Үзілісте басқа балаларға қосылмай, жалғыз ойнағанды ұнататын баланы бірден тұйық немесе достары жоқ деп қабылдау дұрыс емес. АҚШ ғалымдарының жаңа зерттеуі кей балалар жалғыздықты өз еркімен таңдайтынын және соған қарамастан достарымен қарым-қатынасына риза болатынын көрсетті, деп хабарлайды turkystan.kz.
Джорджия университетінің зерттеушілері 4 және 5-сыныпта оқитын 473 баланың әлеуметтік қарым-қатынасын зерттеген. Оқушылар сыныптастарының арасында өзгелермен жақсы тіл табыса тұра, көбіне жалғыз ойнауды таңдайтын балаларды атаған. Қатысушылардан сондай-ақ достық қарым-қатынастарына қаншалықты риза екені және өздерін белгілі бір ортаға тиесілі сезінудің қаншалықты маңызды екені сұралған. Нәтижесінде ғалымдар жалғыз ойнауды ұнататын балалардың бәрін бір топқа жатқызуға болмайтынын анықтаған.
Егер бала көп уақытын жалғыз өткізгенімен, достарының арасында өз орнын сезінуді маңызды деп санаса, оның жеке достық қарым-қатынасына да, жалпы сыныптастарымен араласуына да көңілі толатын болған. Яғни мұндай бала өзгелермен тіл табыса алады, бірақ кей жағдайда жалғыз қалғанды жөн көреді. Зерттеу авторлары мұндай балалар әлеуметтік өмірден толық бас тартпайды деп түсіндіреді. Олар достарының кей ұсынысын қабылдап, бірге уақыт өткізгенімен, әрбір ойынға немесе ортақ шараға міндетті түрде қатысуға тырыспауы мүмкін.
Ал жалғыз ойнауды ұнататын әрі өзгелерге тиесілі болуды аса маңызды санамайтын балаларда жағдай басқаша болған. Олар достық қарым-қатынастарына және сыныптағы әлеуметтік орнына көбірек көңілі толмайтынын айтқан. Ғалымдардың болжамынша, бала құрдастарының шақыруынан үнемі бас тарта берсе, уақыт өте келе оны ойынға немесе басқа шараларға шақыру да азаюы мүмкін. Соның салдарынан өз еркімен жалғыз қалу біртіндеп нақты әлеуметтік оқшаулануға ұласуы ықтимал. Бұл зерттеуде ықтимал түсіндірме ретінде қарастырылған, тікелей себеп-салдар ретінде дәлелденген жоқ.
Зерттеу авторлары ата-аналар мен мұғалімдерге жалғыз ойнап жүрген баланы бірден үлкен топқа қосуға мәжбүрлемеуге кеңес береді. Оның орнына қызығушылығы немесе мінезі ұқсас бір-екі баламен араласуына мүмкіндік беру тиімдірек болуы мүмкін. Мәселен, жалғыз ойнауды ұнататын баланы бірден алаңдағы үлкен футбол ойынына жіберудің орнына, шағын топтағы тыныш әрекетке қосуға болады. Осылайша оның жеке кеңістікке деген қажеттілігі де сақталып, құрдастарымен байланысы да үзілмейді.
Зерттеу әсіресе 9-11 жас аралығындағы балалар үшін маңызды. Бұл кезеңде достық топтар біртіндеп қалыптасып, балалар сыныпта кімнің өз еркімен жалғыз жүргенін және кімнің құрдастары тарапынан шеттетіліп жатқанын жақсырақ ажырата бастайды. Зерттеудің негізгі қорытындысы да осы айырмашылыққа келіп тіреледі: баланың қанша уақыт жалғыз жүргенінен гөрі, өзін құрдастарының ортасына тиесілі сезіне ме және әлеуметтік байланысына риза ма деген сұрақ маңыздырақ болуы мүмкін.
Зерттеу The Elementary School Journal басылымында «Belief in the Importance of Belonging Mitigates the Negative Effects of Unsociable Withdrawal» деген атаумен жарияланған.
