لاڭشىلدىقتىڭ تYPI ءKوپ...

ميسسيونەرلiك ارەكەتتiڭ ارتىندا قانداي ساياسات تۇر؟

جالپى جەر بەتiندەگi دiندەر الەمدiك جانە الەمدiك ەمەس بولىپ ەكiگە بولiنەدi. الەمدiك دiندەر – يسلام، بۋدديزم جانە حريستياندىق، ياعني بۇلار بۇكiل الەمگە ءوز ۋاعىزدارىن تاراتۋعا مۇددەلi دiندەر. الايدا بۇل جولدا بۇل ءۇش دiننiڭ قولداناتىن ادiستەرi بiردەي ەمەس. حريستياندار يسلام مەن بۋدديزمنەن ەرەكشەلەنiپ، بەلسەندi ميسسيونەرلiك جۇيە نەگiزiندە ارەكەت ەتەدi.

ميسسيا — لاتىن تiلiنiڭ “Missio” سوزiنەن جانە «مiندەت، ورىندالۋى تيiس تاپسىرما» دەگەن ماعىناعا كەلەدi. دەمەك ميسسيونەرلەر بەلگiلi بiر ورىندالۋى تيiس تاپسىرمامەن جiبەرiلەتiن ادامدار. اتى ايتىپ تۇرعانداي ادامداردى حريستيان قىلۋدى مiندەتتi دەپ بiلەتiن ميسسيونەرلiك يسلامداعى تەك قانا ەستiرتۋدi ماقسات تۇتاتىن تابليع — ۋاعىزدان مۇلدە باسقاشا. بۇگiنگi تاڭدا حريستياندار ميسسيونەرلiكتiڭ جاعىمسىز ماعىناسى مەن تاريحىنان قاشقاقتاپ، ميسسيونەرلiك ءسوزiنiڭ ورنىنا ەۆانگەليزاتسيا جانە باسقا دا تەرميندەر قولدانا باستادى.

قازاقستان جەرiندەگi ميسسيونەرلiكتiڭ تاريحى

شامامەن VII عاسىردان باستاپ قازاق جەرiنە حريستياندىقتىڭ نەستۋري تارماعى تۇرiندە كەلە باستاعان حريستياندار، ميسسيونەرلiك ارەكەتتەر جۇرگiزiپ كەلەدi. كەڭەس داۋiرiنە دەيiن بابالارىمىزدىڭ بەرiك يماندارى بولسا، كسرو داۋiرiندە كوممۋنيستەردiڭ ەزگiسi كەدەرگi بولىپ، ايتارلىقتاي ناتيجەگە جەتە الماعان ميسسيونەرلەر سوۆەت وداعى قۇلاعالى بەرi بەلسەندi جۇمىس iستەي باستادى.

قازاقستاندا ارەكەت جۇرگiزiپ جاتقان دiندەر:

— رەسەي پراۆوسلاۆيە حريستياندارى;

— باتىس، ەۆروپا ميسسيونەرلەرi (كاتوليك، پروتەستانت، ەۆانگەليست، باپتيست، ادۆەنتيست جانە ت.ب. اعىمدار).

— سونىمەن قاتار ەشبiر ءداستۇرلi دiنگە بەس قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن، الايدا وزدەرiن سول دiننiڭ شىنايى وكiلدەرi دەپ سانايتىن كەيبiر اعىمدار دا بار. (كريشنا ساناسى، يەگوۆا كۋاگەرلەرi ۇيىمى، باحايلەر، احماديلەر، ساتانيستتەر، ت.ب.).

2000 ج. 24 جەلتوقساندا ءسوز سويلەگەن پاپا: «بiرiنشi مىڭجىلدىقتا ەۆروپانى، ەكiنشi مىڭجىلدىقتا افريكانى حريستيانعا اينالدىرعاندارىن، ءۇشiنشi مىڭجىلدىقتا كەزەك ازياعا كەلگەنiن» جاريالاعان بولاتىن.

حريستيان ميسسيونەرلەر:

ميسسيونەرلەر حازiرەتi يسانىڭ سوزiنە سۇيەنiپ ارەكەت ەتەتiندiكتەرiن العا تارتادى. بiراق نەلiكتەن ەكەنi بەلگiسiز اياتتاعى “ۇيرەتۋ” ءسوزiن ۋاعىزداۋ دەپ ءتۇسiنۋدiڭ ورنىنا ادامداردى حريستياندىققا قالاي دا كiرگiزۋ دەپ پايىمداعان ەكەن. الايدا، حازiرەتi يسانىڭ ءوزi (ع.س.) وزiنە كەلگەن اقيقاتتى ۋاعىزداۋمەن شەكتەلiپ، ءوز بورىشىنىڭ شەكتەۋلi ەكەندiگiن تۇسiندiرۋگە تىرىسقان. يسا (ع.س.) بiردە وزiنەن جاردەم سۇراعان بiر ايەلگە: «مەن يسرايلدiڭ جوعالعان قويلارىنان باسقاعا جiبەرiلمەدiم»، — دەپ جاۋاپ بەرگەن بولاتىن. تەگiندە Iنجiلدەگi داعۋاتقا بايلانىستى ايتىلعاندار تەك قانا ۇيرەتۋ ماعىناسىندا ايتىلعان. قالعانى پاۆلۋسقا تيiستi سوزدەر. سوندىقتان دا العاشقى داۋiردەگi حريستيان داعۋاتىن تابليع (ياعني ەستiرتۋ، جەتكiزۋ) دەپ اتاۋىمىز كەرەك جانە ميسسيونەرلiكتiڭ كەيiن شىققاندىعىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.

ميسسيونەرلەردiڭ تاربيەلەنۋi:

اعىلشىن ميسسيونەرi Mr. John ايتادى: «ميسسيونەرلەر بالا كۇنiنەن باستاپ، ارنايى بiلiم الىپ، ارنايى تاربيە دايىندىق كورەدi. ول ءۇشiن جىل سايىن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنان زەيiنi العىر بالالار تاڭدالىپ الىنادى. دايىن بولعان كەزدە كوبiنەسە يسلام ولكەلەرiنە جiبەرiلiپ، ونداعى كونسۋلدىققا اپارىپ تابىستالادى». ولارعا شىعىس ادامدارى نادان، ارتتا قالعان، مادەنيەتتەن جۇرداي، تەك قانا ميسسيونەرلەرگە زار بولىپ وتىرعان ادامدار دەپ تانىتىلادى. بارعان جەرiندە ولار حالىقتىڭ ەستiگiسi كەلەتiن نارسەلەردi ايتىپ، وتiرiكتەر باعاسىنا بولسا دا ادامداردى حريستيان قىلۋعا دايىن بولىپ بارادى.

قازاقستاندا ميسسيونەرلەردiڭ جۇمىستارىنا قولايلىلىق تۋدىراتىن جاعدايلار:

— رۋحانيات السiزدiگi جانە حالىققا دiني بiلiمنiڭ بەرiلمەۋi;

— سىرتقى كومەكتەرگە مۇقتاجدىعىمىز; مامان جانە تەحنولوگيا كەمشiلiگi بiزدi سىرتتان كومەك iزدەۋگە يتەرمەلەيدi. الايدا، وسىلاردىڭ اتىن جامىلىپ كەلiپ جاتقان ميسسيونەرلەر ەلەنبەۋدە. قارجىدان قىسىلعان عالىمدارىمىز ميسسيونەرلەردiڭ قارجىلاي كومەگiنە جۇگiنۋدە. بۇل ورايدا اسiرەسە اقش باستاماسىمەن بۇۇ iشiندە قۇرىلعان ەرiكتiلەر (Volunteer) ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرi اتىن جامىلىپ جۇرگەن ميسسيونەرلەر شەت تiلi كۋرستارىندا جانە مەكتەپتەرiندە جۇمىس جاساۋدا.

— قازاقستان ۇكiمەتiنiڭ دiن جانە مادەنيەت ساياساتىنىڭ ب ۇلىڭعىرلىعى; تاۋەلسiزدiگiن ەندi العان ولكەمiز كاپيتاليزم، سوتسياليزم، ۇلتتىق يدەولوگيا جانە جاھاندانۋ قۇندىلىقتارى اراسىندا اداسىپ قالعانداي. كەيبiر گۋمانيست زيالىلارىمىز مۇسىلمان باۋىرلارىمىزدىڭ وزگە دiنگە وتۋiنە كەدەرگi بولۋدى اتا زاڭعا قايشى، ادام قۇقىعىنا قايشى دەپ ايتىپ ءجۇر. ارينە مۇنىڭ ءبارi بiلمەستiكتەن، يماننان ايرىلۋدىڭ قانداي قاسiرەت ەكەندiگiن جانە ميسسيونەرلەردiڭ نەگiزگi ماقساتتارىنىڭ نە ەكەندiگiن تۇسiنبەگەندiكتەن.

— دiن بوستاندىعى جونiندەگi زاڭىمىزدىڭ ولقىلىعى; مۇندا iرi دiندەرمەن بiرگە مايدا اعىمدار دا ەركiندiك الىپ، ءار ادامنىڭ جەكە تاعدىرى ءۇشiن دە، قازاقستاننىڭ كەلەشەگi ءۇشiن دە قاۋiپتi يدەولوگيالارىن ۇيرەتۋدە.

— قولىندا بيلiگi بار يسلام وكiلدەرiنiڭ جانە ادiلەت مينيسترلiگi، ۇلتتىق قاۋiپسiزدiك قىزمەتكەرلەرiنiڭ السiزدiگi، ارنايى وسى باعىتتا جۇمىس iستەيتiن كوميسسيانىڭ ءالi كۇنگە دەيiن قۇرىلماعاندىعى جانە ارنايى دiني ساۋاتتى مامانداردىڭ ازiرلەنبەۋi – ۇلكەن كەمشiلiك.

— جاستارىمىزدىڭ رۋحاني-ماتەريالدىق حالi; ەكونوميكالىق تارشىلىقتان تۋىندايتىن اقشاقۇمارلىق جۇقپالى دەرتتەي تارالىپ، ميسسيونەرلەر وسىنى پايدالانىپ جاستاردى وزiنە تارتۋدا. سونىمەن قاتار، ميسسيونەرلەر جاستاردى قىزىقتىراتىن ءتۇرلi بوس ويىن-ساۋىقتار ۇيىمداستىرىپ جاستاردى وزiنە قاراتۋدى بiلەدi.

— يسلامي بiلiمنiڭ كەمدiگi; ميسسيونەرلەر كوپشiلiككە اشىق جينالىستاردا يسلام جايلى ءسوز قوزعاماعانىمەن، ادامدارمەن جەكە قالعاندا، يسلامي ساۋاتسىزدىقتى پايدالانىپ، دiنiمiزدi قارالاۋعا تىرىسادى. يسلامدى بiلەتiن ادامدار ولاردىڭ سوزدەرiنiڭ جالادان باسقا ەشتەڭە ەمەس ەكەندiگiن جاقسى بiلەدi.

ميسسيونەرلەردiڭ جۇمىس iستەۋ ءادiسi:

ميسسيونەرلەردiڭ قولدانبايتىن ءادiسi جوق شىعار. العاشقى عاسىرلاردا ەڭ اۋىر ازاپتى كورسەتiپ، تiرiدەي جاعۋعا دەيiن بارعان حريستياندار بۇگiن بەتiمiزگە كۇلiپ ءجۇرiپ، بوياۋ كiتاپتارى مەن اقشالارىن قولدانا وتىرىپ ارقامىزعا پىشاق تىعۋدا.

– مادەنيەتكە سiڭiسۋ:

پاۆلۋس شىعارعان ادiستەردiڭ بiرi. بۇعان بايلانىستى ايگiلi ميسسيونەر چارلز د. ەگال بىلاي دەيدi: «مۇسىلماندارعا جاقىنداۋ ءۇشiن ولاردىڭ دiن تiلiن قولدانىڭدار. قۇراننىڭ iشiنەن حريستياندىق ءۇشiن زيانى جوق اياتتاردى الىپ قولدانىڭدار. ..

ءارi مۇسىلمانداردىڭ جۇما قۇلشىلىعىنا پاراللەل جۇما ۋاعىزدارىن ۇيىمداستىرىپ، ءۇي شiركەۋلەرiنiڭ ليدەرلەرi يمام سەكiلدi كورiنۋiنە بولادى. ءۇي شiركەۋiنە كiرەردە اياق كيiم شەشۋ، مۇسىلمانداردىڭ دiني راسiمدەرiنە ۇقساس راسiمدەر ۇيىمداستىرۋعا بولادى».

– زيانىن ويلانباستان ءناپسi قۇمارتاتىن نارسەلەردi تۇزاق قىلىپ پايدالانۋ:

جاستاردى مۋزىكا، كومپيۋتەر جانە ءتۇرلi ويىن-ساۋىقتارمەن اۋلاۋ، ۇلكەندەردi اقشا، پارا، قىزمەت ۇسىنۋ ارقىلى اۋلاۋ جانە ت.س.س.

اۋىر ونەركاسiپ، سوعىس كۇشتەرi، يادرولىق بيلiك، تەلەديدار، ءباسپاسوز قۇرالدارىنىڭ سولاردىڭ قولىندا بولۋى ميسسيونەرلiكتiڭ كوزiرi.

– ەكiجۇزدiلiك:

حريستيان دiنiنiڭ كوكەسi پاۆلۋس ميسسيونەرلiك ارەكەتتەرi كەزiندە قالاي مامiلە جاسايتىندىعىن I. كورينتيالىقتارعا حاتىندا جازادى.

– كەز-كەلگەن جولمەن ادامداردى شوقىندىرۋ:

حريستيان ميسسيونەرلiگiندە پاۆلۋستىڭ بiر حاتىنداعى جازعانىنداي «..كەز-كەلگەن جولمەن ادامداردى دiنگە كiرگiزۋ» كەرەك. كەز-كەلگەن جولمەن! جوعارىدا ايتىلعان ادiستەرiن وسى نەگiزگە سۇيەنiپ iستەيتiندiكتەرiن ايتادى. Iشiنەن ەلۋ مىڭ قاتە تابىلعان Iنجiلدiڭ ءاربiر سوزiنە كەنەدەي جابىسا بەرگەنشە ميسسيونەرلەر بiر مەزگiل ادامگەرشiلiكتi نەگە ويلانبايدى؟

بۇلارعا قوسا ميسسيونەرلەرگە ادامدارعا وڭاي جول تابۋ ءۇشiن قوسىمشا ماماندىق بەرiلەدi. مىسالعا دارiگەرلiك، مۇعالiمدiك سياقتى ماماندىقتار ميسسيونەرلiك ءۇشiن وتە تيiمدi. مۇندا، ارينە، ەشقانداي ارامدىق جوق، الايدا، ادامدار قالامايتىن جەرلەردە جانە كەزدەردە ولارعا دiنiن تىقپالاي بەرۋ، ءوز بەتiمەن دۇرىس پەن بۇرىستى ايىرا المايتىن پەرiشتە سابيلەرiمiزگە مۇعالiم تەرiسiن جامىلىپ دiندەي ومiرلiك ماڭىزدى نارسەنi جاسىرىن ۇيرەتۋ ونشا كورگەندiككە جاتپايتىن سياقتى.

– ديالوگ:

1962 جىلعى II. ۆاتيكان جيىنىنان سوڭ حريستياندار «ديالوگ» اتىمەن يسلاممەن جانە باسقا دiندەرمەن جاقىن بايلانىستار ورناتۋدى قولعا الدى. بiراق بۇعان بارلىق دiندەر ارينە كۇمانمەن قارايدى. سەبەبi يسلامعا، يسلام پايعامبارىنا (س.ع.س.) كۇيە جاعۋ سول كۇيi جالعاسۋدا. Cونىمەن قاتار ديالوگ تاقىرىبىندا حريستيانداردىڭ اتىنان سويلەيتiن ادامداردىڭ بەلسەندi ميسسيونەرلەر بولۋى «بۇل ميسسيونەرلiكتiڭ جاڭا ءادiسi مە؟»، دەگەن كۇمانiمiزدi ارتتىرا تۇسۋدە.

ميسسيونەرلەردiڭ ماقساتتارى:

نەگiزگi ماقساتتارى ءوز سوزدەرiنە قاراساق:

1. ەسكi قۇلشىلىقحانالارىن قايتا قالپىنا كەلتiرiپ، جاڭالارىن سالۋ

2. سول قۇلشىلىقحانالارى ارقىلى ادامداردى ءوز دiندەرiمەن تانىستىرۋ

3. وسىلايشا يسانىڭ ەكiنشi كەلۋiنە جەر بەتiن دايارلاۋ

بۇل ماقساتتاردى حاۋاريلەرگە جانە العاشقى حريستياندارعا جاراستىرا الارمىز. الايدا ميسسيونەرلiك جۇيەسi پايدا بولعانىنان باستاپ، ماقساتتارى ارقاشان دiننiڭ سىرتىنا تاسىپ، ساياسي، الەۋمەتتiك، ەكونوميكالىق جانە مادەني تۇرعىدان بارعان جەرلەرiنiڭ زيانىنا، كەلگەن جەرلەرiنiڭ پايداسىنا جۇمىس iستەۋدە.

– ميسسيونەرلiك جانە يمپەرياليزم

ءوز مەملەكەتتەرi ناداندىققا باتىپ جاتقاندا ميسسيونەرلەردiڭ افريكادا، ازيادا سابىلىپ ءجۇرۋi جەراستى بايلىعىمىزدان باسقا نارسە ءۇشiن ەمەس ەكەندiگi كورiنiپ تۇر. بۇل جولدا ولار ءداۋiرiنiڭ ەڭ مىقتى مەملەكەتتەرiنiڭ كومەگiن الىپ وتىرعان. حII-عاسىردان بەرi ەڭ iرi ميسسيونەرلiك ۇيىمداردىڭ ارقا سۇيەرلەرi العاشىندا پورتۋگاليا، يسپانيا، كەيiنiرەك فرانتسيا جانە گەرمانيا، ودان بەرiرەك ۇلىبريتانيا جانە گەرمانيا، ال سوڭعى جىلدارى اقش بولدى.

ايقىش جورىقتارى ايتارلىقتاي ناتيجە بەرمەگەن سوڭ حريستياندار مادەنيەتكە سiڭiسۋ ءادiسi ارقىلى iستi باسىنان باستاعان سىڭايلى. ول ءۇشiن حريستيان مەيرامدارىن، حريستيان مادەنيەتiن سiڭiستiرۋگە تىرىسۋدا.

وزدەرi دە سەنبەيتiن جالعان دiندەرiنە ادامداردى الداپ-ارباپ تارتقانىمەن قويماي، ولار ناتيجە الا الماعان جاعدايدا تىم قۇرماسا مۇسىلمانداردى ءوزارا قىرقىستىرۋعا تىرىساتىنى جامان بارiنەن. ۇلت فاناتشىلىعىن، ءمازھاپ فاناتشىلىعىن تۋدىرۋ ولاردىڭ ەڭ ۇلكەن قارۋلارى جانە زاپاستاعى جوسپارلارى. بۇل ماقساتتارىمەن ولار ءوز ارالارىندا دا جەمتiككە تالاسادى. ماسەلەن پروتەستانت حريستيان باسقالاردىڭ كاتوليك نەمەسە پراۆوسلاۆ بولىپ حريستيان دiنiن قابىلداۋىنا ەشۋاقىتتا رازى بولمايدى. سەبەبi ءار ءمازھاپ پەردە ارتىنان بiر مەملەكەتتەن ءامiر الىپ وتىر. ماسەلەن پراۆوسلاۆ ميسسيونەرلەرiن رەسەي، كاتوليك ميسسيونەرلەرiن ەۆروپا، پروتەستانت ءمازھابىن اقش باسقارۋدا. ال اقشتاتتارىن پەردە ارتىنان بيلەپ وتىرعان جانە سول ارقىلى الەمنiڭ كوپ جەرiنە ۇكiمiن جۇرگiزiپ وتىرعاندار ياھۋديلەر مەن بوزرەڭدi انگلو-ساكسون پروتەستانتتارى (Wasp-White Anglo-Saxon Protestants).

حريستيانداردىڭ بۇل ماقساتتارىن كەنيانىڭ (افريكا مەملەكەتi) العاشقى پرەمەر مينيسترi كاماو كەنياتتا مىنا سوزدەرiمەن كەرەمەت جەتكiزگەن: «ميسسيونەرلەر جەرiمiزگە كەلگەن كەزدە Iنجiل ولاردىڭ قولىندا، جەر افريكالىقتاردىڭ قولىندا ەدi. بiزگە كوزiمiزدi جۇمىپ دۇعا قىلۋدى ۇيرەتتi. كوزiمiزدi اشقان كەزدە Iنجiل بiزدiكi، جەر ولاردiكi بولىپ شىقتى!»

– ميسسيونەرلiك جانە وريانتاليزم

ەۆروپالىقتار (ياعني حريستياندار) شىعىستى جابايى دەپ، ال وزدەرiن ۇستەم ەتنوس دەپ ەسەپتەيدi. دجون ۆەستاكل «حالىقارالىق قۇقىق نەگiزدەرi» اتتى كiتابىندا ارتتا قالعان حالىقتاردى باسىپ الىپ، بيلەۋ كەرەكتiگiن العا تارتادى.

شىعىستى باعىندىرۋعا باعىتتالعان بۇل وريانتاليزم نەگiزiندە ميسسيونەرلەرگە، ميسسيونەرلەر قاناۋشىلىققا قىزمەت ەتۋدە.

– جەكە باس پايداسى

جەكە باسىنىڭ پايداسى ءۇشiن ميسسيونەر بولىپ جۇرگەندەر دە بار. سiڭiرگەن ەڭبەگi ءۇشiن «حامەلەون» لاقابىن العان اعىلشىن ميسسيونەرi William G. Palgrave تەك قانا جەكە پايداسى ءۇشiن جيزۆيت (حريستيان اعىمى) ميسسيونەرi بولىپ ءوزiنiڭ پروتەستانت وتانىنا قارسى جانسىز بولعان. جيزۆيتتەر ۋادەلەسكەن سىياقىسىن بەرمەگەنi ءۇشiن قايتادان پروتەستانت بولعان. بۇل قاۋەسەت ەمەس، ەشكiم سۇراماسا دا ءوز اۋزىمەن مويىنداعان شىندىعى.

قورىتار بولساق، ميسسيونەرلەر ءوز مەملەكەتتەرiنiڭ جانسىزى، بارلاۋ كۇشi جانە ولاردىڭ ماقساتتارى حريستياندىقتى ۋاعىزداۋ عانا ەمەس، قابىلداتۋ، قابىلداتا الماسا ەڭ ازىنان يسلامنان سۋىتۋ. بۇل جولدا ولاردىڭ كەز-كەلگەن ءادiستi قولداناتىنىن دا دالەلدەرمەن سارالادىق.

ميسسيونەرلەرگە قارسى نە iستەۋگە بولادى؟

الدىمەن بارلىق حريستيانداردى جاپپاي كiنالاۋدان اۋلاق بولعان دۇرىس. سەبەبi شىن مانiندە تازا نيەتتi حريستياندار وتە كوپ. سوسىن يسلامنان باسقا دiندەرگە ەرiك بەرە وتىرىپ، يسلامدى ءوز دiنiمiز رەتiندە ەرەكشە قولداۋىمىز، يسلامي بiلiم بەرۋدi كۇشەيتۋiمiز كەرەك; ميسسيونەرلiككە قارسى ارنايى ماماندار دايىنداۋىمىز قاجەت; مەملەكەتتiك دiني ستراتەگيامىزدى بەلگiلەپ، حالقىمىزدىڭ باسىم كوپشiلiگi قولدايتىن بiر عانا جولمەن، يسلام دiنiمەن ءجۇرۋiمiز كەرەك; جەتiمدەرiمiزدi ميسسيونەر ولكەلەرگە ساتۋدى دوعارۋىمىز كەرەك; دiني باسقارماداعى، ادiلەت مينيسترلiگiندەگi قۇزىرلى ورىنداردىڭ وسى باعىتتا دا تەرەڭ جۇمىس iستەۋi كەرەك; اتا زاڭىمىزداعى «زايىرلى مەملەكەت» ءسوزiن الىپ تاستاپ قازاق يسلام مەملەكەتi دەپ اتالۋىمىز كەرەك.

دiن تاڭداۋ ەركi جانە ونى ەركiن ۇستانۋ ءار ادامنىڭ قۇقىعى. مۇندا زورلاۋ جوق ەكەندiگi قۇران كارiمدە بەكiتiلگەن. ەرiك بەرiلمەگەن بولسا بۇل ءومiردiڭ سىن مەرزiمi بولۋىنىڭ دا ءمانi بولماس ەدi. الايدا وپاسىز ادiستەر قولدانعان ميسسيونەرلەرگە قارسى كۇرەسۋ قازاقستاننىڭ، يسلامنىڭ قامىن ويلايتىن ءاربiر ازاماتىمىزدىڭ قاسيەتتi بورىشى.

اسەت انۋاربەكوۆ، دiنتانۋشى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button