بيزنەستى قولداۋ – دامۋدىڭ كەپىلى

اپتا باسىندا ۇكىمەت وتىرىسىندا 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك باعدارلاماسىنىڭ، سونداي-اق «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى قارالدى. ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلىك ءبىلىم بەرۋ،  شاعىن نەسيە راسىمدەۋ جانە ەڭبەك رەسۋرسى مول وڭىرلەردىڭ حالقىن سولتۇستىككە قونىستاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسى پىسىقتالدى.

كاسىپكەرلىككە قولداۋ كوپ

رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، ەل ازاماتتارىنىڭ 25 پايىزىندا تەك ورتا مەكتەپتىك ءبىلىم بار، ال ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ جۇرگەندەردىڭ 49 پايىزىندا ورتا ارناۋلى نەمەسە كاسىپتىك ءبىلىم جوق ەكەن. سوندىقتان مەملەكەت وسىنداي ازاماتتاردى ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى ماماندىقتارعا وقىتۋ ارقىلى جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋدى كوزدەپ وتىر. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا سوڭعى 7 ايداعى جۇمىس قورىتىندىسىن جاريالادى. ونىڭ دەرەگىنشە، باعدارلاما اياسىندا 2017 جىلى بيۋدجەتتەن 85،3 ميلليارد تەڭگە جۇمساۋ قاراستىرىلعان. «قازىرگى ۋاقىتتا باعدارلاماعا قاتىسۋعا 276،2 مىڭ ادام نيەت ءبىلدىرىپ، ونىڭ ىشىندە 248،4 مىڭ ادام نەمەسە 90 پايىزى باعدارلاما قاتىسۋشىلارى قاتارىنا قوسىلدى. 200 مىڭ ادام – جۇمىسسىز، 48،4 مىڭ ادام ءوزىن جۇمىسپەن قامتىعاندار سانالادى. جەتى اي ىشىندە جۇمىسپەن قامتىلعان 213،9 مىڭ ادامنىڭ 83،4 پايىزىنا مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى اۋدارىلىپ تۇرادى. ەڭبەكپەن قامتىلعانداردىڭ ىشىندە 56،1 پايىزى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى»، – دەدى ۆيتسە-مينيستر.

ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇش باعىتتا جۇرگىزىلۋدە. ءبىرىنشى باعىتى – جۇمىسسىز جۇرگەن ازاماتتاردى قىسقا مەرزىم ىشىندە جاپپاي وقىتىپ، كاسىپتىك ماماندىققا باۋلۋ. ب.نۇرىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، مينيسترلىك «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ، كاسىپ­ورىنداردىڭ جانىنان وقۋ ورتالىقتارىن قۇرۋدى باستاعان. بۇل باستاما وقۋ ساپاسىن ارتتىرىپ قانا قويماي، بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ سول كاسىپورىندا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ازىرگە وسىنداي 39 ورتالىقتىڭ ءتىزىمى بار. جىل سوڭىنا دەيىن قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋمەن 70 مىڭنان استام ادامدى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەكىنشى باعىت – ەل ازاماتتارىن كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋ جانە جەڭىلدەتىلگەن شاعىن نەسيە بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ بيزنەس باستامالارىن قولداۋ. بۇل «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا، 2017-2021 جىلدار ارالىعىندا ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتى-رىپ، 320،5 مىڭ ادام تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلار دايارلاۋعا تارتىلادى. «ايماقتاردا كادرلار دايارلاۋ بويىنشا ۇمىتكەرلەر ءتىزىمىن قۇراتىن 1844 ءموبيلدى توپ قۇرىلدى. سەرۆيس جانە قىزمەت كورسەتۋ، تەحنيكالىق، تەحنولوگيالىق، اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا 586 بىلىكتىلىك بويىنشا جۇمىسشى كادرلارىن دايارلاۋ ءۇشىن 317 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنان جانە 271 باسىمدىقتى ماماندىقتان تۇراتىن ءتىزىم انىقتالدى. باعدارلامانىڭ قاتىسۋشىلارى ساناتىنا وقۋ ورىندارىنا تۇسپەي قالعان 9-11 سىنىپتاردىڭ تۇلەكتەرى، جۇمىس ىزدەپ جۇرگەندەر، ءومىردىڭ قيىندىعىنا تاپ بولعاندار، از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ مۇشەلەرى جانە باسقا دا ساناتتاعى ازاماتتار جاتادى. باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنا شاكىرتاقى تولەنەدى، ءبىر رەت ىستىق تاماق بەرىلەدى جانە جولاقىسى تولەنەدى»، – دەدى ە.ساعاديەۆ. ونىڭ اقپارىنشا، قازىرگى كەزدە كادرلار دايارلاۋعا ۇمىتكەرلەردەن 12 مىڭ 771 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇسىپتى.

ءۇشىنشى باعىت – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدى جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ ارقىلى ەڭبەك نارىعىن دامىتۋدى كوزدەيدى. ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىزدار اراسىنان 213 مىڭنان استام ادام ەڭبەكپەن قامتىلعان. سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا – 18 مىڭ ادام (جوسپاردىڭ 109،7%-ى)، قوعامدىق جۇمىستارعا – 61 مىڭ ادام (78،5%) ورنالاستىرىلعان. 15 مىڭ جاس مامان «جاستار تاجىريبەسىنە» قاتىسۋدا. تاعى شامامەن 120 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ بوس جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستى.

سولتۇستىككە  كوش جالعاسۋدا

سونىمەن قاتار ەڭ ءتيىمدى ءارى قولايلى باعىتتاردىڭ ءبىرى – ەڭبەك رەسۋرستارى مول وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىن جۇمىس كۇشى تاپشى وڭىرلەرگە كوشىرۋ. ناقتىراق ايتقاندا، وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە كوش جالعاسادى. اعىمداعى جىلى وڭتۇستىك قازاقستان، ماڭعىستاۋ جانە الماتى وبلىستارىندا وڭىرارالىق بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەلەرى ءوتتى. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا، 442 وتباسى كوشىرىلدى، ولاردىڭ 172-ءسى – ەڭبەككە جارامدى ادامدارى مول ايماقتاردان كوشىرىلگەن ىشكى قونىس اۋدارۋشىلار.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ مالىمەتىنشە، 2017 جىلعا وسى «ەڭبەككە جۇمىلدىرۋ» باعىتىنا 710 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل اقشا 288 وتباسىنىڭ قونىس اۋدارۋىن قامتيدى، سەبەبى قازىرگى ۋاقىتتا ىشكى قونىس اۋدارۋعا كۆوتا قاراستىرىلعان. «كورسەتىلگەن سوما كوشۋگە بەرىلەتىن ماتەريالدىق كومەك پەن 12 اي ىشىندە تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا جۇمسالعان شىعىنداردى وتەۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديادان تۇرادى. ەلدى مەكەننىڭ ورنالاسقان جەرى مەن وتباسى مۇشەلەرىنىڭ سانىنا بايلانىستى ءار وتباسىعا 34 مىڭنان 68 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى ارالىقتا قاراجات بەرىلەدى»، – دەدى ۆيتسە-مينيستر. قوسىمشا شارالار ارقاسىندا 2018 جىلدان باستاپ، 2022 جىلعا دەيىن وڭتۇستىك وبلىستاردان 59 مىڭ وتباسىنى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىنە قونىستاندىرۋعا بولاتىنىن ءمالىم ەتتى. ياعني، قازىرگى كۆوتا وسەدى.

شاعىن نەسيە پايىزى تومەندەتىلەدى

اعىمداعى جىلى نەسيەلەردى كەپىلدەندىرۋگە جانە مەملەكەتتىك گرانتتاردى بەرۋگە وبلىستاردىڭ، استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرىن قاتىستىرۋ كوزدەلىپ وتىر. «بيىل بيۋدجەتتىك قاراجاتقا قوسىمشا قاجەتتىلىكتەر جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلۋدا. ءىستىڭ مۇنداي بەتالىسى اكىمدىكتەردى نەعۇرلىم ناقتى ەسەپ جۇرگىزۋگە جانە كاسىپكەرلەردىڭ ناقتى جوبالارىنا قارجى بولۋگە ىنتالاندىرادى. بۇل مۇمكىندىكتەردى قازىردىڭ وزىندە الماتى، جامبىل، سولتۇستىك قازاقستان جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرى پايدالانىپ وتىر، بۇلاردا 2،5 ملرد تەڭگە كولەمىندە قوسىمشا قارجى بولىنگەن»، – دەدى مينيستر تيمۋر سۇلەيمەنوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، ەكونوميكانى نەسيەلەۋدىڭ ىشكى نارىعىنداعى جاعداي «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنا تۇجىرىمدامالىق وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. ماسەلەن، مينيسترلىك مەملەكەت سۋبسيديالايتىن نەسيەنىڭ ەڭ جوعارعى مەجەسىن ءبىر دەڭگەيدە ۇزاققا بەكىتپەۋدى ۇسىنادى. «نەسيەلەر بويىنشا قۇبىلمالى سىي­اقى مولشەرلەمەسىن ەنگىزۋ قاجەت. بۇگىندە سۋبسيديالاۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن نەسيەلەر سىي­اقىسىنىڭ شەكتى كولەمى 19 پايىزدان اسپاۋعا ءتيىس. بىراق ەلىمىزدەگى قارىزداردىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ باعدارى بولىپ تابىلاتىن ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق ستاۆكاسى نەبارى 10،5 پايىزدى قۇرايدى. ءىس جۇزىندە مەملەكەت نەسيە قارجىلارىنىڭ قۇنىن ەداۋىر ارتىق تولەپ وتىر!» – دەدى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.

ۇكىمەت وتىرىسىن قورىتىندىلاعان پرەمەر باقىتجان ساعىنتاەۆ جۇمىسپەن قامتۋ مەن بيزنەستى قولداۋ باعدارلامالارىن ورىنداۋ بارىسىن سارالاپ، بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button