قوڭىراۋ سوققان قالامگەر

سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا، بۇگىندە  الپىستى القىمداپ قالعان، ول كەزدە  ورىمدەي ءبىر توپ جۋرناليست-قالامگەرلەر الماتىنىڭ سولتۇستىك-باتىسىندا بوي كوتەرگەن اقساي ىقشام اۋدانىنداعى ءزاۋلىم ۇيدەن پاتەر الىپ، ارقا-جارقا بولىپ قالدىق.  ەكى-ءۇش بالاسىمەن قالانىڭ ءتورت بۇرىشىندا پاتەردەن-پاتەرگە كوشىپ قونىپ جۇرگەن  «پاقىرلار» پاتەرلى بولىپ ءبىر قۋانسا،  قازاقتىلدى باسىلىمداردا قاتار قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقان ارىپتەستەرىمەن كورشى بولعانىنا تاعى ءبىر قۋانىپ، ەس شىققانداي اسەردە بولدىق. قازاقتىڭ تانىمال اقىندارى مىلتىقباي  ەرىمبەتوۆ، عالىم-جۋرناليست ءانۋار تاراق، كولباي ادىربەك،  مەيرامبەك تولەپبەرگەن، مارقۇم بولات ورمانوۆ، جۋرناليستيكانىڭ قىزىعىنا ەندى باس قويىپ، جازۋىنان شابىتتانىپ جۇرگەن بەيبىت ساپارالى، جۇسىپبەك قورعاسبەك، قىدىربەك رىسبەكوۆ، بەكەن نۇراحمەتوۆ، مارقۇم گۇلزيرا مولداجاپاروۆا…

قازاقتىڭ بەلگىلى كاريكاتۋريست-سۋرەتشىسى ەركىن نۇرازحان مەن قالامى جۇيرىك، ويى وڭدى اقىنى ادىلعازى قايىربەكوۆ سىندى قۇدايى كورشىلەرىمىزبەن  ءالى كۇنگە قۋانىش-جاقسىلىقتارىمىزدىڭ باسى-قاسىندامىز. سول جىلدارى الدى ونعا شىققان، سوڭى ەكى جاستاعى بالالارىمىزدىڭ ءتامپىش تاناۋلارىمەن  اۋلاعا سەرۋەنگە شىعا قالساق، اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ، ويداعى مەن قىرداعىلاردى تۇگەندەپ، ودان قالا بەرسە نەمەرەلەرىمىزدىڭ قىزىقتارىنا ءماز بولىسىپ، ۇيگە تاراي قويمايمىز.

بىردە وسىنداي كەشكى اڭگىمە ۇستىندە ادىلعازى اقىن تەرەڭنەن تولعاپ، بالالارىمىزدىڭ بالالىعىنان ءسوز باستاپ كەتتى.

– بالالاردىڭ بارلىعى دەرلىك  وسى اۋدانداعى №123 قازاق مەكتەبىندە وقىدى عوي. سوندا ەسىك الدىندا قوڭىراۋ سوعىپ وتىراتىن شال ەسىمنەن كەتپەيدى. كەرەمەت ءبىر ەستەلىك جازۋعا وقتالىپ-وقتالىپ قويدىم، ۋاقىت جوق. بىلەسىڭدەر مە، ول شال كىم؟ – دەپ ادەيى بىزگە كوز توقتاتا قاراعان اقىن اڭگىمەسىن ارى جالعاستىرىپ كەتتى. – ول قازاق بالالار جازۋشىسى سانسىزباي سارعاسقاەۆ ەدى. ومىرباقي شىعارماشىلىعىن بالالارعا ارناعان قارت جازۋشى سول كەزدىڭ وزىندە اجەپتاۋىر جاسقا كەلىپ قالعان بولاتىن… جازۋعا ۋاقىت تا بولماي،   جىلدار وتكەن سايىن كومەسكىلەنىپ بارادى. ەگەر جازامىن دەسەڭ، يدەيامدى ساعان بەردىم، – دەپ ويلى جىميعان اعانىڭ سوزىنەن كەيىن، شىن مانىندە كوڭىلگە  ءتۇرلى وي كەلىپ، اقىرى سول جىلدارى مەكتەپ ديرەكتورى بولعان باقىتبەك  ارپابەكوۆتى ىزدەي باستادىق.

ءبىلىم سالاسىندا ۇزاق جىلدار بويى قىزمەت اتقارىپ، 1993-2013 جىلدارى، جيىرما جىل  اۋەزوۆ اۋدانىنا قاراستى №123 مەكتەپتىڭ باسشىسى بولعان  باقىتبەك يلياس ۇلى  بۇگىندە جەتىسۋ اۋدانىنداعى №102 مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ەكەن. ول كىسى دە اڭگىمە تىزگىنىن سول ارداقتى قازاقتىڭ قارا شالىنان باستادى.

– ءومىرىنىڭ سوڭىندا مەكتەپكە قوڭىراۋ سوعۋشى بولىپ تۇرعانىن ەستىگەندە كەيبىرەۋلەر «ونىسى نەسى، كۇن كورە الماي قالدى ما؟» دەۋى دە ابدەن مۇمكىن. جو-جوق،  مۇلدەم ولاي ەمەس. ءبىزدىڭ مەكتەپتە بالالارى، ودان كەيىن نەمەرەلەرى وقىدى. ماسەلە مۇندا دا ەمەس، مەنىڭ پايىمداۋىمشا، ءوزىنىڭ جۇرەگى قالاعان كاسىبىنەن الىستاي الماۋىنان با دەيمىن. ءومىرىن بالالار ادەبيەتىنە ارناعان  جازۋشىنىڭ «دوستار»، «ساۋلەنىڭ جاڭا دوستارى»، «كوڭىلدى بالالار»، «ءبىر كوشەنىڭ بالالارى»، «ءتامپىش تاناۋ» ءتارىزدى دۇنيەلەرىنىڭ ءبارى بالالار اراسىنداعى دوستىق، تازالىق، باۋىرمالدىقتى پاش ەتەتىن. مىنا تىرلىككە ءسابي، بالا كوزىمەن قاراۋ قالامگەر شەبەرلىگىنىڭ بيىكتىگى. مىنە، سوندىقتان دا بولار، ءوز ءومىرىن بالالارسىز ەلەستەتە المايتىن، ولاردىڭ ءتاتتى قىلىقتارى مەن بالداي تىلدەرى… اڭعال مىنەز، پەرىشتە كوڭىلدەرىنەن الىستاي الماي جۇرگەن ساتىندە كەلىپ، مەكتەپتىڭ كولەڭكەسىندە كۇمىس قوڭىراۋدىڭ سىلدىرىنان جانىنا ءلاززات الىپ وتىراتىن-دى.

– العاش جۇمىسقا تۇرۋعا ءوتىنىش ايتقان ساتىنە توقتالايىقشى؟..

– بىردە حاتشى قىز قابىلداۋ بولمەسىندە ەگدە كىسىنىڭ كۇتىپ وتىرعانىن ەسكەرتتى. مۇعالىمدەردىڭ تامىز كەڭەسىنىڭ الدىنداعى ادەتتەگى شاعىن جيىن ءوتىپ جاتقان. سىرتقا بەتتەگەن قىزمەتتەستەرىممەن بىرگە شىعىپ، اقساقالعا امانداسىپ، كابينەتكە ەرتە كىردىم. شىرامىتىپ وتىرمىن، بىراق ول كىسى ءبىزدىڭ مەكتەپكە  كەلەدى دەگەن وي جوق قوي.

«اينالايىن،  مەنى تانىپ وتىرعان بولارسىڭ، بالالار جازۋشىسى سانسىزباي دەگەن كوكەڭ بولامىن»، – دەدى سالماقتى ۇنمەن.

مەن ساسقانىمنان  ورنىمنان اتىپ  تۇرىپ، قايتا امانداستىم. – قۇلاعىم سىزدە، – دەدىم ابدىراپ. «مەنى بىلەسىڭ، مەنى بىلسەڭ شىعارماشىلىعىمدى دا بىلەتىن بولارسىڭ، ومىرباقي يلەگەنىم – بالالار ومىرىنەن شىعارمالار جازىپ كەلەمىن. ەندى قالعان عۇمىرىمدا دا وسىلاردىڭ اراسىندا بولسام دەگەن ارمان ساعان جەتەلەپ كەلدى. ماعان لايىق جۇمىس تاۋىپ بەر»، – دەپ جىلى جىميىپ قويدى.

سودان مەكتەپتە ساباق اراسىندا قوڭىراۋ سوعۋشىنىڭ، ونىڭ ۇستىنە مەكتەپ كۇزەتشىلىگىن دە قوسا بەردىم. مەكتەپتىڭ بۇكىل قۇرال-سايماندارىنان باستاپ، پارتا-ورىندىقتارى، بۇكىل جيھازدارىن قاراپ-كۇزەتەتىن وسىنداي ورنىقتى ادام ىزدەپ وتىرعانبىز. ءسويتىپ، قازاقتىڭ قالامى جۇيرىك قارا شالى ءبىزدىڭ ۇجىمنىڭ ءبىر مۇشەسىنە اينالىپ شىعا كەلدى. وقۋشىلاردىڭ سالتاناتتى جيىندارىندا قۇرمەتتى قوناق بولىپ تورىمىزدە وتىردى. شىعارمالارىنان ۇزىندىلەر وقىپ،  ءتىپتى تالاي وقۋشىمىزدىڭ ءتىل مامانى ماماندىعىن تاڭداۋىنا ول كىسىنىڭ  سەپتىگى ءتيدى دەۋگە بولادى. ءومىرىنىڭ سوڭعى ايلارىندا  دەنساۋلىعى سىر بەرە باستاعان كەزىنە دەيىن ءبىراز جىل قىزمەتتەس بولدىق، ءتىپتى قايتىس بولعاندا دا مەكتەپ ۇجىمى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالۋعا اتسالىستىق. اپامىز بەن بالالارىنىڭ، جاقىندارىنىڭ قاسىندا بولدىق.

مىنە،  وقۋشىلاردىڭ الاڭسىز كۇلكىسىنە كۇمىس قوڭىراۋدىڭ ءۇنىن قوسقان تالانتتى شالدىڭ ءبىزدىڭ مەكتەپكە جۇمىسقا تۇرعانى، وسىلاي بولعان، – دەپ ءسوزىن اياقتاعان باقىتبەك ارپابەكوۆتىڭ  قازاق ادەبيەتىنە، قازاقتىڭ ءسوز ونەرىنە دەگەن ۇلى قۇرمەتىن وسى قازاقتىڭ قارا شالىنا دەگەن ىقىلاسىنان كورىپ، ىشتەي ريزا بولعان ەدىك.

P.S. كەزەكتى جاڭا وقۋ جىلى باستالار تۇستا وسى ءبىر ەستەلىك-سىردى گازەت وقىرماندارىمەن بولىسكەندى ءجون كوردىك.

 

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button