылорда қаласының құрметтi азаматы атанды. Ол аяқастынан жұмыс тауып, Садықбек екеумiзге тапсырмаларды үйiп-төгiп бередi де жатады.

Мен бiраз қиналдым. Қиналған себебiм құжаттарды жазғанда орыс тiлiнiң грамматикасына шорқақтығым. Өйтiп-бүйтiп жазғандарымды Садықбекке үстiнен қаратып аламын. Сөйлесе де, жазса да оның орысшасы ағып тұр.

Садықбектiң үлкен жүрегi, адамға деген қамқорлығы сол балаң жiгiт кезiнде-ақ байқалатын. Түйiндiден түймедей мәселелердi шешсек те оның аузына қарайтынбыз. Атомның ортасындағы ядросы сияқты. Қаланың бiраз творчестволық жастары Жанұзақ Қожабергенов, Серiк Сейiтмағанбетов, Атабай Қылышбаев, Адам Мекебаев, болса да комсомол қызметiндегi Жәлел Бәкiров, Өтеп Төлебаев, Кеңес Шаймерденов оның айналасына жиналатын. Аудан жастарының басшылары Кiшкене Айбосынов, Рая Ахметова, Сатулла Садуов, Кенiш Жұмалиева, Дина Садуақасовалар өздерiн қинап жүрген келелi мәселелердi шешерде обкомолдың идеология хатшысының кабинетiне кiрiп ойласып, мәселенi пiсiрiп шығуды жөн көретiн.

Көп ұзамай мен облыстық спорт комитетiне басшылық қызметке ауысып кеттiм. Үлкен бiр мәселенi қолға аларда ретiн тауып әрине Садықбекпен жиi ақылдасамын.

– Сәке! – дедiм мен бiрде – Ойласатын тағы бiр мәселе бар едi, соған ақылыңызды айтсаңыз?

– Ол қандай мәселе? – дедi ол әдттегiдей елең етiп, өзiме қарсы сұрақ қоя.

– Жақында облыстық қаржы басқармасында болдым. Басқарма бастығы Николай Александрович Романчук мен кiрген бойда орынбасары Камал Шүкеевты шақырып алды. Сөйтiп, облыс бюджетiнен спортты өркендетуге қосымша 25 мың сом қосымша қаржы бөлiнетiнiн айтты. Счетқа ақша түскен соң мекеменiң атына бiр машина алсам қайтедi?

– Жо… жоқ мұның болмайтын шығар, Өмiрзақ. Саған қаржыны спортты өркендетуге деп бөлiп отыр ғой. Ендеше соған жұмса, мемлекет қаржысын басқа жаққа бұра тартуға ешқандай праваң жоқ, – деп төтесiнен салды не нәрсенi болса да тура бетке айтатын Сәкең.

Сәкеңнiң сөзi қамшы болып көп кешiктiрмей спорт мектебiне бес штанга, елу велосипед және жаттықтырушы В.Ли тасжолда шәкiрттерiн қадағалап қатарласып жүрiп отыратын үш доңғалақты мотоцикл алып бердiм.

Ол кезде спорт жұмыстарындағы барлық мәселелер комсомолдың араласуынсыз шешiлмейтiн. Мен обкомолда ең әуелi бұл кезде хатшы болып алған Сәкеңмен сырласам.

Осы сәтте бiр оқиға есiме оралды. 1964 жыл болатын. 5-тамыз темiржолшылар, одан кейiнгi сенбi – спортшылар, ал жексенбi – құрылысшылар күнi. Сәкең осы мерекелерде баяндамадан кейiн жасалатын шаралардың жоспарына менiң штанга көтерiп өнер көрсетуiмдi қосыпты.

– Көр де тұр,– дедi Садықбек, – Осыдан кейiн сенiң аядай спорт залыңа балалар сыймай кетедi.

Бiрiншi мерекеде темiржолшылардың спорт сарайында, екiншi жолы қалалық паркте, үшiншi рет құрылысшылар клубында өнер көрсеттiм. 110, 120, 130, 140 килограмм зiлтемiрдi көтерумен өнерiмдi аяқтаймын. Досым айтқандай мереке өткен соң жаттығу залына жаңадан 40-50 дей балалар келдi.

Ол жылдары үлкен құрылыстар 3-4 жыл бұрын жоспарланып үлкендi-кiшiлi мекемелердiң талқылауларынан өтiп әбден иiн қандырып барып содан кейiн ғана қолға алынатын. Бiр жолы Сәкеңе келдiм.

– Сүйiншi, Сәке! Келесi жетiжылдық жоспарда Қызылордада стадион салынбақшы. Жаңа ғана облпланның бастығы Шамсутдиновтан шықтым. Қажет құжаттарды дайындауға тапсырма бердi.

– Ақыры шешiлген екен. Бұрын қаланың бастығы Алисовтың тұсында бұл әңгiме бiр рет көтерiлген. Сонда кейбiреулер стансаның жанындағы "Локоматив" стадионын кеңейтейiк, шығын аз кетедi деп ұсыныс жасаған. Бұған депутат Ленин ордендi Серғазы Ополходжаев ақсақал қарсы болды. Ол арада бұрын мұсылмандардың қорымы болған, сонда бабаларымыздың басында доп теуiп ойнаймыз ба? – деп қасқайып қарсы тұрып алған.

– Сонда қай жерден салғанымыз дұрыс?

– Дарияның жағасына жақын жер дұрыс қой. Спорт комитетiнiң басшысы ретiнде сол жақты ұсын. Қала әлi өседi. Жиырма жылдан кейiн-ақ стадион қаланың ортасында қалып қояды.

– Госпланға бiрден стадионның атын жазып берсем деп едiм. Екi мәрте Социалистiк Еңбек ерi Ыбырай Жақаев атындағы стадион десек қалай болады?

Садықбек бiраз ойланып отырды. Сосын:

– Жоқ. Бұл арада шығыс жастарының көсемi Ғани Мұратбаевтың есiмi өзiнен-өзi сұранып тұр.

Сол жылы стадионның құрылысын мемлекеттiк бағдарламаға енгiзу үшiн Алматыға 3-4 рет келiп қайттым. Ақыры алдағы бесжылдықтың жоспарына енiп жоба бекiтiлдi. Бiрақ Сәкең екеумiз оның салтанатты ашылған күнiн көре алмадық. Себебi, мен ұзамай республикалық "Лениншiл жас" газетiне спорт және әскери-патриоттық тәрбие жұмысы бөлiмiнiң меңгерушiсi болып қызметке ауысып кеттiм. Артынша Қазақстан ЛКСМ Орталық комитетiнiң үгiт-насихат бөлiмiнiң бастығы болып Сәкең де Алматыға келдi.

Сәкең өлең жазуды ерте бастағанмен оны кәсiп қылмапты. Тек шабыты келiп сезiм толқыны жас кеудесiне сыймай қыстаған кезде ғана қолына қалам алады екен. Алпысыншы жылдардың басында Қазақстанның Жазушылар Одағы "Тұңғыш кiтап" атты өлеңдер топтамаларын шығара бастады. Көлемi пышақтың қырындай сол топтамалардың елу шақтысы жарық көрiп көптеген жас таланттар сол тұңғыштары арқылы әдебиет әлемiне жолдама алды. Кiм ойлап тапса да бұл өз кезiндегi өте жақсы бастама болатын.

Осы топтамамен Садықбек Хангелдиннiң де "Пернелер" деп аталатын тырнақалды өлеңдер жинағы жарық көрдi. Жас жүректiң лүп-лүп соққан пернесi шығар әйтеуiр еңбегi еленiп 450 сом гонорар алды. Ол кездегi ақшамыз АҚШ-тың долларынан әлдеқайда қымбат, санап қарасаң қыруар қаржы.

Садықбек пен Айман көктен түскендей болған бұл "олжаға" бiрiншi болып "Беларусь" атты телевизор алды. Ұмытпасам сол телевизордың бағасы 400 сом. Қызылордада жаңа ғана телемұнара бой көтерiп, жергiлiктi жұрт телеэфирдi тамашалай бастаған.Тап сол тұста шайбалы хоккейден Әлем чемпионатының басталмасы бар ма? Чемпионаттың ойындары түн ортасы басталып таң атқанша созылады. Үй арасы жақын, ертерек жатып бiрер сағат ұйықтап аламын да түн ортасында әлгi "Беларусьтың" алақандай бетiнен хоккей көруге барамын.

Айман Серiкбаева – Сәкеңнiңжары. Әкесi Серiкбай Әлiбаев Қазақстан Үкiметiнiң әдiлет саласындағы өте iрi қызметте болған. Кейiн репрессияға ұшырап, артында екi қызы Қараш пен Айман қалған. Солардың кiшiсi – Айман.

Айман орыс тiлi мен әдебиетiнiң маманы болатын, қазақшаға да, орысшаға да өте сауатты. "Шәйнегi оттан түспейтiн" Хангелдин шаңырағының берекесi едi ғой. Әттең өмiрден ерте кеттi. Артында ержетiп қалған Рақым мен Қымбат, әлi есi кiре қоймаған ойын баласы Қанат, ботасынан айрылған iңгендей қарт анасы Қанымкүл әжемiз қалды.

Кейiн Сәкең қазiргi жеңгемiз Алтынға үйлендi. Алғашқы кезде сәл тосырқанғанмен балалары ана орнына ана тапты, жасы ұлғайған әжемiз де өз қызының қолындағыдай мейiрман алақанға тап болды. Кәрiлiк жетiп, бойындағы сүр науқасы дендеген кезде, туған елi, ағайынның ортасына Қызылордаға кеттi, Алланың берген демi таусылып кезегi келгенде сол жерде жарық дүниеден өткен әжемiздi Садықбек пен Алтын өз аналарындай арулап қойды.

Журналист дегеннiң қолына қалам алса бiрiн айтып, бiрiне кететiнi бар. Бiрақ "жалғыз ағаш орман емес" дегендей оның жан-жағын, қоршаған ортасын қамтымасаң кейiпкерiңнiң бейнесi шықпайды. Гүл еккен алаңды жалғыз қызғалдақ көрiктендiре қоймас, ал жүздеген, мыңдаған қызғалдақтар оны патшайы кiлемдей құлпыртады. Адамның адамгершiлiгi де өзiн қоршаған орта арқылы көрiнедi.

Әңгiмемiз спортқа келiп тiрелiп едi ғой. Түннiң бiр уағында Айман алдымызға қойған түйенiң сүтiн қатқан цейлон шәйiн ұрттап отырып, Сәкең екеумiз хоккей көрудi жалғастырамыз. Сәкеңнiң делебесi қозып Николай Озеровпен жарыса айқайлап, санын соғып, әттеген-айлап желпiнiп қалады. Елiмiздiң құрамасының Рагулин, Локтев, Альметов, Александров, ағайынды Майоровтар, Старшинов, Якушев, Фирсов сияқты ойыншыларымен қоса шетелдiк хоккей жұлдыздарының да есiмдерiн ол жатқа бiлетiн.

Естуiмiзше Сәкеңнiң әкесi Молдаш төрт ағайынды. Үлкендерi Байнияз Қызылорда Губкомында оқу-ағарту жұмыстарын басқарған, кейiн Қарақалпақ автономиясында жауапты кеңес қызметiн атқарған. 1937-38 жылдардың зобалаңында репрессияға ұшырап кесулi мерзiмiн өтеген соң елге оралып ұзамай қайтыс болған. Екiншiсi – Молдекең. Үшiншiсi Айтбай – белгiлi жазушы кәдiмгi Айтбай Хангелдин. Ал Ешнияз ағаны көрiп, талай рет дастарқанда отырып дәмдес болғанмын. Бiр жолы ағамыз қызмет iстейтiн Сұлутөбе стансасындағы қауын базасына Садықбек екеумiз отбасымызбен қонаққа бардық. Сол жолы жеген шекер қауындардың таңдайымнан кетпеген дәмi ме қауын-қарбыз егудi ұмыта бастаған Сыр бойындағы ата-бабамыздың диханшылық дәстүрiнiң көкейтестi мәселелерi – облыста қауын өнiмдерiн шығаратын ұсақ кәсiпорындар ашу жайлы проблемаларды көтерiп, "Лениншiл жас" газетiнде жұмыс iстеп жүрген кезiмде "Дихан ата ұмыттың ба?" атты үлкен мақала жаздым. Оның үстiне осы сапарда тұлғасы мен iсiне күллi қазақ таңқалып бастарын иген Мұстафа Шоқайдың кiндiк қаны тамған жердi көрдiм.

Ендi Айтбай ағамыз туралы айта кетейiн. Ол кiсiмен Сәкеңнiң дастарқанында жиi кездесiп жүрдiм. Бала кезiмнен шығармаларымен жақсы таныс болғандықтан ба, әрқашан ортақ әңгiме табатынбыз.

Осындай бас қосуларымның бiрiнде ашқан жаңалығым – Айтбай ағаның алғашқы спорт комментаторы болғандығы. Рас қазақта бұрынғы тойлар мен мерекелерде, бәйгелер мен балуан күрестерiнде жаршылар болған, түптеп келгенде жаршы, жар салу сөзi қазiргi комментатормен төркiндес. Бiрақ радио арқылы спорт жайлы, оның iшiнде футбол жайлы радиодан алғаш рет әңгiмелеген адам – Айтекең екен.

ХХ ғасырдың 20-сыншы жылдарының басында шығыс жастарының көсемi, Туркомолдың бiрiншi хатшысы Ғани Мұратбаев Ташкентте оқып жүрген жастардан бiрiншi рет "Қазақ" деп аталатын футбол командасын ұйымдастырыпты. Осы "Қазақ" командасы бiрнеше жыл қатарынан Ташкенттiң чемпионы болады. Сол жылдары Ташкент радиосынан хабарлар өзбек және қазақ тiлдерiнде бiрдей уақыт алып қатар жүрген көрiнедi. Стадиондағы ойын аяқталған бойда сол "Қазақ" командасының шабуыл шебiнде ойнайтын жас футболшы Айтбай Хангелдин радиокомитетке жүгiрiп жетiп қазақ редакциясынан әлгiнде ғана аяқталған ойын туралы әңгiмелеп бередi екен. Ол уақытта қазiргiдей стадион мен радиоторабы арасында тiкелей байланыс жоқ, репортаждар радио үйiнен осылай студиядан тiкелей әңгiмеленетiн көрiнедi.

Бiр жолы Айтекең тек футбол ғана емес, күрес туралы да, күш атасы Қажымұқан мен орыстың атақты балуаны Климентий Бульдың арасындағы белдесу жайлы осындай репортаж бергендiгiн айтты. Мен артынан қалмай, қоярда қоймай жүрiп сол күндерi радиодан айтқан әңгiмесiн қағазға түсiргiзiп (16 бет) "Балуандар баһадүрi" атты әңгiменi "Лениншiл жасқа" жариялаттым, қазақ радиосынан оқыттырдым. Осы күнi өкiнетiнiм – ағаның сол даусын сақтай алмаппын.

Радиодан хабар жүргiзумен осылайша студент кезiнен байланысы болғандықтан ба, Қазақстанда алғаш рет республикалық радио комитетi құрылғанда Айтбай Хангелдин оның төрағасы болып тағайындалады.

Сырласа жүрiп бiр күнi құпиялап Айтекең маған мынадай әңгiме айтты:

– Ғани Ташкентте жүрген жылдары студент жастар онымен күнде кездесетiн. Бiр жолы оның қолындағы қағазға көзiм түсiп өз қолымен жазған "Письмо к молодежи Востока" деген жазуды байқап қалдым. Көп ұзамай Владимир Ильичтiң дәл осындай тақырыппен шығыс жастарына арналған хаты баспасөздерде жарияланды. Маған сонда мынадай ой келдi; Шығыстың езiлген халықтарының жастарын белсендi өмiрге, жаңа құрылысқа жаппай көтеру керек болды. Әлгi хатты дайындаған Ғани, бiрақ оның астына үлкен адамның аты керек едi. Кейiн Мұратбаев КИМнiң шығыс бөлiмiн басқаруға Мәскеуге шақырылып, ұзамай өкпе ауыруынан қайтыс болды деген хабар алдық.

Алматыда Сақтапберген Әлжiков деген ағамыз тұрды. Уақытында республикалық "Ара" журналының бас редакторы болған, қарымды қаламгер болатын. Сол кiсi жыл сайын Қызылордаға, туған жерi Қызылжармаға үш-төрт рет барып қайтатын. Барған сайын көңiлi көтерiлiп, шабыттанып оралатын.

Сол Әлжекең;

– Ер жiгiт туған топырағымен кiндiктесiп жатады. Егер сол кiндiктен ажыраса жiгiт азамат болудан қалады, – дейтұғын.

Кейде Сәкеңнiң үйiне телефон шалсам жеңгемiз Алтыннан:

– Сәкең Қызылордаға кеттi,– деген жауапты жиi есiтитiн болдық.

Бiрде Сәкеңмен Алтын Аралға кеттi деп есiтiдiм.

– Неге, ол жақта несi бар?– деп сұрадым.

– Аралмен құда болдық. Сәкеңнiң немере iнiсiнiң қызы Аралға ұзатылды.

– Кiмнiң ұлы екен?– деп сұрадым аралдықтарды жақсы танитын болғандықтан одан сайын ынтыға түсiп.

– Әдiлбай деген азамат көрiнедi.

Әдiлбай, Әдiлбай! Есiме түсiре бастадым. Е, өзiм жақсы танитын Әдiлбай ғой. Бiр жылдары ауданды басқарған, менiң немере iнiм Әлiмбаймен Аралда мектепте де, сосын Мәскеуде университетте де бiрге оқыған. Қазiр теңiздiң жанындағы Қамыстыбас көлiнен питомник ашып, Аралдың құнды балықтары бекiре, шоқыр қаяздарды қайтадан көбейтемiн деп жүрген үлкен ұйымдастырушы. Кейде осы мәселе төңiрегiнде айтқан пiкiрлерiн теледидардан тыңдап көңiлiм марқайып қалады.

Сәкеңмен бiрге 1964 жылы Аралда болып райкомолдың есеп беру, сайлау конференциясын өткiзгенбiз. Сонда бiрiншi хатшылыққа Кiшкене Айбосынов, хатшылары болып Гүлсайран Әбiлакиева мен Қуаныш Баймағанбетовтар сайланған. Сонда кеме жөндеу заводында тұрған Аралға В. Ленин жiберген темiр жонатын станоктың жанында тұрып Садықбек сөз сөйлеген. 1921 жылы аштыққа ұшыраған Едiл бойының халқына Арал балықшыларының он төрт вагон балық жiбергендiгi, Арал совдепiнiң бiрiншi төрағасы Төлеген Медетбаев, теңiздiң батыс жағында өткен Сарышығанақ шайқасы, сол жолы Арал қорғаушыларына, Перевкск қызыл партизандарының көмекке келуi жайлы қызықты әңгiме айтып едi.

Кешкiсiн Сарышығанақ ұрысына қатысқан "Арал Аврорасы" атанған "Коммуна" кемесiмен теңiздiң айдынына шықтық. Желпи соққан самал жел, ұшы-қиырсыз телегей теңiз, тау толқындарды жарып ұшанға ұмтылған кеме бойға ерекше күш, көңiлге қуаныш әкелдi. Кейде теңiзге бес тиындық мыс ақша лақтырамыз. Мөп-мөлдiр судың iшiнде батып бара жатқаны бiраз тереңдiкке дейiн ап-анық көрiнiп тұратын әлгi тиындар әрлi-берлi шайқалған жасыл балдырлардың қоймалжың қойнына барып жоқ болады.

Айналам Аралым,

Жайнаған Аралым —

–деп ән саламыз. Қайран жастық шақтың шаттыққа толы күндерi-ай!

Сәкең өзiнiң iсiне берiк, коммунистiк идеяның жасампаздығына сенетiн едi. Өзi сияқты жаны таза, адал, мақсаты биiк адамдар бiрге жүрген жолдастарының арасында көп болатын. Қызметiн адал атқара жүрiп солармен қатар өстi, өзiнiң iскерлiгi, ақыл-парасатының бiтiмдiлiгiмен танылып Қазақстан Коммунистiк партиясы Орталық комитетiнiң ұйымдастыру бөлiмiнiң сектор меңгерушiлiгiне дейiн көтерiлдi.

Кейiн Садықбек халық бақылау комитетiне бөлiм бастығы болып келдi. Мемлекет пен халықтың байлығын көздiң қарашығындай сақтауға тиiстi осы бiр қажет ұжымның қазiр Үкiметке қажетi болмай жүр. Комитет таратылған соң, Сәкең Министрлер Кеңесi жанындағы телевизия мен радио жөнiндегi комитетке кадр бөлiмiнiң меңгерушiсi болып келдi. Өзi жақсы бiлетiн жұмысты бiрден-ақ дөңгелетiп әкеттi. Ұзамай творчестволық ұйымды – Алматы облыстық радиосын басқаруға жоғарылатылды. Бұл бұрын жұмысы ақсап жүрген ұжым едi, көп кешiкпей-ақ эфирде жаңа айдарлар пайда болып, астаналық облыс жұртшылығының мақсат-мүдделерiн көздеген көкейтестi хабарлар эфирден берiле бастады. Көп ұзамай бұл мекеме де тарады.

Осы арада таңғалатын нәрсе, қанша қиын болса да Садықбек ешқандай қиналған жоқ. Барлық сыры, есебi өзiнiң iшiнде болды.

Заман өзгергенде мұндай жәйттер бола бередi. «Өзi жақсы адамға қай жерде де бiр орын бар» дейдi халық. Көп ұзамай ол Қаржы мен валютаны бақылау жөнiндегi республикалық комитетiнiң кадр басқармасының бастығы болып шыға келдi.

Қазақта «дәтке қуат» деген сөз бар. Бүгiнгiше түсiндiргенде моральдық қолдау көрсету деген сөз. Сәкеңнiң көңiлi жәй, бұрынғысынан да беделдi әрi абыройлы, оған жиi соғып, әңгiмелесiп тұрамын.

Бiр күнi:

– Сәке, республикалық телерадио¬коми¬теттегi мен басқаратын спорт және әскери-патриоттық тәрбие Бас редакциясы таратылды. Штатта он сегiз адамымыз бар, көп жұмыс тындырып жүрген ұжым едiк, ендi екiге бөлiнiп телевизияда және радиода жеке-жеке бөлiм болдық. Мен радиоға бөлiм бастығы қызметiне кеттiм, – дедiм. Менiң көңiл-күйiмдi Сәкең тез түсiндi.

– Айтпақшы өткен жиналыста бастығымыз Мырзахмет Ауанов бiздiң комитетке баспасөз хатшысы, әрi аудармашы керек деп едi. Барып сен жөнiнде айтып келе қояйыншы, – деп ол шығып кеттi.

Ойланып отырмын. Сонда отыз жыл өмiрiмдi арнаған спорт журналистикасымен қоштасамын ба? Сәкең достық көңiлмен айтып отыр. Еңбек жолымды бастағандағыдай тағы да өмiр жолымыз түйiседi ме?

Сәкең тез оралды. Қолын берiп:

– Арызыңды жаз, қызметке қабылданатын болдың! – дедi.

Оқушым осы әңгiменiң бәрi ұсақ-түйек деп түсiнiп қалмаңыз. Өмiр дегеннiң өзi де ұсақ-түйектен тұрады. Осындай болмашы нәрселерден адамдардың достығы, бiр-бiрлерiне деген адал ниеттерi байқалады.

Кейiн бiздер қызмет iстейтiн комитет Қаржы министрлiгiнiң құрамына кiрiп, мен сол министрлiктiң аударма бөлiмiнiң меңгерушiлiгiне тағайындалдым. Осы министрлiктен Садықбек екеумiз де құрметтi еңбек демалысқа қатар шықтық.

Демалысқа шыққан соң Сәкең қызметке оралған жоқ, творчестволық еңбекпен айналысты, үш өлеңдер жинағын және өмiрбаяндық "Құбыла" атты прозалық кiтабын шығарды. Бұл шығармалардың бағасын оқығандар бере жатар, ал өзiме келсем досымның осы еңбегi ұнатып оқыған, төрiмде тұрған қымбат кiтаптарымның бiрi.

Сұлу Сыр ағып барады, кейде арнасына симай тасиды, кейде жайбарақат, бауырын жазып, қос қанатын керiп алға, Аралға қарай тынбай сырғиды.

Осынау дүние жаралғалы қаншама су ақты, өзен сияқты қаншама өмiр ағып өттi?!

Ал бiздер болсақ қара жердi қатар басып келемiз. Шүкiр!

Өмiрзақ ЖОЛЫМБЕТОВ

Редакция таңдауы

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...
1d4a5aa18a1545a5bbd507fa16424f2f

21 миллион VPN қолданушысының жеке дерегі сатылымға шықты

Android операциялық жүйесіне арналған тегін VPN қызметтерінің 21 миллион қолданушысының жеке деректері...
773x435 cmsv2 7899d14b c138 5822 b480 a3f31d86f1a3 5420794

Францияның экс-президенті үш жылға бас бостандығынан айырылды

Францияның экс-президенті Николя Саркози үш жылға бас бостандығынан айырылды, оның ішінде бір...
itogi2

Еуроодақ Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады

Еуроодаққа мүше 27 елдің елшілері ресейлік оппозиционер Алексей Навальныйға байланысты Ресейге қарсы...

Жаңалықтар

21 миллион VPN қолданушысының жеке дерегі сатылымға шықты

Android операциялық жүйесіне арналған тегін VPN қызметтерінің 21 миллион қолданушысының жеке деректері Желіде сатылымға шықты, - деп хабарлайды Сyber News сайтына сілтеме жасап. Танымал хакерлік форумның...

Францияның экс-президенті үш жылға бас бостандығынан айырылды

Францияның экс-президенті Николя Саркози үш жылға бас бостандығынан айырылды, оның ішінде бір жыл нақты қамауда болады. Сот оны сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деп тапты.

Еуроодақ Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады

Еуроодаққа мүше 27 елдің елшілері ресейлік оппозиционер Алексей Навальныйға байланысты Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады, деп хабарлайды Inbusiness.kz порталы РИА Новости агенттігіне сілтеме жасап. Агенттіктің...

БҒМ 1 наурыздан бастап мектептерде сабақ қалай өтетінін түсіндірді

Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова 1 наурыздан бастап мектептердегі рұқсат етілген аралас форматта оқыту барысын түсіндірді. Вице-министр Facebook-тегі парақшасында 1 наурыздан бастап Қазақстан Республикасының...

Алматыда коронавируспен күрескен дәрігерлердің құрметіне ескерткіш қойылады

Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев Instagram парақшасында бұл ескерткіш медицина қызметкерлеріне деген алғыстың символына айналатынын атап өтті. «Бүгін Алматының медицина мен жазушылар қауымдастығының өкілдерімен дәрігерлерге арналған...

Пандемия: кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді

Қазақстандық кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді және кейбір төлемдер алынып тасталды. Пандемиядан зардап шеккен секторларда жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін жаңа бөлшек салықтың арнаулы салық режимі...

Түркістан өңірінде 100-ге жуық белсенді «Nur Otan» партиясы қатарына қабылданды

Бүгін Түркістанда 1 наурыз – Партия күніне орай, бірқатар азаматты «Nur Otan» партиясына қабылдау іс-шарасы өтті. Жиында «Nur Otan» партиясы Түркістан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Бейсен...

Алматыда ойын-сауық орталығында ата-аналар төбелесті

Әлеуметтік желіде Алматыдағы сауда орталықтарының бірінде болған төбелестің видеосы тарады. Полиция департаменті оқиғаға қатысты түсініктеме берді. Видео кадрларынан төбелестің балалар ойын алаңында болғанын байқауға болады....

Наурыз айында күн райы қандай болады?

Еліміздің көптеген аймақтарында күнтізбелік көктем белгіленген мерзімде келеді. Бұл туралы «Қазгидромет» орталығы мәлімдеді.  Консультативтік болжамға сәйкес 2021 жылғы наурызда Қазақстан Республикасының басым бөлігінде циклондардың өтуімен және...

Таразда Алғыс айту күніне орай 1000 түп ағаш көшеті отырғызылды

Алғыс айту күніне орай былтыр ғана облыс орталығында бой көтерген «Қазақ халқына мың алғыс» монументінің маңында мерекелік шаралар ұйымдастырылды. Онда қалалық зиялы қауым өкілдері,...

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған отбасыға баспана берілді

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған Текебаевтар отбасына жаңа баспана берілді. Oқиға биыл 18 ақпанында облыс орталығындағы Әл-Фараби мөлтек ауданында орын алды. Оқиға орнына шұғыл жеткен...

Алматыда КамАЗ көлігі жер астына түсіп кетті

Алматыда КамАЗ жүк көлігі жер астына түсіп кетті. Оқиғаның видеосын куәгерлер таратты, ал дәрігерлер көлік жүргізушісі жарақат алғанын айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Әлеуметтік желілерде...

Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ. Адамға алғыс айтқанымыз – Аллаға шүкір еткеніміз

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын! Аллаға мадақ, пайғамбарға салауаттар болсын! Елімізде шуақты көктемнің алғашқы күні алғыс айту мерекесімен басталады. Баршаңызды бірлік пен мейірімге...

Асқар Мамин «Роскосмос» басшысы Дмитрий Рогозинмен кездесті

Премьер-Министр Асқар Мамин «Роскосмос» ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий Рогозинді қабылдады, – деп хабарлады primeminister. Тараптар ғарыш саласындағы Қазақстан – Ресей ынтымақтастығының...

«Nur Otan» партиясының жанынан 9 жаңа қоғамдық кеңес құрылады

Осылайша, олардың жалпы саны 14-ке жетті, – деп хабарлады партияның баспасөз қызметі. «Nur Otan» партиясының Лидері, Елбасы Н.Назарбаевтың партияның «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!»...

Талдықорған қаласына жаңа әкім тағайындалды

Алматы облысы әкімінің өкімімен Жасыбаев Ержан Бәкірбайұлы Талдықорған қаласының әкімі болып тағайындалды. Бұл туралы Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Бәкірбайұлы Жасыбаев 1965 жылы...

Белгілі әнші Индира Еділбаева «Nur Otan» партиясын таңдады

«Nur Otan»-ның құрылғанына 22 жыл толуына орай, партияның Алматы қалалық филиалы белсенді және жігерлі алматылықтармен толықты. Партияның жаңа өкілдері қатарында денсаулық сақтау, мәдениет және...

Әуе компанияларының табысы 41% азайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі әуе компанияларының жылдық табысы 41% төмендегенін, ал жолаушылар тасымалы қызметі 6 пайызға арзандағанын хабарлады. Биыл қаңтарда еліміздің әуе компанияларының кірісі...

Белгілі журналистің еміне қаржы жиналуда

Бүгін «Қазақстан» телерадиокорпорациясы «Мың алғыс» қайырымдылық телемарафонын өткізеді. Шараның негізгі мақсаты – көмекке мұқтаж жандарға көпшіліктің атсалысуымен қолұшын созу, мейірімділікті, қайырымдылықты насихаттау, қайырымды жандарға алғыс...

Атырау дәрігерлері Алғыс айту күніне орай челлендж бастады

«Мерекелік шараға өңірдегі 35 медициналық ұйымның қызметкерлері қатысты»,-деп хабарлайды Атырау облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі. «Туған елге мың алғыс!» челленджі өңірде бір апта бұрын...

Дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жетеді – министр

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 2023 жылы дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жететінін айтты. Ведомство басшысы Президенттің биылдан бастап дәрігерлердің жалақысын кезең-кезеңімен көтеру міндетін қойғанын...

Әлем тұрғындарының қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екені анықталды

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас ғылыми қызметкері Сумия Сваминатан Жер бетіндегі тұрғындардың қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екенін айтты, деп хабарлайды РИА Новости.  Ұйым...

Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі Қазақстан имиджі

Ақпарат кеңістігінде мемлекеттің имиджі мен медиаобразын жасау – дамушы елдердің алдында тұрған күрделі міндеттердің бірі. Қазақстан тәуелсіздік алған 30 жыл ішінде дүние жүзінің алпауыт...

Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақыру басталды

Осы көктемде 13 500-ден астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші ел Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады. Қорғаныс ведомствосы...

ҚазҰУ ректоры француз ғалымдарына бірлескен археологиялық зерттеулер жасауды ұсынды

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры Жансейт Түймебаев Қазақстандағы Франция Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі Дидье Канеспен кездесіп, ғылым-білім  және мәдени бағыттар бойынша өзара ынтымақтастықты тереңдету...

Ресейдің ең бай депутаты қамауға алынды

Ресейдің Сахалин облыстық Думасының миллиардер депутаты Дмитрий Пашов қамауға алынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Сот оған екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану...

«Борат 2» ең үздік комедия ретінде «Алтын глобус» лауреаты атанды

Лос-Анджелес пен Нью-Йоркте кино және теледидар саласындағы "Алтын глобус" сыйлығының 78-ші марапаттау рәсімі өтті. Коронавирус пандемиясына байланысты марапаттау тарихта алғаш рет виртуалды форматта өтті.  Ең...

Түркістандағы қайғылы оқиғаға қатысты алғашқы мәліметтер жарияланды

Түркістан қаласында орын алған қайғылы жағдайдың себебін анықтау үшін құзырлы органдардан құрылған топ болған жайтты жан-жақты тексеріп жатыр. Орын алған оқиғаның мән-жайын анықтаумен айналысатын...

15 жыл бойы қос азаматтығын жасырып келген павлодарлық жазаланды

Қос азаматтығын жасырып келген Павлодар облысы Железинка ауданының тұрғыны айыппұл арқалады, деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Аудандық соттың баспасөз қызметінің мәліметінше, Железинка аудандық полиция бөлімінің көші-қон қызметінің...

Бұл – қазақ халқының шексіз дархандығының жарқын үлгісі.

Джамалайл ЭЛИМХАНОВ, «Емир-Ойл» ЖШС басқарма басшысы: Қазақстан Тәуелсіздік алған сәттен бастап Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев әрбір азаматтың өз Отанында қауіпсіз және жарқын өмір сүруі үшін және...

COVID-19: Елорда «сары» аймаққа енді

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия 2021 жылдың 1 наурызы күнгі қазақстан амақтарындағы эпидемиялық жағдайды бағалау матрициасын жариялады. Бұл туралы...

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды. Партияның құрылуы мен қалыптасу тарихы Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың есімімен тығыз байланысты. 1998 жылғы 21 қазанда Қазақстан...

ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Ержан Ерікұлы Біржанов ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Біржанов 1979 жылы Солтүстік...

Алматы түрмесінен қашқан сотталушы Ақтөбеде ұсталды

Алматыдағы бас бостандығынан айыру орындарының бірінен қашып шыққан адам Ақтөбеде қолға түсті, деп хабарлайды ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық атқару жүйесі комитетінің баспасөз қызметі. «Алматы...

«Nur Otan» қатары жаңа мүшелермен толықты

Партияның 22 жылдық мерейтойы қарсаңында «Nur Otan» облыстық филиалында салтанатты түрде партия билеттері табыс етілді. Партияның аймақтық филиалының төрағасы, облыс әкімі Әбілқайыр Сқақов партия...

«Тұмар-2021» ұлттық телевизиялық байқауына өтінімдер қабылдау басталды

Бүгіннен бастап tvtumar.kz сайтында «Тұмар-2021» ұлттық сыйлығын алуға өтінімдер қабылдау басталды. Сыйлыққа 2020 жылы қазақстандық телеарналардың эфиріне шыққан телевизиялық жобалар қатыса алады. Өтінімдерді республикалық және...

Америкалық телеарна Трамптың саяси жоспарларын ашты

АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп елде жаңа партия құру мүмкіндігін қарастырмайтынын жариялайды. Оның саяси жоспарларын американдық Fox News телеарнасы ашты. "Біз жаңа партиялар құрмаймыз және...

Президент: Біртұтас және еңбекқор ұлт болсақ, көздеген мақсаттарымызға жетеміз

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады. «Құрметті отандастар! Сіздерді Алғыс айту күнімен шын жүректен құттықтаймын! Елбасы 2015 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында жариялаған осы...

Ақтауда жәндіктерді уламақ болған әйел көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтірді

Пәтердегі жәндіктерді уламақ болған Ақтау тұрғыны көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтіріп қойды. Бұл туралы Қоғамдық коммуникациялар орталығына сілтеме жасап Lada.kz хабарлады.  Зарарсыздандыру құралынан...

Елбасы қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады, деп хабарлайды Elbasy.kz. Қымбатты отандастар! Алғыс айту күні Қазақстан халқының бірлігін паш етеді,...

2020 жылдың ең танымал құпиясөздері анықталды

2020 жылы қандай құпиясөздер жиі қолданылды? Бұл сауалға DLBI деректер ағынын барлау қызметін жасаған зерттеуге сілтеме жасай отырып "Известия" басылымы жауап берді.  Рейтинг көшбасшысы тағы...

Жел, көктайғақ: Еліміздің 9 өңірінде ескерту жарияланды

1 наурызда елорда мен 8 өңірде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды "Қазгидромет". 1 наурызда Нұр-Сұлтан қаласында жел, көктайғақ болады. Оңтүстік - батыстан соққан...

1 наурыз: Атаулы күндер мен оқиғалар

Бүгін – елімізде Алғыс айту күні. Бұл мереке  ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2016 жылғы 14 қаңтардағы Жарлығымен бекітілген. 1995 жылдың 1 наурызында елімізде...

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Бүгін – Жамбыл Жабаев дүниеге келген күн

Бұдан 175 жыл бұрын 99 жасына дейін жүрегінен жыр төгілген ақын,  дүлдүл жырау, жүйрік жыршы, КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты Жамбыл ЖАБАЕВ (1846-1945)  дүниеге келді. Ол...

NASA Марстың алғашқы панорамасын жариялады

АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Ровер Perseverance түсірген Марстың алғашқы панорамалық суреттерін жариялады. NASA алдағы апталарда көптеген қызықты суреттері жариялайтынын мәлімдеді.  

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи ізімен» ғылыми-экспедициясы аясында Өзбекстан Республикасының Наманган қаласынан Қожа Ахмет Ясауи шежіресінің бір...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына үндеу жасады, - деп хабарлайды өңірлік СЭБД баспасөз қызметі. Бекшин үндеуінде алматылықтардан...

Армениядан жеткізілген көліктердің тіркеу мерзімі ұзартыла ма?

Қазақстанға Армениядан жеткізілген көліктерді тіркеу мерзімі 1 наурызға дейін ұзарды, - деп хабарлайды Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі. ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 2020 жылдың 1 ақпанына...

Ақпарат министрі кәсіби журналистиканы дамыту туралы жоспарын айтты

Еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттерінің оқу бағдарламалары зерделенеді. Бұл туралы ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Министрдің айтуынша, қоғамдық...

Қытай келісімдерді елемей, қазақ пойыздары қараусыз қалып жатыр

"Жүк жөнелтушілердің бастамасымен Қытайға тауарларды қабылдауға уақытша тыйым салу енгізілді", – деп хабарлайды «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы (ҰК)»АҚ баспасөз қызметі. «ҚХР-мен шекарадағы бекеттерде жағдай...

Ресейде тіркелген көліктер Қазақстанда жүре алмай ма?

  Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде Қазақстанның Бас прокуратурасы атынан жалған бұйрық таратылған деп хабарлайды  тengrinews.kz сайты. Аталған «құжатта» Ресейде тіркелген автокөлік иелеріне Қазақстан аумағында жалпы сенімхатсыз...

ЕСКІ ЖАРАНЫҢ АУЗЫН ТЫРНАУ ЕСТІНІҢ ІСІ МЕ…

Адам баласы туғанда бір-бірінен артық-кемі жоқ қызыл шақа болса да, өсе келе олардың бәрі өз бетінше өзгеріп, даралана бастайды. Өйткені уақыт ағымындағы түрлі әсерлер...

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Омбыда Халықаралық ана тілі күні атап өтілді

2021 жылғы 24 ақпанда халықаралық ана тілі күніне орай Қазақстанның Омбыдағы Консулдығының басшысы Ырысқали Дәуренбек «Омбы қазақтары» аумақтық қоғамдық ұйымының басшылығы, жергілікті қазақ тілі...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...