جاقسىلىق ۇشكەمپIروۆ، وليمپيادا جەڭIمپازى: «ەرتIستە جYزIپ اقشا تاپتىم»

جاقسىلىق ۇشكەمپiروۆ – ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ جەڭiمپازى، الەم چەمپيونى. وزگە ۇلت وكiلدەرiنە تەڭدiك بەرمەيتiن ماسكەۋ بالۋان جاقسىلىقتا دا باۋىرىنا تارتا قويعان جوق ەدi. جاقسىلىق جەڭiسكە تەك جانكەشتiلiگiنiڭ ارقاسىندا جەتتi. مىقتىلىعىمەن مويىنداتتى. وليمپيادا، الەم چەمپيوندارىنىڭ مويىندارىن بۇرادى. الپاۋىت وداقتىڭ ارىستانداي ايبارلى، توقپاق جاۋىرىن، جۋان سiڭiر بالۋاندارىن سىپىرا جىعىپ، وليمپيادا كiلەمiنە جول اشقان بالۋان. وليمپيادانىڭ التىن تۇعىرىنا شىققان تۇڭعىش قازاق بالۋانى. مىنا تومەندەگi شاعىن سۇحباتتا جاقاڭنىڭ كوپشiلiككە بەيمالiم بiر قىرىنىڭ سىرى اشىلادى.

– جاراتقان بالۋاندىق قاسيەتتi سiزگە اياماي-اق بەرگەن. بوز كiلەمدە اتوي سالىپ، وليمپيادا شىڭىنا شىقتىڭىز. بوز كiلەمدەگi جەڭiس جولدارىڭىز تۋرالى بiر كەزدە جارىسا جازدى. كiتاپ تا جارىق كوردi. سiزدi سۋدا بالىقشا جۇزەدi دەيدi بiلەتiن جۇرت. باسىڭىزدان وتكەن قىزىقتى بiر جايتتى وقىرمانمەن بولiسسەڭiز.

– ەرتiس وزەنiنiڭ بويىندا بولعان مىنا بiر وقيعا ەسiمنەن كەتپەيدi. ءبارiمiز دە اۋىلدا وستiك قوي. مەنiڭ تۋعان جەرiم – جامبىل وبلىسىنىڭ قازiرگi بايزاق اۋدانى. ول كەزدە سۆەردلوۆ اۋدانى دەپ اتالاتىن. جىڭعىل اراسىندا جۇگiرiپ، تالاس وزەنiنiڭ سۋىنا شومىلىپ وستiك. وزەننەن شىقپاۋشى ەدiك. قاپتاعان قارا سيراقپىز. ول كەزدە وزەن وتە ارنالى. ەنi – 300-400 مەتر. ەل قاتارلى ونىنشى كلاستى دا بiتiردiك. بالالار جان-جاققا وقۋعا اتتانىپ جاتىر. مەن دە قوپاڭداپ قويامىن. بiراق ناقتى باعىتىم ازiرشە ايقىن ەمەس. مەنەن بiر جاس ۇلكەن قاراقان دەگەن بالا بولدى. بiر جىل بۇرىن قاراعاندىعا وقۋعا بارىپ، تۇسە الماي كەلگەن. سونىڭ ۇگiتiمەن «سەمەي قايداسىڭ؟» دەپ تارتتىق تا كەتتiك. ماقسات – زووتەحنيكالىق-مالدارiگەرلiك ينستيتۋتقا ءتۇسۋ. وتىرعانىمىز – پوشتالى-تاۋارلى پويىز. ءتورت كۇن جۇردiك. كورiنگەن جەرگە توقتايدى. دiڭكەمiز قۇرىدى. شارشاپ-شالدىعىپ جەتتiك-اۋ اقىرى. سەمەيدi كورiپ كوڭiلiم قۇلازي باستادى. بiزدiڭ ەل تاۋدىڭ بوكتەرiندە، كوكوراي شالعىن. سۋى سىلدىراپ اعىپ جاتادى. ۇزىن-ۇزىن تەرەكتەر. ال سەمەيدiڭ جەرi جازىق. قاپتاعان ەسكi اعاش ۇيلەر. اعاشتارى دا مەنiڭ بويىمداي عانا، تىربيىپ قالعان. مەنi قىزىقتىرعانى – ەرتiس. سالىپ وتىرىپ سوندا بارامىن.

بiر كۇنi ەرتiس جاعاسىنا بارسام، قىرىقتاردىڭ ۇستiندەگi بiر جiگiت ويىن ۇيىمداستىرىپ جاتىر ەكەن. ويىنى – جۇزگiشتەر جارىسى. ەرتiستi ءارi-بەرi كەسiپ ءوتۋ كەرەك. دامەسi بارلار 5 رۋبلدەن ورتاداعى باس كيiم iشiنە تاستايدى. كوز الدىمدا بۋىرقانعان ەرتiس. قوبىراپ ورتادا جاتقان اقشاعا دا مويىن سوزىپ قويامىن. اقشا قوسقاندار ەكi ساندارىن ۇرىنىپ، دەلەبەلەرi قوزىپ تۇر. وسى ءوڭiردiڭ بالالارى ەكەنi بايقالادى. بويلارى مەنەن الدەقايدا ۇزىن. مەن دە باعىمدى سىناعىم كەلدi. «قايدانسىڭ؟» – دەيدi. «جامبىلدانمىن». بويىما بiر قارادى دا مىرس ەتتi. بايقايمىن قوراشسىنىپ تۇر. بوي بولسا بiر قارىس. قازiر دە سورايىپ كەتكەنiم شامالى. «ءوي، قوي، سەن مىنا تۇرiڭمەن سۋعا كەتiپ قالاسىڭ»، – دەيدi قاقپايلاپ. قىرسىعىپ مەن دە كەتپەي قويدىم. بiر كەزدە «تورەشi» «ءوز وبالىڭ وزiڭە» دەگەندەي قولىن بiر سiلتەپ، قوستى دا جiبەردi. شىنىندا ەرتiستiڭ اعىسى قاتتى ەدi. ەنi دە 700-800 مەتر. تولقىندارى دوڭبەكشي تۋلاعان ەرتiسكە قويىپ-قويىپ كەتتiك. جاپ-جاقسى مالتىپ كەلەمiن. ورتا تۇسىنا بارعاندا، قاتتى اعىس ءوز دەگەنiنە كوندiردi. قارسى جاعالاۋدىڭ نىسانالى تۇسىنان جارتى شاقىرىمداي تومەن جەردەن شىقتىم. قايتادان كەرi سالدىم. نامىس بۋىپ كەلەدi. قالىپ قويسام، جاڭاعىلاردىڭ جىرق-جىرق ەتiپ كۇلەتiندەرi انىق. ورشەلەنiپ، ولەرمەندەنiپ مالتىپ كەلەمiن. ابىروي بولعاندا، بiرiنشi كەلگەنiم. الاقانىما 35 رۋبلدi ۇستاتاتا بەردi. «ءوي، مالادەس! بالىقشا جۇزەسiڭ عوي ءوزiڭ»، – دەدi جارىستى ۇيىمداستىرۋشى. ول كەزدە بۇل اجەپتاۋiر اقشا. «ەرتەڭ تاعى كەلەمiن»، – دەيمiن جۇتىنىپ. 90 رۋبل شالباردىڭ ىشقىرىندا تiگۋلi. وقۋعا كەتەرiمدە اكەم ۇيدەگi وگiزشەنi ساتىپ، 90 رۋبلدi شالبار ىشقىرىنا تiكتiرiپ، 10 رۋبلدi قولىما بەرگەن.

سىرعىعان كۇندەر… بالالار جانتالاسا دايىندالىپ جاتىر. مەنiڭ اۋرۋىم – ەرتiس. قولىم قالت ەتسە، تارتىپ وتىرامىن. «ءوي، سەن ءوزiڭ اقشادان اقشا قويمادىڭ عوي. كۇندە كەلiپ سىپىراسىڭ دا كەتەسiڭ. ەندi سەنi كۇنارا عانا قاتىستىرامىز. جۇدىرىقتاي بولىپ، ءوزiڭ بiر پالە ەكەنسiڭ»، – دەدi «تورەشi» جاقتىرماي. ونىڭ سوزiنە ىعا دا قويعان جوقپىن. وسىلايشا، بiر ايماق ەلگە قۇت بولعان ەرتiس مەنi دە اسىرادى. ءسويتiپ ءجۇرiپ وقۋعا دا ءتۇستiم. بiراق زووتەحنيك بولماعانىم جۇرتقا ءمالiم.

– قازاق ءسابيدiڭ اتىن ىرىمداپ قويادى. جاقسىلىق دەگەن ات تا جايدان-جاي قويىلا سالماعان سياقتى… مۇنىڭ دا وقىرمانعا بەيمالiم سىرى بار شىعار…

– ويبوي، نەسiن ايتاسىز، ونىڭ دا قىزىعى بار. شەشەم كۇلiپ، جيi ەسiنە الىپ وتىرۋشى ەدi. شەشەمنiڭ ماماندىعى – ساتۋشى. اياعى اۋىر انامنىڭ ايى-كۇنi جەتiپ وتىرعان كەزi ەكەن. جولاۋشىلاپ كەلە جاتقان سارمانقۇل دەگەن اقساقال سىرتتان داۋىس قىلماي ما: «كەلiن، ۋا كەلiن، قاراعىم بiر بولەك سابىن بەرە سالشى»، – دەيدi ات ۇستiنەن. تۇرايىن دەسە تولعاق قىسىپ بارادى. تۇرماۋعا تاعى بولمايدى. سىرتتاعى – ەلگە سىيلى اقساقال. ۇيدەگi ۇلكەندەر نامازعا جىعىلعان. اللاسىنا سىيىنىپ، انام ورنىنان ارەڭ كوتەرiلەدi. دۇكەن جاپسارلاس بولمە. بiر بولەك سابىندى ۇسىنا بەرگەندە، شىر ەتiپ تابالدىرىققا ءتۇسiپپiن. ءارi شوشىپ، ءارi قاتتى ساسىپ قالعان سارمانقۇل اقساقال اتتان سەكiرiپ ءتۇسiپ، مەنi كوتەرiپ العان ەكەن. «بۇل جاقسىلىقتىڭ بەلگiسi» دەپ، اتىمدى جاقسىلىق قويىپتى. انام كەيiن: «كiسi كوپ جۇرەتiن تابالدىرىقتا دۇنيەگە كەلدi. ءومiرi جول ۇستiندە وتەتiن شىعار» دەپ جورامالداۋشى ەدiم. سول جورامال شىندىققا اينالدى»، – دەپ وتىراتىن. ۇلكەن سپورتتا جۇرگەندە جىلىنا ۇيگە ەكi-ءۇش رەت قانا كەلگەن كەزدەرiم بولدى.

– اڭگiمەڭiزگە راقمەت.

سۇحباتتاسقان زەينەل جەكەي ۇلى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button