اققان جۇلدىز

ول جالعىز ەدi

"جىلقىنىڭ جۇيرiگiنە، سۇلۋدىڭ سۇيرiگiنە جاي تۇسەدi" دەپتi اتام قازاق. وراز قاڭلىباەۆ شولت ەتكەن عۇمىرىندا جانكۇيەرلەردi دۋ ەتكiزiپ تاڭقالدىرىپ، تامساندىرىپ جۇلدىزداي اعىپ جوعالدى… ەرەكشە تالانت تىم ەرتە كەتتi… ەردiڭ جاسى ەلۋگە دە كەلمەي جالعاننان وزعان قاڭلىباەۆتى بۇگiنگi جاس بiلمەۋi دە مۇمكiن-اۋ!

اتام قازاق قاي زاماندا اياعىنا كونكي بايلاپ كورiپتi?! تالانت كوپ قىرلى كەلەتiنi راس. شاڭىراقتاعى ءتورت پەرزەنتتiڭ بiرi، ەكi ۇلدىڭ ۇلكەنi وراز اينالىسپاعان سپورت ءتۇرi از. ۆولەيبول، باسكەتبول… وسىلاي كەتە بەرەدi. اقىرى كونكيگە بۇعالىق تاستاپ، اساۋ سپورتتىڭ جالىنا قول سالدى. از جىلدىڭ iشiندە ايدىن توسiنە باۋىرىن توسەي قالىقتاپ جۇلدىزداي اققان وراز، جۇمىر جەردiڭ سارى تiس ماماندارىن جالت قاراتتى. ول – كونكي تەبۋ سپورتىنان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سپورت شەبەرi. 5000 جانە 10000 مەتر قاشىقتىقتا قازاقستان مەن كسرو رەكوردىن جاڭارتقان سپورتشى. قازاقستاننىڭ 12 دۇركiن چەمپيونى! وزگە ۇلت وكiلiنە ەسە بەرمەيتiن كسرو-نى مويىنداتقان قازاق. كسرو-نىڭ بiرنەشە دۇركiن چەمپيونى. "قىتاي – كسرو" حالىقارالىق تۋرنيرiنiڭ جەڭiمپازى. الەمنiڭ ەڭ ۇزدiك 25 كونكيشiسi اراسىندا وتكەن 10000 مەتر قاشىقتىقتاعى جارىستا 6-ورىنعا كوتەرiلگەن داڭقتى سپورتشى. بۇل – جۇمىر جەردiڭ سپورتشىلارىن مويىنداتۋ دەگەن ءسوز. 1956 جىلى يتاليادا وتكەن وليمپياداعا اياعىنىڭ سىرقاتىنا بايلانىستى قاتىسا المادى. بiر كەم دۇنيە…

قۇيىن ۇيiرگەن جۇيرiكتەر

الاتاۋدىڭ باۋرايىن دۇبiرگە بولەپ تاعى بiر جارىس ءوتتi. قازاقستاننىڭ جازىنان قىسى باسىم ايماقتارىنان كەلگەن كونكيشiلەر ەكi كۇن بويى سايىسقا ءتۇستi. بۇلارعا الماتىنىڭ كونكيشiلەر تولقىنى قوسىلدى. داڭقتى كونكيشi وراز قاڭلىباەۆتىڭ مەموريالىنا كەلگەن 120 جۇيرiك "مەدەۋ" مۇز ايدىنىنا ءوز ەسiمدەرiن جازىپ جاتتى. بۇعاناسى بەكiمەگەن بالا دا، جەتپiسكە جەلiپ جەتكەن قاريا دا جارىس جولىنا شىقتى. "قاريا" دەپ ايتۋعا دا قيمايسىڭ. جەتپiس جاسقا ەڭكەيمەي جەتكەن جەلاياقتىڭ قيمىلىنا قاراپ سۇيسiنەسiڭ.

جارىستىڭ العاشقى كۇنi كۇن ەرەكشە مەيiرiن توگiپ تۇردى. كونكيشiلەر جاس مولشەرلەرiنە قاراي توپتارعا ءبولiنiپ، سەكۋندتارمەن جارىسىپ ايدىن ءتوسiن قىزدىرىپ جاتتى…

اۋا رايى كەشكiلiك قۇبىلا باستادى. كەشكiلiك سiركiرەگەن جاۋىن ءتۇنi بويى تولاس تاپقان جوق. تاڭەرتەڭ قاپالاقتاپ قار جاۋدى. "مەدەۋگە" ورمەلەگەن اۆتوكولiك تايعاناقتاپ، بۇلتالاقتاپ جۇرە الماي-اق قويدى. قالىڭ جاۋعان قاردان الاتاۋدىڭ باۋرايى اق ءسۇت مۇنارعا تۇندى. كوكiرەكتiڭ تىنىسى اشىلىپ، ەرەكشە كۇي كەشتiك. بiراق سپورتشىلار ءۇشiن مىنا قاردىڭ اياققا بايلاۋ بولارى ءسوزسiز ەدi.

قار تولاستار ەمەس. جوسپارلى جارىستى توقتاتۋعا بولمايدى. كونكيشiلەر جاۋعان قارعا قاراماي جارىس جولىنا شىقتى. ايناداي مۇزدىڭ بەتiن جىلبىسقى قار باسقان. جۇيرiكتەردiڭ جىلدامدىقتارىن تەجەپ-اق تۇر. بiراق ەرەكشە قاباق شىتقان سپورتشى كورiنبەيدi. "اللانىڭ نۇرى دا" دەيمiز iشتەي.

جارىستىڭ العاشقى كۇنi 1996-1997 جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن ەر بالالار مەن قىزدار جارىسقا ءتۇستi. داڭقتى كونكيشi مەموريالىنا كەلگەن ەڭ جاس توپتاعى بالالار تارتىسى وتە قىزىقتى ءوتتi. 100 جانە 300 مەترلiك قوسسايىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتىداعى №68 مەكتەپتiڭ وقۋشىسى ءادiلحان قازىباي ءوز توبىندا دارا كەلدi. ەڭ كiشi توپتاعى ءباتيما باتiمباەۆا، ءالجان جۇمابەكوۆا، اسەل سەكiربەكوۆالاردىڭ العاشقى قادامدارى قۋانتتى. ون جاستان جاڭا اسقان كiشكەنە قىزدار مۇز ۇستiندە بارىنشا توسەلiپ قالىپتى. جاس مولشەرiنە قاراي 6 توپقا بولiنگەن كونكيشiلەر جارىستىڭ ەكi كۇنiندە دە 500 جانە 1000 مەتر قاشىقتىققا جۇگiردi. جەڭiس تۇعىرىنا ءتورت سايىستىڭ قورىتىندىسىندا جەڭiسكە جەتكەندەر شىقتى. ال الىس قاشىقتىقتاردا ايەلدەر — 3000، ەرلەر 5000 مەتردە سىنعا ءتۇستi.

ارداگەرلەر شىقتى ايدىنعا

بiر كەزدەرi ايدىنعا وزدەرiنiڭ iزiن قالدىرعان كونكيشiلەر سايىسى جينالعان جۇرتتى دۋ ەتكiزدi. ولاردىڭ iشiندەگi 16 كونكيشi سپورت شەبەرi، ەكەۋi حالىقارالىق دارەجەدەگi سپورت شەبەرi. سول 18 ارداگەر كونكيشi iشiندە قاراقات كوزi تۇنجىراپ حالىقارالىق دارەجەدەگi سپورت شەبەرi، قانداسىمىز كەنجەش سارسەكەنوۆا ءجۇر. كوپ iشiندە — بiر جالعىز. سوناۋ بiر جىلدارى قازاق ۇلتىنىڭ نامىسىن قورعاپ جالعىز ءجۇرۋشi ەدi. قازاقستاننىڭ بiرنەشە دۇركiن جەڭiمپازى، جۇمىر جەردiڭ نەبiر جۇيرiكتەرiمەن سايىسقان ساڭلاق. ەكi بiردەي وليمپيادادا باق سىناعان قازاقتىڭ قايسار قىزى. كەنجەشتiڭ مۇز ايدىنىنان الىستاعانىنا دا 10 جىل بولىپتى. قازiر تiپتەن باسقا سالادا ەڭبەك ەتەدi ەكەن. "كونكي كيمەگەلi ون جىل بولدى، توسىرقاپ قالعان شىعارمىن"، — دەيدi جىميىپ. شامالى ۋاقىتتان كەيiن-اق كانiگi شەبەر كوسiلiپ سالا بەردi. ارداگەر دەپ ايتۋعا قيمايسىڭ. بiراق شىندىق سولاي، كەنجەش كونكي كيمەگەلi دە بiراز جىل بولىپتى. ال ارداگەردiڭ ارداگەرi – ۆاسيلي ياكوۆەنكو بولدى. سەكسەننەن اسقان قاريانىڭ ءجۇزiن ءاجiم تورلاعانمەن، جانارى شۋاق شاشىپ تۇر. سوناۋ سولتۇستiك قازاقستاننان جەتپiسكە يەك ارتقان كونستانتين كوستۋسەنكو مەن الەكساندر سۋروۆياتكين كەلiپتi. 500 مەترلiك قاشىقتىقتا جارىس جولىنا شىقتى. شiركiن، كوڭiل دەگەندi قويساڭىزشى.

ءتۇيiن

داڭقتى سپورتشىنى ەسكە الۋ قۇرمەتiنە ارنالعان كونكيشiلەر مەرەكەسi تارتىستى دا قىزىقتى ءوتتi. ءدۇبiرلi جارىستا ءار قيىردان كەلگەن تالاي تالانتتى جاستار كوزگە ءتۇستi. ولاردىڭ iشiندە قاڭلىباەۆتىڭ iزiن باسقان قازاق حالقىنىڭ ۇمiتتەرi ءجۇر. وسى سپورت مەرەكەسiن ۇيىمداستىرۋدا الماتى قالالىق دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى بiراز ەڭبەك ەتتi. "مەدەۋ" سپورت كەشەنiنiڭ باسشىلارى تەر توكتi. جۇمىلا كوتەرiپ جارىس جۇگiن جەڭiلدەتتi. دەمەۋشiلەر تاپتى. جارىسقا قاتىسقان بارلىق ارداگەرلەرگە باعالى سىيلىقتار بەرiلدi. جۇزدەرiندە شۋاق ويناپ، قولتىقتارىنا سىيلىقتارىن قىسقان ارداگەرلەر قۋانىشى ەرەكشە. بۇل دا ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ەڭبەگiنiڭ ارقاسى. جەلدەن وزعان داڭقتى جۇيرiكتiڭ بەينەسi ويىپ سالىنعان ۇلكەن قوس كۋبوكتى ايتساڭىزشى! وتە ءساتتi جاسالعان. ال، جەڭiمپازدار موينىنا تاعىلعان مەدالداردى بالعىن سپورتشىلار تۇمارداي ساقتاپ تورiنە iلەتiنi انىق. سول مەدالدارىنا قاراعان ساتتە جالعاننان جارىق جۇلدىزداي iز تاستاپ اققان وراز قاڭلىباەۆتى ەستەرiنە الارى ءسوزسiز.

زەينەل جەكەي ۇلى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button