جارىلىسقا ميتتالدىڭ ءوزI كIنالI بIراق، ۇكIمەت وعان ەسكەرتۋ جاساۋمەن عانا شەكتەلدI

«ارسەلور ميتتال» – الەمدە ەڭ iرi مەتاللۋرگيا كومپانياسى بولىپ سانالادى. ول – قازاقستانداعى 15 كومiر شاحتاسى مەن تەمiر كەنiنiڭ يەسi. سونداي-اق، ۋكرايناداعى "كريۆوروجستال" مەتاللۋرگيالىق زاۋىت تا وسى ميللياردەردiڭ يەلiگiندە. ول قازاقستان شاحتالارىنا يەلiك ەتكەننەن بەرi، 3-4 رەت جارىلىس بولىپ، 100 ادام و دۇنيەلiك ساپارعا اتتاندى. الايدا ميتتال بۇل جارىلىستاردىڭ ەشقايسىسىنا ءوزiن كiنالi ەسەپتەگەن ەمەس. قازاقستان ۇكiمەتi دە ميتتالدىڭ ىعىنا جىعىلىپ، ۇنەمi كiنانi وزگەلەردەن iزدەپ كەلگەن ەدi.

11-قاڭتارداعى "اباي" شاحتاسىنداعى جارىلىستان كەيiن قۇرىلعان توتەنشە جاعدايلار جونiندەگi مينيستر ۆلاديمير بوجكونىڭ باسقارۋىنداعى مەملەكەتتiك كوميسسيا جارىلىسقا كiنالiلەردiڭ اتىن اتاعاندا، جۇمىس بەرۋشi "ارسەلور تەمiرتاۋ" اكتسيونەرلiك قوعامىنىڭ قاۋiپسiزدiك شارالارىن قامتاماسىز ەتە الماعاندىعىن كورسەتكەن. ياعني، جارىلىسقا تiكەلەي ميتتالدىڭ ءوزi كiنالi دەلiنگەن. 19-اقپانداعى ۇكiمەتتiڭ جيىنىندا توتەنشە جاعدايلار جونiندەگi مينيستر ۆ. بوجكو: «"اباي" شاحتاسىنىڭ يەسi تەزارادا قاۋiپسiزدiك شارالارىن قولدانبايتىن بولسا، ونى جەردi پايدالانۋ قۇقىعىنان ايىرامىز» دەپ سەس كورسەتتi. بوجكونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، قازiر شاحتادا قاۋiپسiزدiك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جۇرگiزiلiپ جاتقان كورiنەدi.

ماسەلەنi تالقىلاۋ بارىسىندا پرەمەر-مينيستر كارiم ءماسiموۆ جەر قويناۋىن پايدالانۋ جونiندەگi كەلiسiم-شارتتاردا ەڭبەك قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جونiندەگi مەملەكەتتiڭ تالابىن ەسكەرۋ قاجەتتiگiن ايتتى. "ارسەلور ميتتال تەمiرتاۋ" كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ساتيش توپاريا كومپانيا ەڭبەك قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋدiڭ 5 جىلدىق باعدارلاماسىن دايىنداپ جاتقانىن جەتكiزدi:

— مەنiڭ ايتارىم، قۇرال-جابدىقتاردى اۋىستىرۋ اسا اۋىر جۇمىستى تالاپ ەتەدi. ولاردى شەتەلدiك iرi كومپانيالار اكەلۋi قاجەت. وكiنiشكە قاراي، ونداي كومپانيالار جوق، — دەدi ول اتالعان جيىندا سويلەگەن سوزiندە.

دەمەك، بۇل جولعى 30 كەنشiنiڭ قازاسى مەن 14 كەنشiنiڭ جاراقاتى ءۇشiن ميتتالعا بەرiلگەن جازا ەسكەرتۋمەن شەكتەلiپ وتىر. ميتتالدى ليتسەنزياسىنان ايىرۋ ءۇشiن كەلەسi قۇرباندىقتى كۇتۋ قاجەت پە؟

"بيزنەس ي ۆلاست" گازەتiنiڭ 6-اقپانداعى سانىندا الما وماروۆانىڭ "كۋدا ۋحوديات دەنگي" اتتى ماقالاسى جارىق كوردi. ماقالا اۆتورى ميتتالدىڭ تەك قازاقستان مەن ۋكراينانىڭ كومiرiن عانا يەلەنiپ قويماي، رەسەي مەتاللۋرگياسىنا دا اۋىز سالا باستاعاندىعىن ايتادى. كۋزباسستاعى "سەۆەرستال" كومپانياسىمەن كەلiسiمشارتقا وتىرعان "ارسەلور ميتتال" "بەرەزوۆسكايا" كومiر شاحتاسىنىڭ 97،59%-ىن جانە "پەرۆومايسكايا" شاحتاسىنىڭ 99،35%-ىن 650 ملن. اقش دوللارىنا ساتىپ الماققا بەكiنگەن. بۇلاردى ساتىپ الۋ ارقىلى ول "سەۆەرنايا" كومiر بايىتۋ كەنiنiڭ قوسىمشا كاسiپورىندارداعى باقىلاۋ پاكەتiنە جانە 170 ملن. توننا قورى بار وسى كومiر باسسەينiن يگەرۋگە ليتسەنزياسى بار "جەرنوۆسكي-ز" جاق 100% اكتسياسىنا يە بولادى.

رەسەيلiكتەر قازاقستان مەن ۋكرايناداعى شاحتاداعى جارىلىستاردان حاباردار. سونداي-اق، ۋكراينا مەن قازاقستان شاحتەرلارى عانا ەرەۋiلگە شىعىپ جاتقان جوق، شىعىس ەۋروپانىڭ ميتتال يەلiك ەتەتiن كەنشiلەرi دە ەرەۋiلگە جيi شىعادى ەكەن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، تەگi – ۇندiلiك، قازiر اعىلشىن ميللياردەرi لاكشمي ميتتال اسا ۇنەمدەۋ ساياساتىن ۇستانادى ەكەن. سونداي-اق، 2005 جىلدان بەرi قازاقستان شاحتالارىنا يەلiك ەتكەن ول ەڭبەك قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشiن ەشقانداي شارا قولدانباعان. رەسەيلiك ساراپشى بولدىرەۆ: «ميتتال قازاقستاننىڭ سالىق تولەۋگە قاتىستى قويىپ وتىرعان تالابىنا مويىنسۇنىپ، ونى ورىنداۋى مۇمكiن، بiراق، قاۋiپسiزدiك شارالارىن كۇشەيتەمiن دەگەن ۋادەسi ۋادە كۇيiندە قالار» دەگەن سەنiمسiزدiك بiلدiرiپتi. دەمەك، ساتيش توپاريانىڭ "قۇرال-جابدىقتى اۋىستىرۋ اسا اۋىر" دەپ شىرىلداۋى وسىنىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. ۆ. بوجكو تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا، اتالعان كومپانيانىڭ كومiر ءوندiرۋ ءۇشiن شاحتاداعى لاۆالارعا شامادان تىس كۇش تۇسiرەتiندiگiن ايتادى. "شاحتادا كومiر ءوندiرۋ جىلىنا 2001 جىلى 759 تونناعا جەتسە، 2007 جىلى بۇل 1 ميلليون تونناعا دەيiن وسكەن. ياعني تاۋلiگiنە 2260 توننادان 3763 تونناعا دەيiن كوتەرiلگەن. بۇل شاحتانىڭ جۇمىس يiرiمiن بۇزىپ، اۋىر سالماق تۇسiرگەن" دەيدi ول.

"ارسەلور-ميتتال" كومپانياسى 2006 جىلى ليۋكسەمبۋرگتiڭ "ارسەلور"، ءۇندiستاننىڭ "ميتتال ستيل" كومپانيالارىنىڭ بiرiگۋi ارقىلى قۇرىلعان. ونىڭ تولىق يەسi — ۇندiلiك ميللياردەر لاكشمي ميتتال. "ارسەلور ميتتالدىڭ" 50،6% اكتسياسى — "ارسەلوردىڭ" بۇرىنعى يەسiنە، 49،4%-ى — "ميتتال ستيلدiڭ" بۇرىنعى يەسiنە تيەسiلi. 2006 جىلدىڭ ءۇش توقسانىنداعى اينالىمى — 22،07 ميلليارد دوللارعا، تازا تابىسى — 3،44 ميلليارد دوللارعا جەتكەن. قۇرىشتى جىلىنا 120 ميلليون تونناعا دەيiن وندiرەدi.

ەسەنگۇل كاپقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button