Басынан сөз асырмаған, өзгені басындырмаған

Асқар Тоқпанов – қазақтың тұңғыш кәсіби режиссері. Мәскеудегі А.В. Луначарский атындағы Театр өнері институтының режиссерлік факультетінде атақты К.С. Станиславскийдің шәкірті, МХАТ-тың режиссері Василий Григорьевич Сахновский тобында дәріс алып, дипломдық жұмысына Ф.Шиллердің «Махаббат пен зұлымдық» трагедиясын таңдап, 1939 жылдың күзінде Алматының драма театрында қоймақшы болған. Бірақ мұнда келген соң жағдай күрт өзгереді.

Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесі жанындағы өнер істері басқармасының бастығы Бектембай Қосынов пен Мұхтар Әуезов өзара кеңесе келіп, Асқар Тоқпановқа «Абай» трагедиясын сахналауды ұсынады. Алғашқыда жүрексінсе де, кейін нар тәуекелге бел буған. Абай рөліне актер Қалибек Қуанышбаевты таңдап, дайындық жұмыстарын бастап кетеді. Шәкірті Жайлаубек Нағашыбаевтың еске алуынша: «…Айтпақшы Тоқпанов «Абайды» қойғанда М.Әуезовтің өзімен пікір таластырған екен. Авторға: «Кейбір образдың сөздерін өзгертіңіз», − десе керек. Мұхаң да оңайлықпен көне қоя ма. Сонда: «Шығарманы жазған – сіз, сахналайтын – мен. Сахнаның өз ерекшелігі бар. Сіз екеуміздің ойымыз сәйкес келмесе, онда жақсы қойылым болмайды. Бұған келіспесеңіз, мен бұл істі қолға алмай-ақ қояйын», − деп бірбеткей мінез танытқан. Ақыры Әуезовтің көнбеске лажы қалмайды. Ол кезде Тоқпанов бар болғаны 24 жаста. Өткірлігі мен білімділігін көрмейсіз бе? Әйтпесе Әуезовке бұлай кім айта алады?!». Спектакльдің соңғы байқау дайындығына келген Әуезов қойылымнан соң Тоқпановқа: «Пәле, мына жаман Қалибектен жап-жақсы Абайды шығарыпсың!», − деп ризашылығын білдірген. Бұл тек Қалибекке ғана емес, Тоқпановтың тырнақалды режиссерлық еңбегіне берілген үлкен баға еді.

Асқар Тоқпанов «Абайдан» басқа 72 спектакльді сахналаған. «Еңлік-Кебек», «Шоқан Уәлиханов», «Майдан», «Махаббат пен зұлымдық», «Достық пен махаббат», «Ыбырай Алтынсарин», «Ақан сері – Ақтоқты», «Қаракөз», «Майдан», «Кремль куранттары», «Түнгі сарын», «Әлішер Науаи» – ұзын саны осылай жалғасып кете береді. Ол режиссер болумен ғана шектеліп қалған жоқ. Қазіргі Темірбек Жүргенов атындағы Қазақтың ұлттық өнер академиясының алғашқы уығын шаншып, керегесін көтерген. Рас, шәкірттеріне қатал болды. Бүгінде «Профессор Тоқпановтың тоқпағын көргенбіз» деп жүрген майталман режиссерлер еліміздің көптеген театрларында жемісті еңбек етуде. Тоқпановтың ешкімге ұқсамайтын тік мінезі мен сырбаз болмысын сол тоқпағынан өткендер айтып та, жазып та жүр.

ҚР Халық артисі, белгілі режиссер Маман Байсеркеұлы: «Тоқпанов сұлу сөйлеп, сұлу киінгенді ұнататын. Әсемдік пен әдемілікке жаны құштар адам еді. …Асекең өмірде де, творчествода да айтысып өткен адам. Айналасымен айтысып, айғай-шудың ортасында өмір сүргенді мәртебе көретін. Өзін шындықтың адамы деп есептеп, орынды-орынсыз жерден мін тауып, түс шайысудан қаймықпайтын қайсарлығы өз басына зауал болып төнсе де, қаперіне алмайтын кісі-тұғын. Әсіресе билік басындағыларға ашуын аямай төгетін. Кей тұстары балағат сөздерді айтып қалудан да тайынған емес. Сақалын сыйладық. Ол осы мінезін тастамай өмірден озды».

Бітім-болмысы бөлек жан ұлттық өнер мен театр тарихында Асқар Тоқпанов болып қалды. 1986 жылдың желтоқсанында ел басына күн туған кезде де ол биліктен теперіш көріп иілсе де, сағы сынған жоқ. Қайта мінез көрсетіп, әлеуметтік әділетсіздікке қарсы тұра білді.

Өнер академиясының түлегі, Желтоқсан көтерілісінің қаһарманы Гүлнар Байбосынова 16 желтоқсан күнгі мына бір жайды еске алады.

«Түс әлетінде студенттерді академияның үлкен залына жинады. Сахнадағы ұзын столға еуропалық нәсілден егде тартқан үш ұстазымыз жайғасқан. Қан ойнаған жүздерінен қуаныштың лебі есіп тұрды. Бірі мінберге көтеріліп: «Жолдастар, бүгін Қазақстан Компартиясының Орталық Комитетінің кезектен тыс пленумы өтті. Пленум Дінмұхамед Қонаевтың зейнеткерлікке шығуына байланысты Орталық Комитеттің Бірінші хатшысы қызметінен босатып, орнына Ульянов обкомының бірінші хатшысы Геннадий Колбинді сайлады. Партияның шешіміне бір кісідей қолдау көрсетейік», − деді масайрай сөйлеп. Бұл біз үшін жайсыз хабар еді. Бірден ұнжырғамыз түсіп, үнсіз қалдық. Сол сәтте сахнаның ар жағындағы есіктен кіріп келе жатқан Асқар Тоқпановтың өзінен бұрын күңіренген үні естілді. «Еңілік-Кебек» трагедиясындағы Абыздың «Құйрығы жоқ, жалы жоқ, Құлан қайтып күн көрер. Аяғы жоқ, қолы жоқ, Жылан қайтып күн көрер! – деп күрсінгендей болды да: − Елім қайтып күн көрер!» – деп күрсінді. Оның екпінді үнінен тұла бойымыз шымырлап кетті. Сол-ақ екен сахна төрінде отырғандардың құты қашқандай өңдері бірден өзгеріп сала берді. Мінберде тұрған оқытушы бір жақ шетке қарай ығысқан аналардың қатарына барып отыра қалды. Тоқпановтың басында түріктің етексіз шашақты тақиясы. Қоңырқай өңі күзгі аспанның жауар бұлтындай сұрлана түнеріп кеткен. Қалың қабағы түйіліп, бірден мінберге көтерілді. Қолындағы таяғын мінберге сүйеп, залда отырған бізге жабырқау жанарымен қарап алды да, зілді үнмен: «Мыналар, − деді иегімен сахнада отырғандарды меңзеп. − Сендерге жоғары басшылықта болған өзгерісті жеткізген болар. Қонаев билікке келгенде аштықтан кейінгі қазақтың саны екі миллион төрт жүз мыңдай ғана еді. Ол сол аз ғана қазақтың санын алты миллион жеті жүз мыңға жеткізді. Экономикадан бөлек ұлттық кадрды, ұлттық өнерді, езілген еңсемізді көтеріп, қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқыттырмай бүгінгі күнімізге там-тұмдап жеткізіп еді. Бүгін Мәскеу төріміздегі асылдың орнына көлденең көк аттыны қонжитты. Енді күндерің қалай болар екен, момын халқым, қайран қазағым?!. Өң-басы басқаның – ісі басқа. Бастарыңнан сипап, бақтарыңды аша қояр ма екен?!. Жоқ, әлде Махамбет пен Абайдың зарына қайта алып бара ма? Әй, қайдам?!.. Менде күдік басым, шырақтарым. Момынның мәймөңкелеп өткен күні құрысын!», − дегенде тұла бойымызды намыс оты шарпып өткендей болды. Ұстаз столға отырған жоқ. Таяғын қолына алып, зіл тартқан денесімен аяңдап сахнадан түсті де, шығар есікке қарай беттей берді. Біз орнымыздан тұрып, құрмет көрсеттік. Сахнадағы үшеу енді сөздеріне құлақ аспасымызды сезді ме, үнсіз қала берді.

Кешке жатақханада сөз ұстар жігіттер мен қыздар бір бөлмеге жиналып, пленумның шешімін талқыға салдық. Ашу мен ыза кеудемізді кернеп, намысқа шаптық. «Неге республиканы басқа ұлт өкілі басқаруы керек? Өзімізден де ел басқаратын азаматтар бар емес пе?!» Алматы облыстық «Огни Алатау» газетінің тілшілері С.Жақсылықов пен О.Квятковский 1987 жылы 9 қазанда «Арандатушылар» («Подстрекатели») атты ұлт тұлғаларын қаралау мақаласын жариялады. Авторлар әралуан ұлт өкілдерінің жастарды тәртіпсіздік пен заңға қайшы әрекеттерге итермелеген арандатушылардың кім екендерін білгісі келетін хаттардың партия органдары мен редакцияларға толассыз түсіп жатқанын айта келіп: «…Олардың сұрақтары орынды. Студенттердің қателікке ұрыну себептері тікелей ұстаздарының тәрбиесіне байланысты екені даусыз. Әлі де алды мен артын түсіне қоймағандар ұстаздың күн сайынғы ұлттық сезімді қозғайтын сөздеріне сеніп қалатыны кім-кімге де түсінікті болса керек. Оған жуырда ғана аяқталған Алматы мемлекеттік театр институтының бір топ студентеріне байланысты болған сот іс қарауындағы материалдардан, кейбір ұстаздардың шәкірттер тағдырын ұзақ уақытқа тура жолдан бұрып жіберген зұлымдық істерінен көз жеткізуге болады. Кешегі студенттер, бүгінгі сотталғандар өздерін тәрбиелеушілердің сөздеріне көзсіз сеніп, солардың айтқандарына көніп, айдауымен жүрген. А.Мамыров төрағалық еткен Алматы қалалық сот қараған қылмыстық істер томдарында Алматы мемлекеттік театр институының студенттері К.Айтмұрзаев, Б.Иманғожаев, У.Сейтінбетов, А.Қанетов, М.Қасенбаевты ұстаздарының қалай оқытқандары және неге тәрбиелегендері айқын көрініп тұр.

Іс бойынша ондаған куәгерлер түсінік берді. Олардың көрсетулері нақты болған жайдан алшақ кеткен емес. Жастардың көбі: «Біздің алаңға шығуымызды талап етті, ұлттық сезімдерімізде ойнап еліктірді, алдауларына түсіп қалдық» деген түсінік бергендеріне қарағанда арандатушылардың әрекеттері себеп болған.

…Айтмұрзаев тергеу кезінде: «Адамдардың ұлттық белгілеріне қарай, қазақтардың рулар мен тайпаларға қарай өзгелерден ерекшеленетінін мен алғаш рет Алматыда, институтта естідім», − дейді.

Бірқатар жылдың ішінде жастарды осындай арандатушылыққа жеткізген орта қаншалықты уланған, қаншалықты өздерінше мықты болуы мүмкін? Осы ортада шешуші істе жетекшілікке қол жеткізгендер біздің қоғамға қаншалықты өгей, әділетсіз және жастар үшін қаншалықты қауіпті болуы мүмкін? Қазір әрине мұндай сұрақтарды қою кеш. Бірақ, тек материалдық жауаптылық жағынан жазалаумен шектеліп қана қалмай, мемлекеттің ертеңі үшін бүгін рухани тұрғыдан жауап беретіндерден, яғни қоғамдық тәрбие мен басты идеялық критерийлерді қалыптастыруға жауаптылардан аса қатаң түрде сұрауды талап етуді жолға қоюды үйренуіміз керек. Өйткені олардың қолында көзге көрінбейтін аса қуатты қару бар емес пе?!

Бұл қаруды АМТКИ-да кім және қалай пайдаланғанын байқап көрейік. Сотталған Айтмұрзаевтың жазба түрінде берген көрсетілімінен үзінді. «…Алтыншы қаңтар күні мен Тоқпановтың пәтеріне бардым. Мен оған шеруге жатақхананы қалай көтергенімді, енді мені қылмыстық іске тартатынын жеткіздім. Тоқпанов менің алаң көңілімді басатын уату сөз айтты да, қазақтардың бірін-бірі сатып жіберетін жаман қасиеті барын ескертті. Ол сонымен бірге маған заң қызметкерлерімен кеңесіп, сосын менің не істеу керектігімді айтатын болды. Ол менен тек түнде ғана келуді өтінді. Оның бұл келуіме мазасыздық танытып, көп ұстағысы келмегені байқалып тұрды. Өткеннің бәріне ой жүгірте отырып, менің тура жолдан тайып, қылмыскерлер орындығына отыруыма негізінен Асқар Тоқпанұлы Тоқпанов кінәлі. Біз оны рухани ұстазымыз деп санап келдік. Ол іс жүзінде бүкіл өмірімізді уландырушы екен».

Желтоқсан көтерілісі кезінде қолға түскендерге тергеу орындары қатты қысым көрсетіп, өз дегендеріне көндіргені анық. Олардың көрсетулері де солардың айтуымен жазылған. Айтмұрзаевтың да қатты жан қинаудан соң тергеушілердің айтуымен еріксіз жазғаны белгілі. Мақала авторлары енді соны Тоқпановқа шоқпар ретінде пайдаланып отыр.

Авторлар: «АМТКИ-ның бұрынғы профессор-кеңесшісі, Қазақ КСР Халық әртісі Асқар Тоқпанов айтулы тұлға және республикаға белгілі жан. Ол жоғары атаққа өзінің шығармашылығымен жетті деуге келмейді. «Біздің институт енді ғана ұйымдастырылған кезде, − деп еске алады АМТКИ-дің доценті Жанысбаев. – Сол кездегі республиканың Жоғары және орта білім министрі Катаев маған Тоқпановты орнынан қозғамауды, бұл өздеріне тапсырылған біріншінің жеке өтініші екенін де баса ескертті».

Бірінші дегені кім? Тұспалдап отырғаны Д.Қонаев болар.

«…Ол он жылдан бері КОКП мүшелігін кандидат болып жүрді. Осынша уақытқа созылған сынақ уақытында маскүнемдігі мен өзінің әйелін ұрып-соққаны үшін есеп картішкесіне жазылатын сөгіс алған. Соған қарамай оны партия мүшелігіне қабылдап және «Қазақ КСР өнерінің еңбек сіңірген қайраткері» атағы қоса берілді. Партия мүшелігіне өту өтілі осылай басталған жанның одан кейінгі жағымсыз істері де жұртты таңдандыра қоймас. Тағы да отбасындағы мастықтан шығарған жанжалы, милиция қызметкерлерінің араласуы және партия бюросының сөгісі. Ол бұған да тоқтаған жоқ. Консерватория бастауыш партия ұйымының оны партия мүшелігінен шығару жөніндегі шешімімен Совет аудандық партия комитеті келіспей, есеп картішкесіне қатаң сөгіс жариялаумен шектелген. Арада біраз уақыт өткен соң-ақ ол республика халық әртісі атағын иеленіп шыға келді. Көнекөз даналар: «Әрбір билеушінің жанында: «Сенің дәуірің ақиқатында алтын уақыт болды!» деп айқай салушылар болады», − деген екен. Ал қазір «соның бәрі тоқырау уақыты» деп жүрміз. Рас, сол кез Тоқпанов секілділер үшін алтын уақыт болған. Ойына келгенін істейтін, өзіне-өзі есеп бермейтін, қандай жағдайда да соныкі дұрыс болатын. Ол өзінің оғаш мінезін барынша кеңінен көрсете білді. Міне, оның соңғы жылдары жасаған «ерлік» істері. 1983 жылдың сәуірі. Педагогтар мен студенттердің азаматтық намысына тиіп қорлау, педагогикаға жат қылықтары және мүшелік жарнасын уақытында төлемегені үшін есеп картішкесіне жазылатын қатаң сөгіс берілген. 1984 жылдың қазаны. Қазақстан Жазушылар одағының 50 жылдық мерекесіне арналған пленумда бір топ партия және совет қызметкерлерін балағаттағаны. Бұл жөнінде Қазақстан Компартиясы ОК бөлім меңгерушісі ОК хатшысына арнайы хат жолдаған. Ал одан ешқандай нәтиже шықпаса амал қанша. Керісінше, осы жағдайдан соң оны «Халықтар достығы» орденімен наградтаған. …Кешегі күнге дейін Тоқпановтың бетіне ешкім де жел болып тиген емес. Ал қарсы келгендер азаматтық беделі мен қызметінен айырылар еді. Солай оған қарсы келуге ешкімнің де тәуекелі жетпеді».

Тоқпанов «Турасын айтамын деп, туғанына жақпайтынның» нақ өзі. Ол туралы көз көргендердің естеліктерін оқып отырсаң, осылай түйін жасайсың. Қатал тағдыры оны қатал етті. Сондықтан болар студент пе, актер ме, биліктің қызметкері ме, бәрібір жөн-жосықсыз істерін көрсе бетің бар, жүзің бар демей, ойындағысын ащы болса да айтудан тартынбаған. Бірақ оның ар жағында жанашырлық жатқанын біреу түсінсе, біреу түсінген жоқ. Жақсылықов пен Квятковский оны жоғары атаққа шығармашылығымен жеткен жоқ дей отырып, көбіне пенделік қылықтарын жіпке тізген. Ал кім пенделіктен таза?

Инсититуттың партия ұйымы Тоқпановты партиядан шығару туралы шешім шығарғаны бұл бір емес. Содан он шақты жыл бұрын да ұйым коммунистері бірімен-бірі тартысып жүріп, осындай шешімді дауысқа салған болатын. Қазақстанның Халық әртісі Нұрғали Нүсіпжанов ол кезде студент-коммунист еді. «Тоқпанов партия мүшелігінен шығарылсын» деген ұсынысты үшінші рет жиналып, дауысқа салғанда бәрі қолдарын көтерді. Төраға «Кім қарсы?», − деді. Мен қолымды көтердім. Бір ғана қарсы дауыспен шешім қабылданған. Асекең соңғы сөзінде «Мен, бәрібір адалмын. Мені партияға сендер қабылдаған жоқсыңдар. Түбінде мен қайтадан партия мүшесі боламын», − деп залдан шығып бара жатып, босаға жақта отырған менің қасыма келіп: «Айналайын, сен пейілің бұзылмаған адал бала екенсің. Сенің айтқаның келеді», − деп басын иіп, ізет білдірді де есіктен шығып кетті», − дейді. Алған бетінен қайтпайтын жан сол бойда Мәскеуге тартады. КОКП ОК-нің идеология жөніндегі хатшысы Леонид Ильичевтің қабылдауына жазылып, табандатқан үш ай күтеді. Екеуі үш сағатқа жуық сөйлескен. Соңында хатшы: «Сіздей энциклопедиялық білімі бар, ұлттық өнерге ерен еңбегі сіңген адамның жұмыссыз қалуы ешқандай ақылға сыймайды. Партиялығыңыз қайта қалпына келтіріледі. Жұмысыңызға да қайта алынасыз», − деп шығарып салған. Қазақстанның Халық әртісі Сәбит Оразбаев: «Асекең солай бәрін де қалпына келтірді. Бірақ өзі айтқандай турашыл мінезі бәрібір бұрқ етіп көрініп қала берді. Шала сауатты дүмбілездерге: «Дилетантсыңдар! Абайды білмейсіңдер!», − деп айқайына қайта басты», − дейді.

Совет аупарткомы институт шешімін құптамаса, тұңғыш кәсіпқой режиссердің ұлттық өнерге сіңірген ұшан-теңіз еңбегіне бей-жай қарамағаны болар. Тоқпановтың көп оқып-тоқығанын, шешен сөйлейтінін жазушылар жақсы біледі. «Ол босқа сөйлемейтін, шындықты шырқыратып айтатын», − дейді қаламгер әріптестері. Жазушылардың сол пленумында да әріптестерінің мұқтаждықтарын айтамын деп, билікке жақпай қалғаны сондықтан. «Басқа пәле – тілден».

«Огни Алатау» газетінің журналистері: «…Студенттер ортасында: «Шығармашылық адамдары үшін қоғамдық ғылымдар тіптен қажет емес» деген өздерінше сенімділік туындатып жатса, қалай таң қалмайсың. Мұнда орыс тіліне бөлінген сағат та екі есеге дейін қысқартылған. Ал студенттердің «Ғылыми коммунизмнен» сынақта алған бағалары орта есеппен үшке әзер дегенде жетсе, не айтуға болады?», − деп тағы да бүйректен сирақ шығарыпты.

Тілшілердің бұл айыптауын қалай түсінуге болады? Сонда аталмыш пәннен еш дәріс оқымайтын Асқар Тоқпанов бұған да кінәлі болғаны ма?

«Сотталған Айтмұрзаевқа тағы да сөз берейік, − дейді газет тілшілері. − «Асқаровтың орнынан босатылуын Тоқпанов қолдаған жоқ. Мен және біздің топтың студенттері оның сөзіне имандай сенуші едік. Ол қызметінен босатылған барлық қазақ басшылары әділетсіздіктің зардабын тартуда, оларды қызметтен шеттетудің мақсаты бүкіл ұлттың меселін төмендету болып табылады дейтін. Тоқпанов бізді қазақтар «ғұндардан» тараған. Ал «Ғұн» бұл – «Күн». Демек біз Құдайдың қалауымен жаратылғанбыз», − деп оқытты».

Тарих – ғылымдар анасы. Өзіңді-өзің тануың үшін өткен тарихи тамырыңды білуің аса қажет. Интернационализмді уағыздаған Кеңес өкіметі жоғары оқу орындарына ұлттық тарих пәнін бағдарламаға кіргізген емес. Ал тарихын білмейтіндерден қандай ұлт жанашырлары, қандай өнер адамдары шығады? Сол олқылықтың орнын Тоқпанов толтырған екен. Бүгінгі күннің талабымен қарасақ, мұнда тұрған еш айып жоқ.

«…Ал Қанетов өзінің көрсетуінде: «Тоқпанов бізге өте қатал болды. Сәл ғана жазығымыз үшін бізді жұрттың көзінше ақымақ санап, қолын сілтеп немесе басымыздан нұқып та жіберетін. Солай бола тұра жұрттың бәрі және мен де оны ең адал адам деп санайтынбыз. Тоқпанов бізді: «Қазақ барлық уақытта басқалардан биік тұруы керек. Сондықтан республикада қазақ беделі жоғары болуы үшін өз ұлтыңды жан-тәндеріңмен сүюлерің керек», − деп оқытты».

Бұл – тілшілердің тырнақ астынан кір іздеп, Тоқпановты қалайда ұлтшыл етіп көрсетулерінің амалы. Иә, профессордың студенттеріне ұлтын сүю жөнінде айтқанын жоққа шығара алмайсыз. Мұның арғы астарында ұлттың ұйысқан ел болу мүддесі жатыр. Ұлттың басқалардан биік тұруын ауызға алғаны «Өзіңді өзің жаттай сыйла, жат жанынан түңілсін» деген халық даналығына саятын сөзді тілшілердің көпе-көрінеу бұра тартқаны қалай?

«Огни Алатау» газетіне жарияланған осы мақаладан кейін ОК идеология бөлімінің қызметкерлері мен құқық қорғау органдары Тоқпановтың соңына шам алып түсті. Тіптен қалалық прокуратура тергеушілері пәтерін тінтуге барғанда Тоқпанов адуын мінез көрсетіп, арам пиғылдарын жүзеге асырмай тастаған. Бірақ батырға да жан керек. Өзін-өзі қорғау үшін республика басшылығынан бастап, талай одақтық лауазымды тұлғаларға шағым хаттарын да жолдап, әділдік үшін күрес жолына түсті.

«Правда» газетінің Бас редакторы жолдас В.Г. Афанасьевқа, Қазақ КСР Халық әртісі және Қазақ КСР Еңбек сіңірген қайраткері, профессор Асқар Тоқпановтан.

1939 жылы А.В. Луначарский атындағы ГИТИС-тің режиссерлік факультетін тәмамдадым. Менің шығармашылық қызметімде, 1939 жылдан бастап, қазақ сахнасында В.Шекспир, Ф.Шиллер, А.Н. Островский, Н.В. Гоголь, Н.Погодин, М.Әуезов, Ғ.Мүсірепов және республикадағы басқа да драматургтердің пьесалары бойынша 73 спектакль сахналанды. Мен қазақ ұлтының ұлы ағартушылары Абай Құнанбаев, Ыбырай Алтынсарин, Шоқан Уәлихановты республикамыздың сахнасында алғашқы болып бейнеледім. 1970 жылы В.И. Лениннің 100 жылдығына орай мен өзім актер ретінде В.И. Лениннің рөлін сомдаған Н.Погодиннің «Кремлевские куранты» атты пьесасы негізінде спектакльді сахнаға алып шықтым.

1955 жылы Құрманғазы атындағы Өнер институында режиссерлік және актерлік факультетті ұйымдастыруға мұрындық болдым. Соның негізінде Алматы мемлекеттік Театр және өнер институты ашылды. Оқытушы ретінде республика театры үшін көптеген актерлер мен режиссерлерді тәрбиеледім. Олардың арасында 4 КСРО Халық әртісі, 10 Қазақ КСР Халық әртісі, 10 Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі және 20 республикаға кеңінен танымал әртісім бар. Менің шәкірттерім, М.Әуезов атындағы Қазақ академиялық театрынан бастап, республиканың 8 театрында бас режиссерлер, директорлар, Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясы режиссерлерімен, радио-телевидениеде, сондай-ақ Алматы мемлекеттік театр және өнер институтының кафедра меңгерушілері, оқытушылары болып жұмыс істейді. Менің тарапымнан А.П.Чеховтың «Иванов», «Чайка», А.Н.Островскийдің «Правда хорошо, а счастье лучше», М.Горкийдің «Фома Гордеев», Г.Ибсеннің «Норма», А.Сафроновтың «Стряпуха», «Стряпуха замужем», А.Салинскийдің «На летней прогулке», атты пьесаларын қазақ тіліне аудардым. 2 пьеса «Плешивый мальчик», «Хвастовство – не к добру», сонымен қатар менің өз тарапымнан (1969) «Жизнь на сцене», (1976) «По сей день» атты кітаптар жазып, жарыққа шығардым. Ал 1986 жылы жазып бітірген «Стержень моей жизни» атты кітабым баспадан шыққан жоқ. Кітаптың жарық көруіне Қазақстан Компартиясы ОК Мәдениет бөлімінің меңгерушісі, жолдас К.С. Ысмайлов тыйым салды.

Қазақстан театр қауымдастығының II құрылтайында мен оның жұмысындағы кемшіліктерді сынға алдым. Құрылтай жұмыс күнінің екінші жартысында Компартия ОК идеология жөніндегі хатшысы, жолдас З.К. Камалиденов қызметінен кетті, мен оның республикамыздың театр жұмысының кемшіліктерін көзбен көріп, өз құлағымен естіп кетуі керек болғанын айтып, үлкен өкінішпен сөз сөйледім. Жолдас Ысмайлов және Қазақ театрлар одағының төрағасы жолдас Мәмбетов мені президиум мүшелігіне де, Мәскеуде өтетін съезд делегатына да, Басқарма хатшылығына да бекіткен жоқ. Менің кәсіби режиссер және оқытушы ретіндегі жарты ғасырлық жұмыс тәжірибем оларға керек емес. Торғай театрындағы «Қыз Жібек» спектаклі жайлы «Лениншіл жас» газетіне жазған мақалама тыйым салды. Қандай негіз бойынша? Не себептен? Және бұл біздің демократия үшін, жариялылық үшін күрес кезімізде болып отыр. Біздің еліміздің барлық азаматтары қайта құруға белсенді қатысуда, шығармашылық бастамаларын көрсетуде, ал неліктен бұл тұрғыда мені жоққа шығарады? Неге маған тыйым салынады? Егер, тіпті партияда болған күннің өзінде, мен азамат ретінде, маман ретінде бұған құқығым жоқ па?

Жоғарыда келтірілген менің барлық жұмыстарым негізінде, жолдас Ысмайлов және Қазақстан Компартиясы ОК парткомиссия төрағасы жолдас А.К. Мұхамбетов тарапынан маған қарсы 1945 жылдан, қазіргі күнге дейін қарсы «материалдар» жинаған. Алматыдағы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына байланысты мені шындыққа сәйкес келмейтін Д.А. Қонаев, К.М. Аухадиев және А.Қойшымановтың «қамқорлығында» болған деп көрсетеді. Олардың маған таңған барлық айыптаулары биылғы жылдың 29 қыркүйегінде «Огни Алатау» газетіне жарияланған. Республика Компартиясы ОК үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі жолдас А.А. Устинов менен сол газет арқылы студенттер мен актерлерді ұлттық бағытта тәрбиелеудегі «жіберіп алған кемшіліктеріме өкінемін» деп жазуымды сұрап отыр. Мен мұндай жөнсіз айыптауға үзілді-кесілді қарсылығымды білдіремін! Мен – табанды маркстік-лениндік, пролетарлық интернационалист ретінде ешқашан да ұлтшыл болмағанымды және болмақ та еместігімді мәлімдеймін. Бұл айыптаулар желтоқсан оқиғасын ұйымдастыруға белсенді қатысқандығы үшін 4 жылға сотталған, Алматы мемлекеттік театр және өнер институтының актерлік факультетінің бұрынғы студенті К.Айтмұрзаевтың сотта берген «куәлігі» негізінде маған таңылуда. Бұған қоса, МҚК тергеушісі Қасымқанов менің бұрынғы студентім А.Қанетовті маған қарсы жалалы хаттамаға қол қоюға қинағаны маған белгілі болды. Яғни, мен 1986 жылы 16 желтоқсанда институтқа дәріс беруге келіп: «Д.А. Қонаевты қызметінен алып, орнына орысты қоймақшы» деп айтыппын-мыс». Бұл мүлдем шындықпен жанаспайтындықтан ол қол қоюға табанды түрде қарсы болған.

Маған қарсы куәлік беруші келесі адам 1983 жылы институт ректоры қызметінен алынып, қабылдау емтихандарында ережені бұзған және мемлекет қаржысынан 31 мың сом ақшаны көкке шашқан Ғ.Жанысбаев. Ол сәтсіз театршы, жалған доцент. Ректорлық қызметтен кетсе де, институтта қалып, актерлік шеберліктен дәріс беруге ешқандай да құқы жоқ екенін сол кезде-ақ ашық айтқанмын және қазір де мәлімдеймін. Мен Алматы мемлекеттік театр және өнер институты ұжымының Халықтық бақылау комиссиясының төрағасы ретінде 1983 жылы «ректорлық» қызметтерінен босатылған Ғ.Жанысбаев пен С.Дорденовтің қылмыстық іс-әрекетін әшкереледім. Олар лайықсыз қызметкерлер деп танылып, бүгінгі міндеттерінен де алынған. Сондықтан Ғ.Жанысбаевтың мені жеккөруіне негіз бар. Әрине, біздің уақытта, елімізде әділетті сынның соңынан қууға мүмкіндік бар?!

Құрметті, Виктор Григорьевич! Сізден шындықты қалпына келтіруге және жасым келуіне байланысты (72 жас) еркін жұмыс істей алмайтын себебімнен менің бұрынғы атымды қалпына келтіруге, менің ісіммен айналысуға «Правда» газетінің тілшісін жіберуіңізді сұраймын. Мені қазір жазып жатқан кітаптарымның тағдыры алаңдатады. Бұл республиканың ұлттық театрына арналған К.С. Станиславскийдің «Актердің өз-өзімен жұмыс жасауы» кітабының I және II тарауы, «Режиссердің жұмысы туралы» атты еңбектерінің қазақша аудармасы. Бұл кітаптар республиканың болашақ актерлері мен режиссерлерін тәрбиелеуге қажет екендігіне көзім жетеді және бұлар жарыққа шықпай қалса, өте өкінішті болады!

Мен шындығында өз өмірімді шынайы сеніммен Қазақстанның театр өнеріне арнадым.

Құрметпен Тоқпанов Асқар

22 қазан 1987 жыл»

Профессор Тоқпановтың бар шындықты ақтара жазған бұл хатының анық-қанығына жету үшін «Правдадан» келген тілші болмады. Осы орайда Сәбит Оразбаев айтқан мына бір жәй еске түседі. «Бір жолы Қаратай Тұрысовтың үйінде Димекеңмен дастарқандас болдым. Сол отырыста Димекең: «Мен Мұқағалидың дарынды, мықты ақын екендігі жайында кезінде білмедім», − деп шынын айтты. Сол жерде Асанбай Асқаров: «Димаш Ахметұлы, Орталық Комитетке көбіне қызып жүретін, ішіп жүретін адамдардың жақсы атынан гөрі жаман аты бұрын жетеді ғой», − деді. Асекең де тура сондай болған. Жоғары жаққа оның кәсіби мамандығы, ұлттық өнерге сіңірген еңбегінен гөрі мінезінің шатақтығы бұрын жетіп жатқан. Егер оған үлкен атақ берілер болса, сол сәтте-ақ Мәскеуге арыз қарша борайтын еді».

Бәлкім «жығылғанға жұдырықтың керімен» Афанасьевтің алдына Тоқпановтың жаулары жазған қаралау хаттары бұрын жеткен болар. Шындықтың шырайын шығарады деп үміттенген «Правдадан» қайыр болмаған соң Тоқпанов КОКП ОК Бас хатшысы Михаил Горбачевтың, Қазақстан Компартиясы ОК бірінші хатшысы Геннадий Колбиннің аттарына да осы мәндес хаттар жолдаған. Колбиннің қолында МҚК қызметкерлері «ұлтшыл» деп таңбалаған бір топ күдіктілердің тізімі бар еді. Солардың ең басында Тоқпанов тұрса, Желтоқсан көтерілісін ұйымдастырушылардың кімдер екендерін біле алмай қаны қарайып, кімге ауыз саларын білмей дал болып отырған Колбин оның шындық үшін шырылдап шарқ ұрғанын қайтсін?!.

«Қазақстан Коммунистік партиясы ОК бірінші хатшысы жолдас Г.В. Колбинге, Қазақстан Компартиясы ОК бюросының барлық мүшелеріне және Коммунистік партия ОК ісіне кандидат жолдастарға: С.К. Құбашевқа, С.Мұқашевқа, З.К. Камалиденовке, М.С. Кәрібаевқа, Л.Дәулетоваға, Л.П. Рыбниковқа, В.М. Мирошниковқа, Э.Х. Гукасовқа.

Көшірмесі: Қазақстан КСР Жоғары және орта арнайы білім министріне және Алматы қалалық партия комитетіне.

Қымбатты жолдастар!

…Менің тарапымнан әрбір жеке қойылымдар мен актерлік және режиссерлік шеберліктерге тоқталған, театр өнерінің маңызды мәселелеріне арналған 100-ге жуық мақалалар жазылды. Мен үш кітаптың авторымын.

…Бар саналы өмірімде шәкірттерге, қызметтестеріме және өзіме қатал қарадым. Мүмкін менің осы бір қасиетім үшін институттың халықтық бақылау тобына төраға қызметіне ұсынған болар. Ректор Дорженов пен партбюро хатшысы жолдас Диденко бұл қызметке басқа адамды қойғысы келгенімен, оған қарсы орталық топтың 17 мүшесі Тоқпановқа дауыс берді. Менің бар өміріме негіз болған сөз – В.И. Лениннің «Ең дұрыс саясат – ұстанымы бар саясат» деген сөзі. Жақында институттың халықтық бақылау тобы Алматы мемлекеттік театр және өнер институтындағы көптеген заңсыз істерді ашты. (Анықтамасы бар). Тамыр-таныстық, тазалыққа мән бермеушілік, қаржы ысырапшылдығы фактілері анықталды. Қаржы көлемі айтылды және ол аз емес! 31000 және 4800 сом. Олардың аты-жөндері де ашып айтылды: Жанысбаев, Наурызбаев, Сегізбаев, Дорженов, Ривинов. Бұл адамдар тексеруді халықтық бақылау тобы атқарғанын ұмытып, кектерін бір ғана жанға, төрағасы Тоқпановқа бағыттады! Қалайша оның қоғамды «тазалауға» дәті барды? Міне, бұл – кек.

Тоқпановтың адресіне бағытталған дәйексіз, жалақорлық айыптаулар Қазақстан Компартиясы ОК-ге келіп түсіп жатыр. Менің өмір тарихымды зерттеген партиялық бақылау қызметкерлері Тоқпановқа қосымша табысынан партия мүшелігінің жарнасын төлемеген деп отыр. Мен бұдан 4 жыл бұрынғы өткен қателіктерімді кімнен жасырып қалыппын?.. «Ештеңе жасамаған адам ғана қателеспейді». Мен жас кезімдегі әр қателігіме, әрбір қимылыма өтем-жаза алғанмын. Бірақ партия Заңға тура келмейтін сол қателіктеріме қайтадан жаза тағайындай ма? Бұрынғы жазалардың ресми органдар арқылы алынғандығы аздық ете ме? Оның үстіне партиялық бақылау комиссиясының қортындысында менің «Отан», «Құрмет белгісі», «Еңбек Қызыл Ту», «Халықтар достығы» т.б. жоғары наградалармен марапатталғаным туралы ешбір мәлімет көрсетілмеген. Мұны қалай түсінуге болады?..

Жуырда ғана партиялық ұйым, жергілікті комитет, ректорат коммунист Тоқпановты марапаттау жайлы мәселе көтеріп, кенеттен жеке іс қозғағаны қалай? 1987 жылдың 13 ақпанында, мен қызмет ететін институттың ашық партия жиналысында Қазақстан Компартиясы ОК жанындағы партиялық бақылау комиссиясының шешімімен мені партия қатарынан шығаруға тырысты. Маған өзімді қорғауға бір ауыз сөз берместен, шешім дауыс беру арқылы шығарылды. 19 дауыс – шығаруға, 13 дауыс – тіркеу картішкесіне қатаң сөгіс енгізуге қол көтерген. Екеуі – қалыс қалған.

Менің әріптестерім партияға лайықты әрекет жасады ма? Мұның әділетсіз аяқ алысы не менің шәкірттерімнің, не әріптестерімінің, не қызымның, не өзімнің қатысуыма рұқсат бермегенінен көрініп тұрған жоқ па? Мені жақтаған барлық әрекеттерге шектеу қойылып, маған қарсы сөйлегендерге тіпті регламент те белгіленген жоқ.

…Шынында мен қызба, кейде тіпті дөрекі боламын. Одан іштей арылуды көздеймін. Бірақ, шыны керек, 72 жыл өмір сүріп, жарты ғасыр театрда қызмет ету барысында тағдыр мені түрлі адамдармен кездестірді. Түрлі адамдармен!.. Айыптымын, кешірім сұраймын! Салмақты, ұстамды болуға тырысамын. Үйренуге міндеттімін. А.Тоқпанов», – деп шырқырады тағы да Асқар аға.

Театр факультетінің деканы Аман Құлбаев:

«…1986 жылдың ылаңында қазақ зиялылары жаппай қуғын көріп, қудаланып жатқан кезде Асқар Тоқпановтың ісі институттың партия жиналысында қаралды. Күн тәртібін талқылай бастадық. «Асқар Тоқпанов «Желтоқсан оқиғасына» тікелей қатысты, яғни студенттерді жинап, көтерілісті құптап уағыз айтқан…».

Содан мінберге шығып сөйлеушілер оның тек көлеңкелі жағын, мінезін, тәкаппарлығын, студенттер мен ұстаздарды және институт қызметкерлерін «ұстаздық этикаға» жатпайтын сөздермен балағаттауларынан шаршағандарын айтып, партиядан шығарылсын деген ұсынысты ортаға салды. Бір кезде институт партия ұйымының хатшысы В.Диденко: «А что скажет декан факультета? Ведь самый большой факультет театральный же?» − дегені. Мен мінберге көтерілдім. Төс қалтамда партбилет, оны жан қалтаңа салсаң да пәлеге қаласың. Ол «Құраннан» да жоғары болып есептелген кез ғой. Асқар ағаның мінезінің бар екенін, бірақ жастарға деген қатыгездігі мамандықтан тысқары жағдайда – пікірталаста ғана болатынын айта келіп: «Асқар Тоқпанов является основоположником театрального факультета, так же основателями считается Рабига Мукаева и Галина Юрьевна – трое они мои учителя, я их уважал, уважаю и буду уважать! Этот партийный билет я получил благодаря рекомендациям этих людей… Если один из этих людей не будет являться членом партии, то как я буду носить этот партийный билет?! Поэтому я против исключения из партии профессора, Народного артиста Казахстана Аскара Токпанова!» − деп мінберден түстім. В.Диденко орнынан ұшып тұрып: «Ну, Аман Бекенович, в уставе нет такого параграфа, что из-за рекомендуемого наказание должны нести члены партии!» − деп түсініктеме жасап, өкпесін білдірді. Содан дауысқа салғанда шығаруға қарсы жағы жеңіп тұрса да қарсыластар жағына қалыс қалғандардың санын қосып, Тоқпановты партиядан шығару жөнінде шешім қабылдады. Сол партбилет бүгінде әр азаматтың, әр үйдің керексіз, елеусіз затына айналды», – деп өткенді еске алған.

Колбин басшылыққа келіп, Желтоқсан көтерілісіне қатысқан жастармен бірге ұлтының болашағын ойлаған зиялылар да қудаланып, ел басына күн туған шақты өз мақсаттарына пайдаланғандар Тоқпановқа буынсыз жерден пышақ ұрып, оны жардан итеріп жіберуге қаншама рет әрекеттенсе де, арам пиғылдары іске аспады.

Шындықтың жолы шырғалаң. Кеңестік өмір сүру салтының қалыбына сыймаған Тоқпанов бұдан кейін қоғамдық сананың да өзгере бастағанын сезіп, бұрынғыдай әділдік іздеу жолына түсуден бас тартты. Сонда да басынан сөз асырып, өзгені басындырып көрген жоқ. Жауларының бетіне тік қарап, тік жүріп, 1994 жылы өмірден өтті. Асқар Тоқпановтың: «Дананы дана ғана ұғады, палуанды палуан ғана жығады, лайланған су тұнады», – деген ұлағатты сөзі бүгінде шәкірттерінің аузында жүр. «Жеті жылдан соң ғана басын қарайтудың орайы келді», − дейді Құлбаев. Алматыдан көше аты беріліп, Өнер академиясының алдына ескерткіші қойылды. Шіркін-ай, Астанадан, республиканың басқа да қалаларынан көше аттары берілсе, бұл өнерге деген үлкен құрмет болар еді…

Редакция таңдауы

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...
d81e6f5d a826 48d9 919c decebc4b5382

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады,...
154378406 3841821515866092 7224205549337919950 o

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы...
bas prokuror

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған...

Жаңалықтар

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Қазақстан Елшісі Моңғолияның Премьер-Министрімен кездесті

Қазақстанның Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев Моңғолия Премьер-Министрі Лувсаннамсрай Оюун-Эрдэнэмен кездесуі өтті. Ж.Әділбаев Л.Оюун-Эрдэнэ мырзаны Премьер-Министр қызметіне тағайындалуымен және дәстүрлі Шаған мерекесімен (ай...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

Димаш – ақиқатқа айналған арман

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...

Қар, боран, көктайғақ: Еліміздің 16 өңірінде ескерту жарияланды

Бір тәулік ішінде республиканың автожолдарында 155 бірлік техника шығарылды, 294 адам құтқарылды және эвакуацияланды. Бұл туралы КР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли айтты. «Қазгидромет» РМК...

«Бірнеше күн нәр татпаған»: Ресейлік жазушы өз пәтерінде өлі күйінде табылды

Мәскеуде жас жазушы Аделина Шелдон өлі күйінде табылды. Бұл туралы Рен ТВ телеарнасы хабарлады.  Арна мәліметінге, 20 жастағы қыз өз пәтерінде көз жұмған. Соңғы бірнеше...

Пандемия салдарынан әлем әуежайлары қанша шығынға ұшырады?

Әлемдегі әуежайлар коронавирус кесірінен 112 млрд доллар шағынға ұшыраған. Мұндай мәліметті Әуежайлардың халықаралық кеңесі жариялады, деп хабарлайды «Хабар 24». Коронавирус жайлаған 2020 жылы шығын...

Коронавируспен ауырған балалардың денсаулығынан елеулі кінәрат анықталды

COVID-19-мен ауырған балалардың жартысында төрт ай бойы осы аурудың кем дегенде бір симптомы сақталады. Мұндай түйткілдер ғалымдар жүргізген зерттеу нәтижесінде анықталды, деп хабарлайды "Известия". Мамандардың...

Трамп жарлығының күші жойылды: Байден кейбір шетелдіктерге елге кіруге рұқсат берді

АҚШ президенті Джо Байден елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың 2020 жылдың сәуірінде шетелдіктердің кейбір санаттарына елге кіруге тыйым салған Жарлығын жойды. Бұл туралы РИА...

Жуынатын бөлмеге телефонын алып кірген оқушы көз жұмды

Ресейдің Братск қаласында жуынатын бөлмеге телефон алып кірген оқушы қыз тоқ соғып мерт болды. Оқиғаға қатысты тексеріс басталды. Бұл туралы РФ тергеу комитеті өңірлік...

Түркістанда Бекзат Саттарханов атындағы спорт мектебі бой көтереді

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Бекзат Саттарханов атындағы дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жобасын мақұлдады, деп хабарлайды Prosports.kz сайты өңір басшысының баспасөз қызметіне сілтеп....

Нұр-Сұлтанда аяз: 0-9 сынып оқушылары мектепке бармайды

Астанада ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «25 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9 сынып оқушылары үшін сабақ...