اسىلدىڭ سىنىعى

سەردالى بەكشوريننiڭ شوبەرەسi قاراجان سەرداليەۆ تۋرالى بiر ۇزiك سىر
 

وسىدان بiر جىل بۇرىن ەسiمi بiر سىر وڭiرiنە عانا ەمەس، بۇكiل قازاقتىڭ زيالى قاۋىمىنا بەلگiلi قوعام قايراتكەرi، اتاقتى بي، شەشەن، اقىن، ءارi سۋرەتشi سەردالى بەكشورين جونiندە جازىلعان قۇندى كiتاپ قولىما تيدi.

بۇرىندا دا وسى بiر سەگiز قىرلى، بiر سىرلى، كiشi ءجۇزدiڭ iشiندەگi ءالiم تورتقارا رۋىنىڭ پراۆيتەلi بولعان زيالى جان تۋرالى ازىن-اۋلاق ماقالالاردى قىزىعا وقىعانىم بار. رەسپۋبليكالىق «جاس الاش» گازەتiنiڭ 2005 جىلعى 8 قىركۇيەك كۇنگi نومەرiندە جاريالانعان «باتىس قازاقتارىنىڭ دەپۋتاتسياسى» اتتى ماقالادا سەردالى بەكشوريننiڭ بiر توپ يگi جاقسىلارىمەن بiرگە تۇسكەن سۋرەتi دالەلدەنiپ، جاقسى پiكiر بiلدiردi. ورتا بويلى، جىلى ءجۇزدi، سۇلۋ مۇرتتى جiگiت اعاسىنىڭ بەينەسiنەن قايسارلىقپەن بiرگە ەرەكشە بiر زيالىلىق پەن پاراساتتىلىقتىڭ بەلگiسi اڭعارىلادى.

ارادا قانشا ۋاقىت وتسە دە، جاساعان iزگi iستەرi، ارداقتى ەسiمi دە ەل اراسىندا اڭىز بولىپ قالعان تەكتi جاننان قالعان ۇرپاقتىڭ تاعدىرى كiمدi بولماسىن قاتتى قىزىقتىرادى. بەلگiلi قالامگەر، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ءامiرحان مەڭدەكە قۇراستىرعان قۇندى كiتاپتان وسى ساۋالعا دا جاۋاپ تاپقانداي ەدiم.

بەكشوريندەي تەكتi ازاماتتىڭ ءونiپ-وسكەن ۇرپاعى قىزىلوردا وبلىسىندا، رەسپۋبليكامىزدىڭ باسقا دا جەرiندە تۇرادى ەكەن. بۇكiل قازاققا بەلگiلi بابامىزدىڭ تۋعان شوبەرەسi قاراجان سەرداليەۆ ءوزiمiزدiڭ ارiپتەسiمiز بولىپ شىقتى. قاراجان 1974 جىلى سول كەزدەگi كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتiك ۋنيۆەرسيتەتiنiڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتiن بiتiرگەندە، بiرنەشە جiگiتتi رەسپۋبليكالىق ۇلتتىق قاۋiپسiزدiگiنە جۇمىسقا شاقىرادى، سولاردىڭ اراسىندا قاراجان دا بار ەدi. ەكi ايعا سوزىلعان مۇقيات تەكسەرۋدەن وتكەن قاراجانعا كادر ماسەلەسiمەن شۇعىلداناتىن ۇلتتىق قاۋiپسiزدiك كوميتەتiنiڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرi: «ءوزiڭ ناعىز شىنجىر بالاق، شۇبار ءتوستiڭ ۇرپاعى ەكەنسiڭ عوي» دەپ، باسىن شايقايدى.

بۇعان كiشكەنتايىنان قايسار بولىپ وسكەن قاراجان مۇقالا قويعان جوق. «شاقىرعان دا وزدەرi، اينىعان دا وزدەرi، وعان مەنiڭ مۇرتىم دا قيسايمايدى»، – دەپ قولىنا ديپلومىن العان قارەكەڭ جولداما بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسىنا تارتىپ كەتەدi. بiراز جىل ءوز ماماندىعى بويىنشا ەڭبەك ەتەدi.

قازاقستان تاۋەلسiزدiگiن الىپ، بiر داۋiردەن ەكiنشi داۋiرگە كوشiپ جاتقان كۇردەلi دە قيىن كەزەڭدە قاراجان نارىق ەكونوميكاسىندا باعىن سىناماق بولىپ، بيزنەسكە كوشتi. قۇدايعا شۇكiر، بۇگiندە مۇنايلى ماڭعىستاۋ جەرiندەگi شارۋاسى ءتورت اياعىنان تiك تۇرىپ تۇرعان كاسiپكەردiڭ بiرi. ونىڭ كوپ كاسiپكەرلەرگە قاراعاندا ۇلكەن ەرەكشەلiگi – بايلىق، اقشا قۋىپ، بiر قارىن ماسەلەسiن عانا ويلامايدى. حالقىنىڭ رۋحاني بايلىعى، ونىڭ بۇگiنi مەن ەرتەڭiن ويلايدى. قولىنان كەلگەنشە قولدايدى، دەمەۋشiلiك جاسايدى. بiزدi دە جاقىنداتىپ، تابىستىرىپ جiبەرگەن قاراجاننىڭ بويىنداعى وسى اسىل قاسيەتتەر ەدi.

قازاقتىڭ حالىق بولىپ قالىپتاسۋىنا، مەملەكەت رەتiندە نىعايۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان ايتەكە بي مەن ونىڭ اتاسى سەيiتقۇل اۋليەنiڭ باسىن قارايتىپ، كەسەنە سالۋ بۇكiل يiسi قازاقتىڭ iزگi ارمانى ەدi. ويتكەنi، قوس ارىستىڭ بەيiتi ءۇش ءجۇز جىلعا جۋىق سۇراۋسىز، ەلەۋسiز جاتتى. وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن بۇكiل قازاقتىڭ كوكەيiندە جۇرگەن يگiلiكتi iس قولعا الىنىپ، سiرەسكەن مۇز جiبيiن دەدi. شىن مانiندە بۇل ۇلكەن جۇمىسقا قوماقتى قارجى مەن نامىسقا تولى iزگi جۇرەك، اق نيەت قاجەت بولاتىن.

ءار بiر يگi iستiڭ باستاۋى بولادى. قاراجان بەكشورين مەن كورنەكتi مەملەكەت قايراتكەرi، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزبەكستانداعى وكiلەتتi جانە توتەنشە ەلشiسi زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆتىڭ اراسىنداعى جاستىق شاقتان بەرi شىڭدالعان ۇلكەن دوستىق بولماسا، يگi iستiڭ قولعا الىنۋى ەكi تالاي ەدi. زاۋىتبەك پەن قاراجان باستاعان يگi باستامانى العاش قولداعاندار راحات بايزاقوۆ، ارىنعازى بەركiنباەۆ، ەسەنعالي بايمەنوۆ، يباتۋللا قالىبەكوۆ، شاحاربەك ۋسمانوۆ، بەرنارد سەرداليەۆ سياقتى اتىمتاي جiگiتتەر بولىپ، يگi iسكە قارجىسىن دا قاجىرىن دا، اياعان جوق. قاراپ وتىرساق، ءبارi دە تەكتi جiگiتتەر. قاراجان جانە بەرنارد سەرداليەۆتەر اتاقتى سەردالى بەكشوريننiڭ شوبەرەلەرi. شاحاربەك ۋسمانوۆ – اعامىز قازاقتىڭ ارىس ۇلدارىنىڭ بiرi، كورنەكتi مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرi تەمiربەك جۇرگەنوۆتىڭ نەمەرە iنiسi. ءوزiنiڭ ۇلكەن ازاماتتىعىمەن، iزگi iستەرiمەن اتى ەل اۋزىنا iلiككەن بەلگiلi كاسiپكەر راحات بايزاقوۆ سامارقانعا 47 جىل بويى امiرلiك ەتكەن، بۇل قالانى ورتا ازياداعى گۇلدەنگەن، مادەنيەتi مەن ونەرi وركەندەگەن قالاعا اينالدىرعان ءجالاڭتوس ءباھادۇردiڭ تiكەلەي ۇرپاعى. ارىنعازى بەركiمباەۆ تا بۇكiل باتىس وڭiرiنە اتى شىققان، قارا قىلدى قاق جارعان دەربiسالi بيدiڭ ۇرپاعىنان تارايدى.

ەسەنعالي بايمەنوۆ پەن يباتۋللا قالىبەكوۆ تە تەكتi جەردەن شىققان جiگiتتەر.

ءبارi دە التىننىڭ سىنىعى، تۇلپاردىڭ تۇياعى. ەلiم، جەرiم دەپ جۇرگەن iزگi جۇرەكتi جاندار. سىرت قاراعان كوزگە وسىنىڭ ءبارi كەزدەيسوق جاي بولىپ كورiنەدi. جوق، بۇل كەزدەيسوقتىق ەمەس. ولاردىڭ باسىن رۋحى اسقاق بابالارى قوستى، تەرەڭنەن تارتقان تەكتiلiك دەگەن وسى. ۇلتجاندىلىق پەن بەكزاتتىق دەگەن وسى!

قازاقتىڭ كەمەڭگەر ۇلى، اتاقتى بي ايتەكە تۋرالى دەرەكتi فيلم جاساماق نيەتپەن وزبەكستاننىڭ نوۆوي وبلىسىنا قاراستى نۇراتا قالاسىندا بۇدان بۇرىن دا ەكi رەت بولعانىم بار. Iزدەۋسiز، سۇراۋسىز جاتقان، ابدەن ءمۇجiلiپ، قۇلاۋعا اينالعان سەيiتقۇل بابا مەن ايتەكە بيدiڭ ەسكi بەيiتiن كورگەندە، جانىمداعى ساپارلاس جولداستارىم سياقتى مەنiڭ دە ەڭسەم ءتۇسiپ، كوڭiلiم قاتتى قۇلازىعان بولاتىن.

ءتۇبi بiر، تەگi بiر تۋىسقان قازاق جانە وزبەك ەلدەرiنiڭ اراسىنا اسقاق رۋحىمىزدىڭ التىن كوپiرiن سالىپ جۇرگەن قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى ەلشiسi زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ باستاعان اتىمتاي جiگiتتەرمەن نۇراتا قالاسىنداعى ەسكi زيراتقا ءۇشiنشi رەت كەلگەنiمدە كينووپەراتور سارسەنباي ءتاجiمۇراتوۆ ەكەۋمiز ءوز كوزiمiزگە ءوزiمiز سەنبەدiك. قاسيەتتi جەردە از ۋاقىتتىڭ iشiندە وزiندiك ارحيتەكتۋرالىق بولمىسى بار، ايشىقتى كەسەنە بوي كوتەرiپتi. بۇل ءبارiمiز كوپتەن كۇتكەن سەيiتقۇل بابا مەن ايتەكە بيدiڭ كەسەنەسi ەدi. كەسەنەنiڭ جانىنان سالىنىپ جاتقان مەدرەسە جانە باسقا دا ماڭىزدى قۇرىلىستاردى كورiپ، قۋانىش قۇشاعىنا بولەندiك.

وسى يگi iستiڭ ورتاسىندا جۇرگەن قاراجان سەرداليەۆتەن سۇحبات العانىمدا ول قاتتى تولقىدى. ونىڭ ناقتى سەبەبi دە بار ەدi.

1892 جىلى قاراجاننىڭ باباسى سەيدالى بەكشورين بۇقارا امiرلiگiندە بولىپ، بەلگiلi بانكير ءارi فينانسيست سيد ساموي مۋزاففورمەن بiرگە كارمان قالاسىنداعى قاسىم-شەيحتىڭ ماۆزولەيiنە اتباسىن بۇرادى. سونان سوڭ جانىنداعى نوكەرلەرiمەن بiرگە ۇلى بابالارى سەيiتقۇل اۋليە مەن ايتەكە بيگە قۇران باعىشتاۋ ءۇشiن نۇراتاداعى قازاقتاردىڭ ەسكi زيراتىنا ارنايى سوعادى. ءالiم-تورتقارا رۋىنىڭ پراۆيتەلi سەردالى بەكشورين ءوزiنiڭ قارجىسىنا قوس باباسىنىڭ باسىن قارايتىپ، بەيiت سالادى. وسى دەرەكتەردi وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق مۇراعاتىنان تابىلعان قۇجاتتار راستاپ وتىر.

ارادا 120 جىل وتكەندە سەردالى بەكشوريننiڭ تۋعان شوبەرەلەرi قاراجان سەرداليەۆ پەن بەرنارد سەرداليەۆ قاسيەتتi نۇراتا جەرiنە اياق باسىپ، iزگi ماقساتى بiر جولداستارىمەن سەيiتقۇل اۋليە مەن ايتەكە بيدiڭ ايشىقتى كەسەنەسiن سالۋدى قولعا الدى.

بۇل قۇندى دەرەكتەر تۋرالى قاراجان تەبiرەنە اڭگiمەلەپ بەردi. مەن زامانداسىمنىڭ جۇرەكجاردى اڭگiمەسiن تىڭداپ تۇرىپ، حالىقتىڭ «تۇلپاردان – تۇلپار تۋار، سۇڭقاردان – سۇڭقار تۋار» دەگەن قاناتتى ءسوزiن ەسiمە الدىم.

…شiلدەنiڭ باسىندا اقتاۋ قالاسىنان قاراجان تەلەفون قوڭىراۋلاتتى:

– دوقتىرحان، ەكi كۇننەن سوڭ شىمكەنتكە بارۋلارىڭ كەرەك. ارى قاراي نۇراتاعا جۇرەمiز. كەسەنە قۇرىلىسى نەگiزiنەن اياقتالىپ قالدى، باس قوسىپ، بiر كورiپ كەلسەك دەگەن ويىمىز بار، – دەپ ءمان-جايدى ءتۇسiندiرiپ جاتىر.

كينووپەراتور سارسەنباي ءتاجiمۇراتوۆ ەكەۋمiز تەز جينالىپ، ءجۇرiپ كەتتiك. وسى ماقالانىڭ باسىندا قاراجان تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا، دۇنيەدە كەزدەيسوقتىق دەگەن بولمايدى دەگەن پiكiر ايتقان ەدiم. ايتەكە بي تۋرالى دەرەكتi فيلم ءتۇسiرۋ ماقساتىمەن مەنiمەن بiرگە شاپقىلاپ جۇرگەن سارسەنبايدىڭ تىندىرىمدى شارۋاسى دا كەزدەيسوقتىققا جاتپايدى. تاجiريبەلi، وزiندiك قول تاڭباسى بار كينووپەراتور ايتەكە بيدiڭ ۇرپاعى بولىپ كەلەدi. سارسەنباي – الىستا جاتقان سەيiتقۇل جانە ايتەكە بي باباسىن وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ارنايى iزدەپ كەلiپ، باسىنا بەلگiتاس ورناتقان، قۇران باعىشتاعان زيالى ازاماتتىڭ بiرi.

بiزدi شىمكەنتتiڭ تەمiرجول بەكەتiندە شاحاربەك ۋسمانوۆ اعامىز قارسى الدى. ءبارiمiزدiڭ باسىمىزدى العاش قاراجان قوسقاندىقتان بولۋ كەرەك، اشىق-جارقىن جiگiتكە كادiمگiدەي باۋىر باسىپ قالىپ ەدiك. ونىڭ ۇستiنە قارەكەڭ ساپار كەزiندە تاپتىرا بەرمەيتiن عاجاپ ادام. الۋان-الۋان تاقىرىپقا اڭگiمە قوزعاعاندا اۋزىڭدى اشىپ قالاسىڭ. «ءازiلiڭ جاراسسا – اتاڭمەن وينا» دەمەكشi، جانىنداعى ۇلكەن-كiشiمەن ورىندى ازiلدەسە-قالجىڭداسا بiلەدi.

– «كەلiنشەكتiڭ بەتiن كiم بۇرىن اشسا – سول ىستىق كورiنەدi» دەگەندەي، قاراجاندى iزدەپ تۇرسىڭدار ما؟ ول ءدال وسى ۋاقىتتا اقتاۋدان قىزىلورداعا قاراي ۇشىپ كەلەدi. بiز تاشكەنتكە جۇرگەنشە، قارەكەڭ دە كەلiپ قالار، – دەيدi شاكەڭ بiزدiڭ ويىمىزدى ءدوپ باسىپ.

قايبiر iستە ء“اي!” دەيتiن اجە، “قوي!” دەيتiن قوجا بولاتىن، ۇلكەن iستiڭ كiشكەنتاي تەتiگiنە دەيiن جان-جاقتى بiلەتiن جاندار بولادى. وسىنداي جاۋاپتى iستi ءوز موينىنا الىپ، شىمكەنت پەن نۇراتا اراسىندا شاپقىلاپ، قۇرىلىسقا باسشىلىق جاساپ جۇرگەن شاحاربەك ۋسمانوۆ اعامىز. وسىنداي ىستىق كۇندە جاسى كەلگەن ادامعا ءارi-بەرi ۇزاق جول ءجۇرۋ وڭاي ەمەس. بiراق، قيىندىق اتاۋلىعا بiزدiڭ شاكەڭ پىسقىرىپ تا قارامايدى، ونىڭ ەڭ ۇلكەن iزگi ارمانى – كiلەڭ اتىمتاي جiگiتتەر بولىپ قولعا العان iستi تەزiرەك بiتiرۋ.

وسىدان ون كۇن بۇرىن عانا شاكەڭ نۇراتاعا بارىپ قايتىپتى. اتقارىلىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنا ءدان ريزا.

ءتۇس قايتا جولعا جينالدىق. قاراجان تەلەفون سوعىپ، قازاقستان مەن وزبەكستاندى جالعاستىرىپ جاتقان قاپلانبەك كەدەن بەكەتiندە كەزدەسەتiندiگiن ايتتى. كوزدەگەن جەرiمiزگە جاقىنداپ قالعاندا، قاراجان تاعى حابارلاستى، داۋىسى ءپاس، كوڭiل-كۇيi جوق. اسىعىپ-اپتىعىپ ءجۇرiپ، اقتاۋ قالاسىنداعى ۇيiندە تولقۇجاتىن ۇمىتىپ كەتiپتi. ال، كەدەن بەكەتiندە پاسپورتسىز بiر قادام دا اتتاي المايسىڭ. بiزدiڭ دە كوڭiل-كۇيiمiز ءتۇسiپ كەتكەن. قاراجاننىڭ قانداي حالدە تۇرعانىن كوز الدىنا ەلەستەتكەن بولۋ كەرەك، شاكەڭ شىداي الماي iنiسiنە تەلەفون سوقتى.

– قاراجان، ارينە، ورتا جولدان كەيiن قايتۋ وڭاي ەمەس. التىن ۋاقىتىڭ بوسقا كەتتi. بiراق، وتكەن iسكە وكiنگەننەن نە پايدا، شەكارادا ءبارiبiر وتكiزبەيدi. قىزىلورداعا قايتىپ، ءوز شارۋاڭمەن اينالىسا بەر. بۇل جولى نۇراتاعا سەنسiز بارۋعا تۋرا كەلiپ تۇر، – دەپ قاراجانعا جۇباتۋ ايتتى.

تەلەفون تۇتقاسىن مەن الدىم.

– ۇلى ادامدار ۇمىتشاق بولادى، – دەيمiن ازiلدەپ.

– اقىماق باس – ەكi اياقتىڭ سورى، – دەيدi قاراجان ازiلiمە جاۋاپ بەرiپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزبەكستانداعى وكiلەتتi جانە توتەنشە ەلشiسi زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ باۋىرىمىز بiزدi تاشكەنتتە قارسى الدى. ادامگەرشiلiك پەن پاراساتتىلىقتى ءاردايىم بيiك ۇستايتىن بەلگiلi تۇلعا ءومiردiڭ تالاي-تالاي بەلەستەرiنەن اسقان ازامات. وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكiمi بولدى، سودان سوڭ استاناعا اۋىسىپ، كوپتەگەن لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقاردى، وزبەكستانعا ەلشi بولىپ كەلمەستەن بۇرىن قازاقستاننىڭ Iشكi iستەر مينيسترi بولىپ، ابىرويلى قىزمەت اتقاردى. «بiتەر iستiڭ باسىنا، جاقسى كەلەر قاسىنا» دەمەكشi، زاكەڭ – ءتۇبi بiر، تەگi بiر ەكi تۋىسقان حالىقتىڭ، iزگi نيەتتi ەكi مەملەكەتتiڭ ساياسي-ەكونوميكالىك جانە مادەني-رۋحاني بايلانىسىن جاقسارتۋعا ۇلكەن ەڭبەك سiڭiرiپ، التىن كوپiر بولىپ جۇرگەن كورنەكتi مەملەكەت قايراتكەرi.

وڭتۇستiك وڭiرiندە شىعاتىن بەدەلدi باسىلىمداردىڭ بiرiندە: «كiم بiلەدi، ەگەر زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ وزبەكستانعا ەلشi بولىپ كەلمەگەندە، سەيiتقۇل اۋليە مەن ايتەكە بيدiڭ كەسەنەسi سالىنار ما ەدi، سالىنباس پا ەدi» – دەپ، ءادiل جازىلىپتى.

شىندىعىندا، تاشكەنتكە تالاي ەلشi كەلiپ، تالاي ەلشi كەتتi. ارينە، ولاردىڭ ەكi تۋىسقان مەملەكەتتiڭ ابىرويى مەن بەدەلi ءۇشiن اتقارعان iسiن جوققا شىعارا المايمىز. زاكەڭ ۇلكەن iستi ۇيىمداستىرا بiلدi، وزبەك اعايىندارمەن تiل تابىستى، قازاقتىڭ “ەلiم!” دەگەن اتىمتاي جiگiتتەردiڭ باسىن قوسىپ، يگi iستi قولعا الدى. سونىڭ ناتيجەسiندە باس-اياعى بiر جىلدىڭ iشiندە سەيiتقۇل اۋليە جانە ايتەكە بي كەسەنەسi بوي كوتەرiپ، قۇرىلىس اياقتالۋ الدىندا تۇر.

ءاربiر قازاقتىڭ جۇرەگiنiڭ تورiنەن ورىن الاتىن تولە بيدiڭ تاشكەنتتەگi ەسكi زيراتى وسى كۇنگە دەيiن قارلىعاش بي اتالىپ كەلگەنi بارشامىزعا جاقسى بەلگiلi. زاۋىتبەكتiڭ تاريحتى تەرەڭ بiلەتiندiگiنiڭ، iسكەرلiگiنiڭ، ۇلكەن پاراساتتىلىعىنىڭ ارقاسىندا تولە بي بابامىزدىڭ زيراتىنا ءوزiنiڭ تاريحي اتى قايتارىلدى. سونداي-اق، تولە بي كەسەنەسi كۇردەلi جوندەۋدەن وتكiزiلiپ، ورتا ازياداعى ايشىقتى عيماراتتىڭ بiرiنە اينالدى.

ارينە، كوڭiلگە قۋانىش اكەلەتiن يگi iستە قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ پرەزيدەنتتەرi نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن يسلام كاريموۆتىڭ كورەگەندiك ساياساتى جاتىر.

ەكi تۋىسقان حالىقتى جاقىنداتا تۇسەتiن جاقسى iستiڭ باسى-قاسىندا زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ ءجۇردi. “ەلدەستiرمەك – ەلشiدەن” دەگەن وسى.

زاكەڭ بiردەن قاراجاندى iزدەپ، بولعان جاعدايدان حاباردار بولعان سوڭ: «قاپ، قاراجاننىڭ ورنى بولەك قوي»، – دەپ وكiنiش بiلدiردi. ساپار كەزiندە زاۋىتبەك قاراجان تۋرالى قىزىقتى بiر اڭگiمە ايتتى.

– مەن 1960 جىلداردىڭ ورتاسىندا شىمكەنتتەگi حيميا-تەحنولوگيالىق ينستيتۋتقا وقۋعا ءتۇستiم. مەنiمەن بiرگە قاراجاننىڭ ۇناتىپ، جۇرگەن قىزى كۇلايشا بiر گرۋپپادا وقىدى. ول كەزدە قاراكەڭ الماتىدا، كازگۋ-دە وقيتىن. قالىڭدىعىن iزدەپ، جيi-جيi كەلiپ تۇراتىن. سودان تانىسىپ، دوس بولىپ كەتتiك. كەيiن ۇيلەندiك، ءۇيلi-باراندى بولدىق. سودان بەرi قىرىق جىلدان استام ۋاقىت ءوتiپتi. ارامىزدان قىل وتپەيتiن دوستارمىز. قاراجان – جانى نازiك جiگiت، بiراق قايسار دا العىر. دوستىققا، ماحابباتقا بەرiك، تۇراقتى جiگiت. قاي iسكە بولسا دا ادال دەدi، – زاكەڭ تەبiرەنە سويلەپ.

نۇراتا قالاسىنا ەرتەلەپ جەتتiك. سەيiتقۇل اۋليە مەن ايتەكە بيدiڭ كەسەنەسi الىستان اسقاقتاپ قارسى الدى. بiز كەلمەگەن ءۇش ايدىڭ iشiندە كوپ جۇمىستار اتقارىلىپتى. كەسەنە مەن مەدرەسە دايىن بولىپ، قۇرىلىسشىلار كورiكتەندiرۋ مەن كوگەرiشتەندiرۋ جۇمىستارىن قىزۋ قولعا الىپتى.

بiز نۇراتادان كوڭiلiمiز مارقايىپ، قۋانىپ قايتتىق.

بيىلعى جىلدىڭ شiلدەسiنiڭ سوڭعى كۇنi سەيiتقۇل اۋليە – ايتەكە بي كەسەنەسiنiڭ سالىنىپ بiتۋiنە وراي، اتىمتاي جiگiتتەر ۇلى بابالار رۋحىنا قۇران باعىشتاپ، اس بەردi. بۇل جيىنعا قازاقستان جانە وزبەكستاننىڭ تۇكپiر-تۇكپiرiندە تۇراتىن ايتەكە بي مەن سەيiتقۇل اۋليەنiڭ ۇرپاقتارى، زيالى قاۋىم ارنايى ات شارشاتىپ، وسىندا قاۋىشىپ جاتتى. كەسەنەنiڭ سالىنىپ بiتۋiنە ارنالعان سالتاناتتى جيىندا قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى وكiلەتتi جانە توتەنشە ەلشiسi زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى، كورنەكتi جازۋشى ءابiش كەكiلباەۆ، وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مادەني مۇرالاردى ساقتاۋ جانە پايدالانۋ باس باسقارماسىنىڭ باستىعى راۋشانبەك مانسۋروۆ جانە باسقالار ءسوز سويلەپ، قازاق حالقى 300 جىل بويى كۇتكەن قۋانىشتى وقيعامەن قۇتتىقتادى.

جينالعان حالىق قوس بابانىڭ كەسەنەسiن كوتەرۋدە ۇلكەن ۇلتجاندىلىق پەن جاناشىرلىق كورسەتكەن اتىمتاي جiگiتتەردi حان كوتەرiپ، ۇستەرiنە زەردەلi شاپان جاۋىپ، قۇندىز بورiك كيگiزدi.

سولاردىڭ اراسىندا سەردالى بەكشوريننiڭ شوبەرەسi قاراجان سەرداليەۆ تە بار ەدi.

 

دوقتىرحان تۇرلىبەك،

جازۋشى، حالىقارالىق

«تۇركi الەمi» تەلەستۋدياسىنىڭ باس ديرەكتورى

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button