پارلامەنتارالىق وداقتىڭ ماڭىزدى وتىرىسى

سانكت-پەتەربور قالاسىندا پارلامەنتارالىق وداقتىڭ 137-اسسامبلەياسى ءوتتى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان پارلامەنتشىلەردىڭ باسقوسۋىنا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا دا قاتىستى. 

پارلامەنتارالىق وداق – 1889 جىلى قۇرىلعان ەڭ كونە حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىم. بۇگىندە پارلامەنتشىلەر 173 ەل مەن 11 پارلامەنتارالىق ۇيىمدى بىرىكتىرەدى. ءوز دامۋ تاريحىندا بۇل وداق پارلامەن-ءتاريزمنىڭ دامۋىنا، ادام قۇقىقتارىن ساقتاۋعا، حالىقارالىق بەيبىتشىلىك ورناتۋعا جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى. وداقتىڭ كەزەكتى، 137-فورۋمىنا 100-گە جۋىق شەتەلدىك پارلامەنت توراعالارى مەن الەمنىڭ 160 ەلىنەن دەلەگاتسيا جينالدى. ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قورعاۋ، لاڭكەستىككە قارسى كۇرەس، تۇراقتى جاھاندىق دامۋ، ايەلدەر مەن جاستاردىڭ ساياسات پەن ەكونوميكاداعى ءرولى سەكىلدى ماڭىزدى تاقىرىپتار تالقىلانعان جيىندى رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين اشتى. رف باسشىسى قازىرگى زامانعى جاعدايلاردا ەلدەر اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋعا، حالىقارالىق جانە ايماقتىق كۇردەلى پروبلەمالار بويىنشا ىمىرالى شەشىمدەردى تابۋعا كومەكتەسەتىن پارلامەنتارالىق ديپلوماتيانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ول تەرروريزممەن كۇرەستە كۇش بىرىكتىرۋگە، سيرياداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. جۋىردا استانا قالاسىنداعى كەلىسسوزدەردە رەسەي، يران، تۇركيا سەكىلدى كەپىلدىك بەرۋشى مەملەكەتتەردىڭ قاتىسۋىمەن جانە باسقا دا كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ قولداۋىمەن قول جەتكىزىلگەن سيرياداعى ءتورت قاۋىپسىزدىك ايماعىنا قاتىستى كەلىسىمدەر جاسالعانى بەلگىلى. ۆلاديمير پۋتين بۇل كەلىسىمدەردىڭ بۇۇ-نىڭ قارارىن ورىنداۋعا باستاماشىل بولاتىنىن ايتتى.

جالپى، پىكىرتالاستا سويلەگەن سوزىندە ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين عالامدىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن شەشۋ باعىتىنداعى قازاقستان تاجىريبەسىنە توقتالىپ، قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ستراتەگيالىق باستامالارىن تىلگە تيەك ەتتى.

– قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2015 جىلى نيۋ-يوركتە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-سەسسياسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جەتەكشىلىگىمەن تەرروريزمگە قارسى عالامدىق كواليتسيانى قۇرۋعا باعىتتالعان حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى بىرقاتار باستامالار ۇسىندى. پارلامەنتارالىق وداققا مۇشە-مەملەكەتتەر پارلامەنتىندەگى ارىپتەستەرىمىزدى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بۇۇ اياسىندا «تەرروريزمنەن ازات الەمگە قول جەتكىزۋ جونىندەگى مىنەز-ق ۇلىق كودەكسىن» ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ تۋرالى باستاماسىن قولداۋعا شاقىرامىز. بۇل ءححى عاسىردىڭ ەڭ قاۋىپتى قاتەرلەرىنىڭ ءبىرى – تەرروريزمگە قارسى كۇرەسكە الەمدىك پارلامەنتارالىق قوعامداستىقتىڭ سالماقتى ۇلەسى بولادى دەپ سەنەمىن، – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.

ءماجىلىس توراعاسى قازاقستاندا قالىپتاسقان جانە تابىستى دامىپ كەلە جاتقان كونفەسسياارالىق جانە ەتنوسارالىق ۇنقاتىسۋدىڭ بىرەگەي مودەلى جايلى دا باياندادى. قازاقستاننىڭ ەتنيكالىق توپتارىنىڭ مادەنيەتى مەن تىلدەرىن دامىتۋعا، ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ ءتيىمدى ينستيتۋتتارىن قالىپتاستىرۋعا، سونداي-اق، دىنارالىق ديالوگقا باعىتتالعان ماقساتتى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناتيجەلەرىنە توقتالدى.

مەملەكەتىمىزدەگى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى ۇيلەستىرۋدىڭ بىرەگەي ينستيتۋتىنا اينالعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى ايتا كەلە، نۇرلان نىعماتۋللين اسسامبلەيانىڭ بۇۇ، يۋنەسكو جانە ەقىۇ تاراپىنان جوعارى باعا العانىنا نازار اۋداردى. جاھاندانۋ جاعدايىندا جانە مادەنيەتارالىق قارىم-قاتىناستاردا ۇلتتىق مادەنيەتتەردى ساقتاۋ سالاسىنداعى ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىنە، سونداي-اق، پارلامەنتارالىق وداقتىڭ باسقا دا مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ وسى سالاداعى وڭ تاجىريبەسىن ۇلگى رەتىندە پايدالانۋدىڭ ماڭىزىن ايتتى.

جالپى، 137-اسسامبلەيا بارىسىندا پارلامەنتارالىق وداقتىڭ التى گەوساياسي توبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. فورۋمنىڭ باستى ناتيجەسى –  «دەموكراتيا تۋرالى جالپىعا ورتاق دەكلاراتسياسىنىڭ 20 جىلدىعى: ءبىزدىڭ الۋان تۇرلىلىگىمىزدىڭ ورتاقتىعى» تۋرالى قاراردىڭ قابىلدانۋى.

قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى  نۇرلان نىعماتۋلين پارلامەنتشىلەر فورۋمى اياسىندا دەلەگاتتارمەن بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. فينليانديا پارلامەنتىنىڭ توراعاسى ماريا لوحەلامەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ودان ءارى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارى ايقىندالدى. كەزدەسۋدە تاراپتار بارلىق سالاداعى قازاقستاندىق-فين ۇنقاتىسۋىنىڭ تۇراقتى تۇردە نىعايىپ كەلە جاتقانىن، سونىمەن قوسا، زاڭنامالىق دەڭگەيدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ن.نىعماتۋلين مەن م.لوحەلا 2017-2018 جىلداردىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلىگى شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.

ال ءماجىلىس توراعاسىنىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى چۋنگ سە گۋنمەن  كەزدەسۋىندە ەكىجاقتى سەرىكتەستىك تاقىرىبى ءسوز بولدى. رەسەي مەن وڭتۇستىك كورەيادا وتكەن ەۋرازيالىق ەلدەردىڭ پارلامەنت سپيكەرلەرىنىڭ كەزدەسۋىن ەسكە سالعان ن.نىعماتۋلين بۇل فورۋمدى «پارلامەنتشىلەرگە ايماقتىق جانە جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماسۋ ءۇشىن قوسىمشا ۇنقاتىسۋ الاڭى» دەپ اتادى. مۇنداي الاڭدار ارىپتەستىكتى نىعايتىپ، ىنتىماقتاستىققا جول اشاتىنى ءسوزسىز.

 

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button