اۋرۋحانا كەزەگىن جىلداپ كۇتەتىندەر

قازاقستاندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 70 مىڭنان استام بالا بار. ءار بالانىڭ ساۋىعۋى ءۇشىن جىلىنا بىرنەشە مارتە ستاتسيونارلىق ەم قاجەت. وكىنىشكە قاراي، ەلىمىزدىڭ اۋرۋحانالارى، وڭالتۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ بارلىق بالانى قابىلداۋعا مۇمكىندىگى جوق. ەمگە ءزارۋ بالاقاندار اۋرۋحانا كەزەگىن ايلاپ، جىلداپ كۇتۋگە ءماجبۇر.

بالانى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ جولداما ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى پورتالى – تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى نەگىزىندە بىرىڭعاي ەلەكتروندى تىركەۋ جۇيەسى ارقىلى ەسەپكە الىپ، ناۋقاستاردى جوسپارلى تۇردە اۋرۋحاناعا جولدايدى. ەڭ قيىنى سول، جوسپارلى ەمدەلۋ جوسپارعا ساي جۇرگىزىلمەي كەلەدى. ناۋقاستار كەزەگىن ايلاپ، ءتىپتى جىلداپ كۇتەدى. ءتىپتى، اۋىرىپ جەدەل جاردەممەن اۋرۋحاناعا تۇسكەن ناۋقاستاردىڭ ءوزىن «جولداما ارقىلى كەل» دەپ قايتارعان جايتتار ءجيى تىركەلگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە كەلىپ تۇسكەن حاتتاردىڭ دەنى وسى جايتقا قاتىستى جانايقايىن بىلدىرگەندەردىڭ جازعاندارى. پورتالعا ەنگىزىلگەن كەزەكتى كۇتىپ سارىلعان، ناۋقاس بالاسىن سۇيرەلەپ، اياعىنان تۇرعىزۋعا تالپىنعان اتا-انانىڭ سان ساۋالىنا جاۋاپ جوق.

البەتتە، بار كىنانى بيۋروعا ارتىپ قويا المايمىز. رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق، اۋداندىق دەڭگەيدەگى اۋرۋحانالار مەن وڭالتۋ ورتالىقتارى مەيلىنشە كوپ ناۋقاس قابىلداۋعا تىرىسادى. رەسپۋبليكادا 35 وڭالتۋ ورتالىعى بار. بۇلاردىڭ كوپشىلىگى ايماقتاردا، ەڭ ۇلكەنى جانە مەديتسينالىق مۇمكىندىگى جوعارىسى – استاناداعى بالالار وڭالتۋ ورتالىعى، الماتىداعى اقساي ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكاسى، «بالبۇلاق» وڭالتۋ ورتالىعى. بۇل مەكەمەلەرگە ادەتتە تۇرعىلىقتى مەكەندەگى دارىگەر جولداما بەرىپ، جەرگىلىكتى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ارقىلى رەسپۋبليكا ايماقتارىنان ناۋقاستار كەزەككە تۇرادى. بۇل ورتالىقتاردا ورىن ساناۋلى. جىلىنا 70 مىڭ بالانىڭ جارتىسىن دا قابىلداۋعا قاۋقارسىز. ماسەلەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە جازىلعان شاعىمداردىڭ بىرىندە جاعدايىن ايتىپ، حات جولداعان انا ءبىر جارىم جىل كەزەكتە تۇرعانىن جازادى. «قىزىم 5 جاستا، اقىل-ەسىنىڭ كەمىستىگى دياگنوزى قويىلعان (زپرر). دياگنوز ەكى جىل بۇرىن انىقتالدى. ءبىر جارىم جىل بۇرىن تىركەۋ بويىنشا جەرگىلىكتى ەمحاناعا باردىق. قىزىمدى پورتال ارقىلى بالالار وڭالتۋ ورتالىعىنا كەزەككە قويدى. ءبولىم مەڭگەرۋشىسى كەزەكتە 85-ورىندا تۇرعانىمىزدى ايتقان ەدى. وسى ارالىقتا كەزەكتە وزگەرىس جوق. بۇل قالاي بولعانى؟ نەگە مەنىڭ بالام وسى ۋاقىت ىشىندە ەمدەلۋىنە قاجەتتى وڭالتۋ شارالارىن الا المايدى؟»، – دەپ جازادى. ال مينيسترلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ باسقارماسىنا حابارلاسۋىن ءوتىنىپتى. باسقارما ءبىر بالانىڭ كەزەگىن جىلجىتىپ بەرگەنىمەن، وزگە ناۋقاس بالانىڭ كەرى شەگىنەتىنىن ويلاماعاندارى ما؟

مينيسترلىككە قىركۇيەكتە جازىلعان حاتتاردىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسىنان تۇسكەن. جاڭاقورعان كەنتىنىڭ تۇرعىنى – ءتورت بالانىڭ اناسى. وتاعاسىنىڭ ءىىى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار، 1 جاسار جانە 3 جاسار قىزدارىنىڭ قۇلاعى ەستىمەيدى. دياگنوز قويىلعان شاقتا استانا قالاسىنداعى انا مەن بالا ورتالىعىندا ەم العان. سونىمەن قاتار استاناداعى №2 ەمحاناداعى تولىق تەكسەرۋدەن كەيىن، قىزدارعا وپەراتسيا تاعايىندالعان. وپەراتسيا جاسالسا، قىزداردىڭ قۇلاق كەمىستىگى تولىق جازىلىپ، ەستۋ قابىلەتىنىڭ قايتا قالپىنا كەلۋىنە ءجۇز پايىز مۇمكىندىك بار. وكىنىشتىسى سول، اتالعان وتانى جاساۋعا كەزەككە جازىلسا دا، پورتال ءالى دە جىلجىماعان كورىنەدى. ۋاقىت وتكەن سايىن وتانى جاساۋ تاۋەكەلى دە ارتا بەرەتىنىن ەسكەرسەك، كەزەكتىڭ كەشىگۋى جاعدايدى كۇردەلەندىرىپ وتىرعانى ءسوزسىز. مۇنداي وتانىڭ اقىسى – 5 ميلليون تەڭگە. مۇگەدەك بالالاردىڭ جاردەماقىسىنا قاراپ وتىرعان وتباسىنىڭ قاراجات جيناۋعا جاعدايى جوق.

كەزەكتە كىسى نەگە كوپ؟

 

دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىنە قۇلاق اسساق، ءار ناۋقاستىڭ وزىنە لايىقتالعان ەمدەۋ ورتالىعىنا بارعانى دۇرىس. بىرىنشىدەن، قازاقستانداعى وڭالتۋ ورتالىقتارى 3 جاستان جوعارىلاردى قابىلدايدى. 3 جاسقا تولماعان بالالار اۋرۋحانا بولىمشەلەرىنە جولداما الادى. ەلىمىزدە ناقتى ءبىر اۋرۋ ءتۇرى بويىنشا ارنايى وڭالتۋ ورتالىعى جوق. بىراق رەسپۋبليكاداعى بارلىق وڭالتۋ ورتالىقتارى بىرنەشە بولىمشەنى (نەۆرولوگيا، ورتوپەديا، جۇرەك قانتامىرلارى اۋرۋلارى مەن ت.س.س) قامتيدى. نەۆروپاتالوگ قارلىعاش اسىلحانقىزىنىڭ ايتۋىنشا پورتالدىڭ كەشىگۋىنىڭ باستى سەبەبى، ەمدەۋ ورتالىقتارى – اۋرۋحانالاردىڭ ازدىعى، بار بولسا، ناۋقاس قابىلداۋ مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلى ەكەندىگى. دەسە دە پورتال كەزەگى ەرتەرەك كەلسىن دەسە، قانداي ەم كەرەگىن انىقتاپ العان ءجون ەكەنىن ەسكەرتتى. «وڭالتۋ ورتالىعىندا پورتال 24 كۇنگە بەرىلەدى. بىراق بۇل 24 كۇن بويى ەم جاسالادى دەگەن ءسوز ەمەس. بالا كوپ بولعاندىقتان ءبىر ەمدى بۇگىن السا، ەرتەڭ الىنبايدى. سوندا اپتاسىنا ءبىر ەمدى 2 نەمەسە 3 رەت قانا الاسىز. اۋرۋحاناعا جولداما 10 كۇنگە بەرىلەدى (كۇنتىزبەلىك كۇندەر، سوندا دەمالىس كۇندەرىن قوسپاعاندا 8 كۇن ەم الاسىز). بىراق ەم ۇزدىكسىز جاسالادى.  وڭالتۋ ورتالىقتارىندا 24 كۇن ىشىندە ەمدىك شارالار ون كۇن عانا جاسالادى. ەلەكتروفورەز، وزەكەريت نەمەسە پارافين، باسسەين 8 رەتتەن ارتىق جاسالمايدى. بۇل نورما. ال اۋرۋحانادا وسى ەمدەردى كۇندەلىكتى، ۇزدىكسىز الىپ، 10-اق كۇن جاتۋعا بولادى. سوندىقتان كوپشىلىك اۋرۋحاناعا ۇمتىلادى»، – دەيدى دارىگەر.

شىنتۋايتىندا، وڭالتۋ ورتالىقتارىندا دياگنوز قويىلمايدى. دايىن دياگنوزبەن بارىپ، سول بويىنشا عانا ەم تاعايىندالادى. اۋرۋحانادا دياگنوستيكا جاسالىپ، اۋرۋ ناقتىلانادى. كاسىبي ماماندار شاقىرتىلىپ، بالانى قوسىمشا تەكسەرۋدەن وتكىزىپ، دياگنوزدى ناقتىلاپ وتىرادى. «اۋرۋ تۇرلەرى بويىنشا ەكەۋىنىڭ باعىتى ەكى ءتۇرلى. اۋتيزم، سال اۋرىنا شالدىققان بالالار، پەداگوگ، پسيحولوگ، لوگوپەد، سەنسورلىق كابينەت، مونتەسسوري ماماندارى كەرەك بولسا، بۇلشىقەتتى دامىتاتىن اپپارات كابينەتتەر كومەگى قاجەت بولسا، وڭالتۋ ورتالىعىنا بارعان دۇرىس. مۇندا بارلىق ماماندار قامتىلعان. فيزيكالىق كومەك قاجەت بولعاندا، ماسساج، ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ، پارافين مەن ەلەكتروفورەز كومەگى ءۇشىن ون كۇندىك اۋرۋحانا دۇرىس. وڭالتۋ ورتالىعىنا كەزەك كوپ، 6-11 ايعا سوزىلۋى مۇمكىن. ال جەرگىلىكتى مەكەنجايداعى اۋرۋحاناعا 1-2 اپتادا بارۋ مۇمكىندىگى بار»، – دەيدى دارىگەر.

قالاي دەسەك تە، بالاسى ءۇشىن شىرىلدايتىن اتا-انا عانا. اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ پورتالى دەرتتى بالانى تۇگەل كەزەككە قويادى. الايدا وسى كەزەكتىڭ كەلۋى ەرىكسىز ۇزاققا سوزىلادى. بۇل جاعدايدا شەشىم بىرەۋ – وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ ناۋقاس قابىلداۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ نەمەسە جاڭادان مەديتسينالىق ورتالىقتار سالۋ. ەلىمىزدە دەنى ساۋ ۇرپاق تاربيەلەۋ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قاداعالانادى. ەندەشە، الداعى ۋاقىتتا مۇنداي تۇيتكىلدەر تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپپاق.

 

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button