جول، ۆەلوجارىس جانە جاڭا نىساندار

ءار قالانىڭ ءوز جەتىستىگى بولادى. ال الماتىنىڭ اتىن شىعارعان ەرەكشەلىكتەر بىرەۋ ەمەس، بىرنەشەۋ. سونىڭ باستىسى – كەزىندە قازاق ەلىنە 70 جىلداي استانا بولعان الاتاۋ باۋرايىنداعى اسەم قالانىڭ تاقتايداي ءتۇز تاس جولدارى ەدى.

راس، بۇگىندە قالانىڭ بارلىق كوشەلەرىندە جاعداي بىردەي دەۋگە كەلە قويماس، دەگەنمەن الماتىنىڭ نەگىزگى جولدارى، باستى كوشەلەرىندەگى جولدار حالىققا ىڭعايلى، تالاپقا ساي جاسالعان. كوپتەگەن اينالما جولدار، جول ايىرىقتارى قالاداعى كولىك تاسقىنىن رەتتەپ، كەپتەلىستى بارىنشا بولدىرماۋعا سەبىن تيگىزىپ تۇر.

الىپ مەگاپوليستە جىل سايىن ءتۇرلى قۇرىلىس جۇمىستارى توقتاۋسىز ءجۇرىپ جاتادى. ونىڭ ىشىندە كۇز كەلگەندە سۋ-جىلۋ جۇيەلەرى جاڭارتىلىپ، جاڭعىرتىلاتىنى بار. وسىعان بايلانىستى قاجەتتى كوشەلەردە قازۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىنى جاسىرىن ەمەس. ال سۋ-جىلۋ جۇيەلەرى ءتيىستى جوندەۋدەن وتكەن سوڭ قازىلعان كوشەلەر قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ، اسفالتتالادى. الايدا جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ كەيبىرى ويداعىداي جاسالماعانى سەبەپتى قالا تۇرعىندارىنا قولايسىزدىق تۋدىراتىنى جاعدايلار كەزدەسىپ تۇرادى. ماسەلەن، جاقىندا جاۋعان جاڭبىردان سوڭ اسقاروۆ، ياسساۋي كوشەلەرىندە جولدار بىرنەشە جەردەن تەسىلىپ، اسفالتتار وپىرىلعان. بۇعان الاڭداعان قالا تۇرعىندارى دابىل قاققاننان كەيىن ءتيىستى ورىندار ماسەلەنى تەكسەرىپ، حالىققا قولايسىزدىق تۋدىرعان تۇيتكىلدىڭ سەبەپتەرىن انىقتادى. الماتى قالالىق ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن جاندىباەۆ باق وكىلدەرىنە بەرگەن تۇسىنىكتەمەسىندە اتالعان كوشەلەردەگى جولداردىڭ بۇزىلۋى جاڭبىردىڭ اسەرى ەمەس، سول كوشەلەردەگى جولدى قايتا سالعان مەردىگەر كومپانيالار ءىستى ساپاسىز اتقارعانىن ايتىپ، وعان ءتيىستى شارا قولدانىلاتىنىن جەتكىزگەن-ءدى. دەگەنمەن اتالعان كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن «تيتان سەۆەر» كومپانياسى اسقاروۆ كوشەسىندە قايتادان جول سالۋ ءىسىن باستادى. ولارعا ون كۇش ىشىندە وزدەرىنەن كەتكەن ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ مىندەتتەلگەن.

شىندىعىندا بۇنداي جاعدايلار سيرەك تە بولسا كەزدەسىپ تۇرادى. سوندىقتان الماتى قالاسى اكىمدىگى ەندىگىدەن بىلاي بۇنداي كەمشىلىكتەرگە قاتال قارايتىن بولادى. جول سالۋشى مەردىگەر كومپانيالار جوعارىداعىداي قاتەلىكتى قايتالايتىن بولسا ولارعا وتە كوپ مولشەردە ايىپپ ۇلى سالىنادى نەمەسە ليتسەنزياسى قايتارىپ الىنادى.

ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى قالاسىندا جولداردىڭ ساپاسى ويداعىداي بولۋىن قالا باسشىلىعى ارقاشان نازارىندا ۇستايدى. سوندىقتان تاقتايداي ءتۇزۋ تاس جولدار – قاشانعىشا الماتىنىڭ جەتىستىگى بولىپ قالا بەرمەك.

الماتى – بۇرىننان مادەنيەت جانە سپورتتىق ورتالىق رەتىندە تانىمال ەكەنى ءمالىم. تالاي الەمدىك جارىستاردى وتكىزۋگە مۇرىندىق بولعان قالانىڭ وزىنە ءتان ءداستۇرلى سپروتتىق جارىستارى بار. سونىڭ باستىلارىنىڭ ءبىرى – «الماتى تۋرى» ۆەلوجارىسى.

بيىل بەسىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعان «الماتى تۋرى» – و باستا ۇلكەن ماقساتتى كوزدەپ جاسالعان شارالاردىڭ ءبىرى. قازاقستان پرەزيدەنتى قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان بۇل سپورتتىق شارا حالىقارالىق ۆەلوسيپەدشىلەر وداعىنىڭ جارىستار كۇنتىزبەسىنە ەنگىزىلىپ، بيىل كوپكۇندىك جارىس دارەجەسىندە وتكىزىلدى.

ەكى كۇندىك ۆەلوسيپەدشىلەر جارىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە الەكسەي لۋتسەنكو (قازاقستان)، رەمي دي گريگوري (فرانتسيا)، ميرزساماد پۋرسەديگولاحار (يران)، ەكىنشى كەزەڭدە ياكوب فۋلسانگ (دانيا)، الەكسەي لۋتسەنكو (قازاقستان)، كريسس سترۋسسي (شۆەيتساريا) جەڭىمپاز بولدى. «Astana Pro Team»  كومانداسىنىڭ مۇشەسى الەكسەي لۋتسەنكو جالپى ەسەرتە توپ جارىپ، باس جۇلدەنى يەلەدى. ودان كەيىنگى ورىندار رەمي دە گريگوري مەن ياكوب فۋلسانگ سەكىلدى ۆەلوشاباندوزدارعا بۇيىردى.

الەمنىڭ 10-نان اسا ەلىنەن كەلگەن 20 كوماندا اراسىندا قازاقستاننىڭ الدىڭعى ورىننان كورىنۋى ۇلكەن ابىروي عانا ەمەس، ول سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ۆەلوسپورتتا كۇشەيىپ كەلە جاتقانىنىڭ بەلگىسى. بيىلدىڭ وزىندە حالىقارالىق ۆەلوجارىستاردا جەڭىمپاز بولىپ، ەلىمىزدىڭ اتىن شىعارعان جاندوس بيجىگىتوۆ، ارتەم زاحاروۆ، الەكسەي لۋتسەنكولار سونىڭ ايعاعى.

جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋ سالتاناتىندا سويلەگەن سوزىندە قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك: «وسى جىلى كاسىبي ۆەلودودا جاڭا دەڭگەيگە ءوستى. حالىقارالىق ۆەلوسيپەدشىلەر وداعى (UCD) كەلىسىمىمەن كوپكۇندىك جاسجولداعى ۆەلوجارىس اتاعىنا يە بولدى. ەۋروپا جانە ازيا قۇرلىعىنىڭ 17 ەلىنەن 20 كوماندانىڭ قالامىزدا ونەر كورسەتۋى – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە»، – دەپ، «الماتى تۋرى» ۆەلوجارىسىنا ۇلكەن باعا بەردى.

الداعى ۋاقىتتا «الماتى تۋرى» جارىسى «تاسجولداعى كوپكۇندىك ۆەلوجارىس» دارەجەسىندە ءوتىپ، اسەم قالامىزدىڭ اتىن الەمگە تانىتا بەرەتىن بولادى.

قالا بىتكەننىڭ كوركىن اشاتىن نارسە – ونىڭ ارحيتەكتۋراسى ەكەنى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. بۇرىنعى كەزدە الماتىدا بيىك تە ءساندى عيماراتتار سيرەكتەۋ بولعانىمەن، ونىڭ ءبارى بەلگىلى ءبىر ارحيتەكتۋرالىق شەشىمگە باعىنىپ – ءوزىنىڭ ەرەكشە سۇلۋلىعىمەن كوز تارتاتىن. كەيىنگى شيرەك عاسىردا قالا حالقىنىڭ سانى الدەنەشە ەسەگە ءوسىپ، الماتى الىپ مەگاپوليسكە اينالعاندا زامان تالابىنا ساي قالادا كوپتەگەن عيماراتتار بوي كوتەرە باستادى. ودان تىسقارى كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى، ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ عيماراتتار، دەمالىس ورىندارى جىل سايىن سالىنىپ جاتىر.

بيىل الماتىدا الداعى ۋاقىتتا سالىناتىن بىرنەشە كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي، بيزنەس ورتالىقتارى، كوگالداندىرۋ ورىندارىنا جوباسىنا قالاقۇرىلىسى كەڭەسى 47،8 ميلليارد تەڭگە بولەتىنىن ءبىلدىردى. بۇل جوبالار بويىنشا بوستاندىق اۋدانىندا «سەيفۋللين» تۇرعىن ءۇي كەشەنى، 120 ورىندى بالاباقشا، جەراستى اۆتوتۇراعى، سونداي-اق ساتباەۆ، اباي، تىلەنديەۆ كوشەلەرىندە 12، 16، 19 قاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى، 120، 160، 200 ورىندى ءارتۇرلى دارەجەدەگى بالاباقشالار سالىنۋى كوزدەلگەن.  ال اۋەزوۆ اۋدانىندا 3 ىقشاماۋداندا 9، 12 قاباتتى ۇيلەردەن تۇراتىن تۇرعىن ءۇي كەشەنى، جەراستى پاركينگى، 20 ورىندىق بالاباقشا سالىناتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى قالا حالقىنىڭ ءوسۋ ديناميكاسىنا بايلانىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىستار ەكەنى ءمالىم.

بۇدان تىسقارى حمەلنيتسكي، فۋرمانوۆ كوشەلەرىن، اباي داڭعىلىن ۇزارتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل قالاداعى كولىك قاتىناستارىن جەڭىلدەتۋگە سەرپىن بەرەتىن جوبالار. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىن جاسار بولساق، الماتى زامانمەن بىرگە ءوسىپ، دامىپ، تۇرلەنىپ كەلە جاتقان قالا. سوندىقتان ونداعى وزگەرىستەر دە، جاڭالىقتار دا ءاردايىم ەلدىڭ نازارىندا.

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button