“احۋال قيامەت” — رۋحاني مۇرا

قازاق حالقى — تالاي قيىن-قىستاۋ داۋىرلەردى باسىنان كەشىرسە دە، ءوزىنىڭ باي رۋحاني مۇراسىن قاستەرلەپ، قورعاپ، ۇرپاق-ۇرپاققا ميراس ەتىپ جەتكىزگەن دانا حالىق. سونىڭ ءبىر ايعاعى، جۋىردا 30-جىلداردىڭ قۇربانى بولعان بەلگىلى قوعام قايراتكەرى، اعارتۋشى عالىم، اقىن ءىلياس احمەت ۇلىنىڭ (1897-1938) جەكە مۇراعات قورىندا ساقتالىپ، “احۋال قيامەت” دەگەن اتپەن شىققان كىتاپ.

ءتورت تاراۋدان تۇراتىن بۇل ەڭبەكتىڭ نەگىزگى ءتۇپ قازىعى — ءدىن مەن ءدىل. حالىققا قاي كەزدە دە بولماسىن قۇنى ەسەپسىز… ويتكەنى، يسلام شاريعاتى مەن مۇسىلماننىڭ ادەت-قاعيدالارىن سان-الۋان وقيعالارمەن ء(دىني اڭىز جىرلار تۇرىندە) بەرە وتىرىپ، قالىڭ كوپشىلىك وقىرماننىڭ رۋحاني ءشولىن باسۋعا، مول عيبرات الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر.

كىتاپتىڭ العى سوزىندە “بۇل شىعارمانىڭ اۆتورى — ءشادى جاڭگىر ۇلى بولسا، ونى بىزگە امان-ەسەن جەتكىزۋشىلەردىڭ ءبىرى — ءىلياس احمەت ۇلى”، – دەپ بەرىلگەن، الايدا بىزگە شىعارمانىڭ اۆتورى ءشادى اقىن با، الدە ونى امان-ەسەن جەتكىزگەن ءىلياس احمەت ۇلى ما؟ – دەگەن سۇراقتان گورى، بۇل ەكى اقىننىڭ دا اراب-پارسى كلاسسيكالىق ادەبيەتىن، قيسسا-داستاندارىن جاقسى بىلگەندىگى، ءبىر سوزبەن ايتقاندا، مادەني، وركەنيەتتىك دارەجەسى ءوز زامانىنا لايىقتى ادامدار بولعاندىعى اقيقات.

سوندىقتان، ولاردىڭ قالامىنان تۋعان “احۋال قيامەت” ءتارىزدى شىعارمالار قولجازبا تۇرىندە كوشىرىلىپ، اتادان بالاعا ميراس بولىپ، جاستاردى ادامگەرشىلىككە، ىزەتتىلىككە، ىزگىلىككە، يماندىققا شاقىرىپ، يسلام ءدىنىنىڭ وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

بۇگىندە “مادەني مۇرا” باعدارلاماسىن قولعا الىپ جاتقان تۇستا، مۇنداي قازىنانى تولداپ، ىرىكتەپ، ودان ونەگە الىپ، ونى قاستەرلەپ، باعالاي ءبىلۋ، حالىققا جەتكىزۋ — بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ابىرويلى مىندەتى.

وسى تۇرعىدان العاندا، “احۋال قيامەتتىڭ” جەكە كىتاپ بولىپ شىعۋىنا ءىلياس احمەت ۇلىنىڭ جۇبايى شيبان قىزى كۇلشارا مەن ولاردىڭ ۇرپاقتارىنىڭ ەڭبەگى زور، مۇنى ايتپاي كەتۋ كۇنا.

گ. قۇلنازاروۆا،

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button